Dünya'da Sanayi Devrimi'nden sonra görülmeye başlayan kentsel dönüşüm çalışmaları Türkiye'de 1950'li yılların ardından gecekondulaşma süreciyle başlamaktadır. 1980'li yıllarda neoliberal politikalar kapsamında kentlerde konut kooperatifleri ve apartmanlaşma görülmektedir. 1999 Marmara Depremi sonrasında depreme dayanıklı konut üretme politikaları gündeme gelmiştir. 2000 sonrasında küreselleşmenin hızla artması, teknolojide yaşanan gelişmelerin etkisiyle birlikte kentsel alanlardaki dönüşümlerde artışlar gözlenmektedir. Özellikle sanayileşmenin yoğun olduğu büyük ölçekli kentler başta olmak üzere tüm kentlerde kentsel dönüşüm çalışmaları her geçen yıl katlanarak artmaya devam etmiştir. Tüm kenti derinden etkileyen kentsel dönüşüm çalışmaları devlet politikasının yanı sıra pek çok özel kurum tarafından da yürütülmektedir. 2012 yılında kabul edilen ve uygulanmaya başlanan 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında yerel yönetimlere önemli yetkiler verilmiş ve konut stokunun yenilenmesi adına pek çok proje yürütülmesinin önü açılmıştır. Sanayileşmenin ve istihdamın artmasıyla birlikte sanayileşmenin yoğun olarak görüldüğü kentlerde büyüme ve gelişme her geçen gün daha da artmaktadır. Bunların gerisinde olan ikincil kentler ise büyük kentlere oranla daha az gelişmiş kendinden küçük kentlerden de daha önde olan orta ölçekli kentler olarak tanımlanmaktadır. Türkiye özelinde özellikle beşinci beş yıllık kalkınma planı ve sonrasında bölgeler arasındaki adaletsizliğin, eşitsizliğin ortadan kaldırılması ve orta ölçekli kentlerin gelişimlerinin desteklenmesi amacıyla bu kentlere yönelik kentsel gelişim çalışmaları artırılmıştır. Bu kentlerin kendilerini daha ileriye taşıyabilmeleri için özellikle içerisinde bulunan çöküntü alanlarının temizlenip kente kazandırılması için destekler sağlanmaktadır. Orta ölçekli kentler arasında ifade edebileceğimiz Uşak, tarih boyunca birçok önemli medeniyete ev sahipliği yapmıştır. İlklerin şehri olarak anılan, Osmanlı Dönemi'nde ilk kez sokak aydınlatmasında elektrik kullanılan, Anadolu'da ilk demiryolu hattına sahip, Cumhuriyet Dönemi'nde ilk şeker fabrikasının kurulduğu Uşak sanayi alanında da önemli bir yere sahiptir. Sanayinin gelişmesi, üniversitenin kurulması ve artan nüfusla birlikte kent içerisinde konut ihtiyacı artmış 6306 sayılı yasa kapsamında konut stokunun yenilenmesi adına pek çok çalışma içerisine girilmiştir. Çalışma kapsamında Uşak kent merkezinde yer alan Atapark Kentsel Dönüşüm Bölgesi ve Eski Tabakhane Kentsel Dönüşüm Bölgesi olmak üzere iki farklı alanın incelemesi yapılmıştır. TOKİ ve Uşak Belediye işbirliğiyle gerçekleştirilen Eski Tabakhane Kentsel Dönüşüm bölgesinde yapılan dönüşüm çalışmaları sanayi alanının yerleşim alanına dönüşmesi projesi olarak Türkiye'de bir ilktir ve kendinden sonraki projelere örnek teşkil etmektedir. Uşak kent merkezi içerisinde farklı dönüşüm sağlayıcıları tarafından gerçekleştirilen kentsel dönüşüm projelerinde alan araştırması gerçekleştirilerek kent sakinlerinin memnuniyet düzeyleri arasındaki farklılıklar incelenmiştir. Anahtar Kelimeler : Kent, Kentsel dönüşüm, Orta Ölçekli Kentler, Uşak, Atapark Bölgesi, Eski Tabakhane Kentsel Dönüşüm Bölgesi.
