Akdeniz Havzası`nda bulunan, bir tarafı Atlas Okyanusu`na dayalı bir ülke olan Fas`ın zengin tarihi içerisinde yer alan Filâlîlerin kurduğu hanedanlığın yaşadığı dönem, Avrupa`da Aydınlanma sonrası oluşan "Modern Batı"nın etkinlik kazanmaya ve bütün dünyayı egemenliği altına almaya başladığı döneme tekabül etmektedir. Filâlîlerin kuruluşu 1635 yıllarına dayanır. Bu yıllar Mevlây Muhammed`in, Fas`ta kurulmuş devletlerden olan Sa'dîler`in Hıristiyanlara karşı yeterince cihat etmedikleri gerekçesi ile başkaldırması sonucu ortaya çıktığı yıllardır. Ardından Hz. Hasan soyundan gelen Filâlî Şerîfleri`nin birbirini takip ettiği görülmektedir. Kuruluş döneminin yaklaşık yüz yıl kadar devam ettiği ve İlk Filâlî Şerîfi olarak kabul edilen Mevlây Muhammed`in torunları olan Ahmed ez-Zehebî, Abdullah, Abdülmelik, Ali Zeynelâbidin ve Mustazî ile son bulduğu kabul edilir. Bu kuruluş döneminde maddî ve kültürel anlamda göz kamaştırıcı bazı eserler ortaya konulmuş, bir takım önemli ilmî ve edebî karakterler yetişmiştir. Filâlî Hanedanlığı günümüze kadar ulaşmış, Fas`ın hem bağımsızlığını kaybettiği yıllara, hem de özgür Fas`ın doğuşuna tanıklık etmiştir.
Anahtar Kelimeler: Filâlî, Şerîf, İslâm, Berberî, Kuruluş Dönemi, Sultan
The period when the dynasty was established by the Filarians in the rich history of Morocco, a country situated in the Mediterranean basin and whose one part is based on the Atlantic Ocean, corresponds to the turning point in Europe after the Enlightenment when "Modern West" started to gain influence and dominate the whole world. The establishment of the Filalis dates back to 1635. These years are those which emerged as a result of Mevlay Muhammed`s revolting regarding that they didn't fight enough against the Sa'dis one of the states founded in Morocco. Then it is seen that Filali Sheriffs coming from the lineage of his his holiness Hasan ensued. It is accepted that formation period lasted about 100 years and it ended with Ahmed al-Zahabi, Abdullah, Abdulmalik, Ali Zaynulâbidin and Mustazî the grandchildren of Mevlay Muhammed regarded as the first Filali Sheriff. During this foundation period, some dazzling works in social and cultural terms were executed and a number of important scientific and literary characters came out. Today the Filali dynasty still survives, witnessing both the years when Morocco lost its independence and the birth of independent Morocco.
Keywords: Filali, Sheriffs, Islam, Berber, Foundation Period, Sultan
Tez (Yüksek Lisans), Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı, 2022.
Kaynakça var.
Akdeniz Havzası`nda bulunan, bir tarafı Atlas Okyanusu`na dayalı bir ülke olan Fas`ın zengin tarihi içerisinde yer alan Filâlîlerin kurduğu hanedanlığın yaşadığı dönem, Avrupa`da Aydınlanma sonrası oluşan "Modern Batı"nın etkinlik kazanmaya ve bütün dünyayı egemenliği altına almaya başladığı döneme tekabül etmektedir. Filâlîlerin kuruluşu 1635 yıllarına dayanır. Bu yıllar Mevlây Muhammed`in, Fas`ta kurulmuş devletlerden olan Sa'dîler`in Hıristiyanlara karşı yeterince cihat etmedikleri gerekçesi ile başkaldırması sonucu ortaya çıktığı yıllardır. Ardından Hz. Hasan soyundan gelen Filâlî Şerîfleri`nin birbirini takip ettiği görülmektedir. Kuruluş döneminin yaklaşık yüz yıl kadar devam ettiği ve İlk Filâlî Şerîfi olarak kabul edilen Mevlây Muhammed`in torunları olan Ahmed ez-Zehebî, Abdullah, Abdülmelik, Ali Zeynelâbidin ve Mustazî ile son bulduğu kabul edilir. Bu kuruluş döneminde maddî ve kültürel anlamda göz kamaştırıcı bazı eserler ortaya konulmuş, bir takım önemli ilmî ve edebî karakterler yetişmiştir. Filâlî Hanedanlığı günümüze kadar ulaşmış, Fas`ın hem bağımsızlığını kaybettiği yıllara, hem de özgür Fas`ın doğuşuna tanıklık etmiştir.
Anahtar Kelimeler: Filâlî, Şerîf, İslâm, Berberî, Kuruluş Dönemi, Sultan
The period when the dynasty was established by the Filarians in the rich history of Morocco, a country situated in the Mediterranean basin and whose one part is based on the Atlantic Ocean, corresponds to the turning point in Europe after the Enlightenment when "Modern West" started to gain influence and dominate the whole world. The establishment of the Filalis dates back to 1635. These years are those which emerged as a result of Mevlay Muhammed`s revolting regarding that they didn't fight enough against the Sa'dis one of the states founded in Morocco. Then it is seen that Filali Sheriffs coming from the lineage of his his holiness Hasan ensued. It is accepted that formation period lasted about 100 years and it ended with Ahmed al-Zahabi, Abdullah, Abdulmalik, Ali Zaynulâbidin and Mustazî the grandchildren of Mevlay Muhammed regarded as the first Filali Sheriff. During this foundation period, some dazzling works in social and cultural terms were executed and a number of important scientific and literary characters came out. Today the Filali dynasty still survives, witnessing both the years when Morocco lost its independence and the birth of independent Morocco.
Keywords: Filali, Sheriffs, Islam, Berber, Foundation Period, Sultan