Urban transformation efforts, which began to be seen in the world after the Industrial Revolution, started with the slum settlement process in Turkey after the 1950s. In the 1980s, cooperatives and apartment buildings were seen in cities within the scope of neoliberal policies. After the 1999 Marmara Earthquake, earthquake-resistant housing production policies came to the fore. After 2000, with the impact of globalization and developments in technology, an increase in the transformations in urban areas has been observed. Urban transformation works are increasing exponentially every year in all cities, especially in large-scale cities where industrialization is intense. Urban transformation works that deeply affect the entire city are carried out by many private institutions as well as state policy. Within the scope of the Law No. 6306 on the Transformation of Areas Under Disaster Risk, which came into force in 2012, important powers were given to local governments and many projects were paved for the renewal of the housing stock. With the increase in industrialization and employment, growth and development are increasing day by day in cities where industrialization is intense. Secondary cities, which are behind these, are defined as medium-sized cities that are less developed than large cities and are ahead of smaller cities. In Turkey, especially after the fifth five-year development plan, urban development efforts for these cities have been increased in order to eliminate regional inequalities and support the development of medium-sized cities. In order for these cities to move forward, support is provided, especially to clean the collapsed areas within them and bring them back to the city. Uşak, which we can call among medium-sized cities, has hosted many important civilizations throughout history. Uşak, known as the city of firsts, where electricity was used for street lighting for the first time in the Ottoman Period, had the first railway line in Anatolia, and where the first sugar factory was established in the Republican Era, also has an important place in the industrial area. With the development of the industry, the establishment of the university and the increasing population, the need for housing in the city has increased. Many studies have been undertaken to renew the housing stock within the scope of Law No. 6306. Within the scope of the study, two different areas were examined: Atapark Urban Transformation Zone and Eski Tabakhane Urban Transformation Zone, located in the city center of Uşak. The transformation works carried out in the Old Tabakhane Urban Transformation area, carried out in cooperation with TOKİ and Uşak Municipality, are a first in Turkey as a project of transforming an industrial area into a residential area and set an example for subsequent projects. Field research was conducted on urban transformation projects carried out by different transformation providers in Uşak city center and the differences between the satisfaction levels of city residents were examined. Keywords : City, Urban transformation, Medium-Sized Cities, Uşak, Atapark Region, Old Tannery Urban Transformation Region.
Tez (Doktora- PhD) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Anabilim Dalı, 2024.
Kaynakça var.
Dünya'da Sanayi Devrimi'nden sonra görülmeye başlayan kentsel dönüşüm çalışmaları Türkiye'de 1950'li yılların ardından gecekondulaşma süreciyle başlamaktadır. 1980'li yıllarda neoliberal politikalar kapsamında kentlerde konut kooperatifleri ve apartmanlaşma görülmektedir. 1999 Marmara Depremi sonrasında depreme dayanıklı konut üretme politikaları gündeme gelmiştir. 2000 sonrasında küreselleşmenin hızla artması, teknolojide yaşanan gelişmelerin etkisiyle birlikte kentsel alanlardaki dönüşümlerde artışlar gözlenmektedir. Özellikle sanayileşmenin yoğun olduğu büyük ölçekli kentler başta olmak üzere tüm kentlerde kentsel dönüşüm çalışmaları her geçen yıl katlanarak artmaya devam etmiştir. Tüm kenti derinden etkileyen kentsel dönüşüm çalışmaları devlet politikasının yanı sıra pek çok özel kurum tarafından da yürütülmektedir. 2012 yılında kabul edilen ve uygulanmaya başlanan 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında yerel yönetimlere önemli yetkiler verilmiş ve konut stokunun yenilenmesi adına pek çok proje yürütülmesinin önü açılmıştır. Sanayileşmenin ve istihdamın artmasıyla birlikte sanayileşmenin yoğun olarak görüldüğü kentlerde büyüme ve gelişme her geçen gün daha da artmaktadır. Bunların gerisinde olan ikincil kentler ise büyük kentlere oranla daha az gelişmiş kendinden küçük kentlerden de daha önde olan orta ölçekli kentler olarak tanımlanmaktadır. Türkiye özelinde özellikle beşinci beş yıllık kalkınma planı ve sonrasında bölgeler arasındaki adaletsizliğin, eşitsizliğin ortadan kaldırılması ve orta ölçekli kentlerin gelişimlerinin desteklenmesi amacıyla bu kentlere yönelik kentsel gelişim çalışmaları artırılmıştır. Bu kentlerin kendilerini daha ileriye taşıyabilmeleri için özellikle içerisinde bulunan çöküntü alanlarının temizlenip kente kazandırılması için destekler sağlanmaktadır. Orta ölçekli kentler arasında ifade edebileceğimiz Uşak, tarih boyunca birçok önemli medeniyete ev sahipliği yapmıştır. İlklerin şehri olarak anılan, Osmanlı Dönemi'nde ilk kez sokak aydınlatmasında elektrik kullanılan, Anadolu'da ilk demiryolu hattına sahip, Cumhuriyet Dönemi'nde ilk şeker fabrikasının kurulduğu Uşak sanayi alanında da önemli bir yere sahiptir. Sanayinin gelişmesi, üniversitenin kurulması ve artan nüfusla birlikte kent içerisinde konut ihtiyacı artmış 6306 sayılı yasa kapsamında konut stokunun yenilenmesi adına pek çok çalışma içerisine girilmiştir. Çalışma kapsamında Uşak kent merkezinde yer alan Atapark Kentsel Dönüşüm Bölgesi ve Eski Tabakhane Kentsel Dönüşüm Bölgesi olmak üzere iki farklı alanın incelemesi yapılmıştır. TOKİ ve Uşak Belediye işbirliğiyle gerçekleştirilen Eski Tabakhane Kentsel Dönüşüm bölgesinde yapılan dönüşüm çalışmaları sanayi alanının yerleşim alanına dönüşmesi projesi olarak Türkiye'de bir ilktir ve kendinden sonraki projelere örnek teşkil etmektedir. Uşak kent merkezi içerisinde farklı dönüşüm sağlayıcıları tarafından gerçekleştirilen kentsel dönüşüm projelerinde alan araştırması gerçekleştirilerek kent sakinlerinin memnuniyet düzeyleri arasındaki farklılıklar incelenmiştir. Anahtar Kelimeler : Kent, Kentsel dönüşüm, Orta Ölçekli Kentler, Uşak, Atapark Bölgesi, Eski Tabakhane Kentsel Dönüşüm Bölgesi.
Urban transformation efforts, which began to be seen in the world after the Industrial Revolution, started with the slum settlement process in Turkey after the 1950s. In the 1980s, cooperatives and apartment buildings were seen in cities within the scope of neoliberal policies. After the 1999 Marmara Earthquake, earthquake-resistant housing production policies came to the fore. After 2000, with the impact of globalization and developments in technology, an increase in the transformations in urban areas has been observed. Urban transformation works are increasing exponentially every year in all cities, especially in large-scale cities where industrialization is intense. Urban transformation works that deeply affect the entire city are carried out by many private institutions as well as state policy. Within the scope of the Law No. 6306 on the Transformation of Areas Under Disaster Risk, which came into force in 2012, important powers were given to local governments and many projects were paved for the renewal of the housing stock. With the increase in industrialization and employment, growth and development are increasing day by day in cities where industrialization is intense. Secondary cities, which are behind these, are defined as medium-sized cities that are less developed than large cities and are ahead of smaller cities. In Turkey, especially after the fifth five-year development plan, urban development efforts for these cities have been increased in order to eliminate regional inequalities and support the development of medium-sized cities. In order for these cities to move forward, support is provided, especially to clean the collapsed areas within them and bring them back to the city. Uşak, which we can call among medium-sized cities, has hosted many important civilizations throughout history. Uşak, known as the city of firsts, where electricity was used for street lighting for the first time in the Ottoman Period, had the first railway line in Anatolia, and where the first sugar factory was established in the Republican Era, also has an important place in the industrial area. With the development of the industry, the establishment of the university and the increasing population, the need for housing in the city has increased. Many studies have been undertaken to renew the housing stock within the scope of Law No. 6306. Within the scope of the study, two different areas were examined: Atapark Urban Transformation Zone and Eski Tabakhane Urban Transformation Zone, located in the city center of Uşak. The transformation works carried out in the Old Tabakhane Urban Transformation area, carried out in cooperation with TOKİ and Uşak Municipality, are a first in Turkey as a project of transforming an industrial area into a residential area and set an example for subsequent projects. Field research was conducted on urban transformation projects carried out by different transformation providers in Uşak city center and the differences between the satisfaction levels of city residents were examined. Keywords : City, Urban transformation, Medium-Sized Cities, Uşak, Atapark Region, Old Tannery Urban Transformation Region.