Bu çalışmanın amacı Kvaal yönteminin erişkin Türk popülasyonuna uygunluğunu değerlendirmek ve konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) görüntülerinden ölçülen pulpa-diş hacim verileri ile bulanık mantık yöntemiyle, Türk popülasyonunu yansıtan yeni bir model geliştirmektir. Bu çalışma çekilmiş 40 adet tek köklü diş ile eks vivo olarak gerçekleştirilmiştir. Gelişimsel veya sistemik hastalığı olan hastalar ve çürük, kırık, florozisli dişler çalışmaya dahil edilmemiştir. Dişlerden dijital periapikal radyograf alınarak Kvaal yöntemine göre ölçümler yapılmıştır. Çekilmiş dişlerin KIBT görüntüleri, segmentasyon için 3D DOCTOR programına aktarılarak pulpa hacmi ve diş hacmi ölçülmüştür. Elde edilen hacim verileri kullanılarak bulanık mantık metoduyla, yaş tahmini için modelleme yapılmıştır. Çalışmamıza dahil edilen 34-68 yaş aralığında olan 20 hastanın (9 kadın, 11 erkek) ortalama yaşı 51,48 ± 8,06 ‟dir. Kvaal formülü uygulanarak hesaplanan yaş ile gerçek yaş arasındaki fark 2,66 ± 15,47'dir. Kvaal formülünün verilerimizde açıklayıcılık katsayısı 0,17 olarak düşük bulunmuştur. Bizim verilerimizle oluşturduğumuz regresyon formülüyle açıklayıcılık katsayısı 0,43‟e yükselmiştir. KIBT görüntülerinden hacim ölçümü verileri kullanılarak, bulanık mantıkla kurulan modelde gerçek yaş değerleri ile tahmini yaş değerleri arasındaki yaş farkı ortalaması 0,25 ± 3,92‟dir. Tahmini yaş ve gerçek yaş arasındaki ilişki regresyon analizi ile karşılaştırılmış ve açıklayıcılık katsayısı 0,76 olarak bulunmuştur. Bu çalışmada gerçek yaş ve elde ettiğimiz tahmini yaş arasındaki regresyon katsayılarının düşük olması nedeniyle Kvaal formülünün ve yapılan ölçümlerden yeni regresyon modelini kullanarak oluşturduğumuz formülün erişkin Türk popülasyonuna uygun olmadığı düşünüldü. KIBT görüntülerinden elde edilen verilerle modern optimizasyon tekniği kullanılarak Türk popülasyonu için elde edilen bu model ile tahmini yaş ve gerçek yaş arasındaki standart sapmanın az olması kimliklendirmede daha net veriler elde edilmesini sağlamıştır.
Anahtar Kelimeler: Bulanık Mantık, Dişlerden Yaş Tahmini, KIBT, Kvaal Formülü, Periapikal radyografi.
The aim of this study was to evaluate the reliability of Kvaal‟s method in a Turkish adult population, and to develop a new model that was reflecting the Turkish population by fuzzy logic method using tooth-pulp volumes that was measured on cone beam computed tomography (CBCT) images. This ex vivo study was conducted on the 40 extracted human single rooted teeth. Patients with developmental or systemic diseases and the teeth with caries, fracture and fluorosis were excluded. Digital periapical radiographs of the teeth were taken and measurements were performed according to Kvaal‟s method. The CBCT images of extracted teeth were transferred to 3D DOCTOR analyze program for segmentation and pulp and tooth volume calculated. A modelling was performed by fuzzy logic method by using calculated volume data for age estimation. The mean age of 20 patients (9 female, 11 male) with ages ranging from 34 to 68 years who were included to our study was 51,48 ± 8,06. The difference of the real age and estimated age by applying Kvaal formula was 2,66 ± 15,47. The determination coefficient of the Kvaal Formula in our data was found low as 0,17. A regression model was created according to our measurements and the determination coefficient were found as 0,43. The mean of age difference between real age and estimated age that was established with fuzzy logic method by using volume data from CBCT images was 0,25 ± 3,92. The relationship between real age and estimated age was compared with regression analysis and determination coefficient was found 0,76. In this study, it was considered that Kvaal formula and the formula which was created from measurements by using the new regression model were not reliable in Turkish adult population, due to the low regression coefficient between real age and estimated age. A new model was created for the Turkish population by using modern optimization techniques with data gained from the CBCT images. It was provided to obtain more accurate data in identification due to less standart errors between real age and estimated age.
Keywords: CBCT, Dental Age Estimation, Fuzzy Logic, Kvaal Formula, Periapical Radiography.
Tez (Doktora) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Anabilim Dalı, 2015.
Kaynakça var.
Bu çalışmanın amacı Kvaal yönteminin erişkin Türk popülasyonuna uygunluğunu değerlendirmek ve konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) görüntülerinden ölçülen pulpa-diş hacim verileri ile bulanık mantık yöntemiyle, Türk popülasyonunu yansıtan yeni bir model geliştirmektir. Bu çalışma çekilmiş 40 adet tek köklü diş ile eks vivo olarak gerçekleştirilmiştir. Gelişimsel veya sistemik hastalığı olan hastalar ve çürük, kırık, florozisli dişler çalışmaya dahil edilmemiştir. Dişlerden dijital periapikal radyograf alınarak Kvaal yöntemine göre ölçümler yapılmıştır. Çekilmiş dişlerin KIBT görüntüleri, segmentasyon için 3D DOCTOR programına aktarılarak pulpa hacmi ve diş hacmi ölçülmüştür. Elde edilen hacim verileri kullanılarak bulanık mantık metoduyla, yaş tahmini için modelleme yapılmıştır. Çalışmamıza dahil edilen 34-68 yaş aralığında olan 20 hastanın (9 kadın, 11 erkek) ortalama yaşı 51,48 ± 8,06 ‟dir. Kvaal formülü uygulanarak hesaplanan yaş ile gerçek yaş arasındaki fark 2,66 ± 15,47'dir. Kvaal formülünün verilerimizde açıklayıcılık katsayısı 0,17 olarak düşük bulunmuştur. Bizim verilerimizle oluşturduğumuz regresyon formülüyle açıklayıcılık katsayısı 0,43‟e yükselmiştir. KIBT görüntülerinden hacim ölçümü verileri kullanılarak, bulanık mantıkla kurulan modelde gerçek yaş değerleri ile tahmini yaş değerleri arasındaki yaş farkı ortalaması 0,25 ± 3,92‟dir. Tahmini yaş ve gerçek yaş arasındaki ilişki regresyon analizi ile karşılaştırılmış ve açıklayıcılık katsayısı 0,76 olarak bulunmuştur. Bu çalışmada gerçek yaş ve elde ettiğimiz tahmini yaş arasındaki regresyon katsayılarının düşük olması nedeniyle Kvaal formülünün ve yapılan ölçümlerden yeni regresyon modelini kullanarak oluşturduğumuz formülün erişkin Türk popülasyonuna uygun olmadığı düşünüldü. KIBT görüntülerinden elde edilen verilerle modern optimizasyon tekniği kullanılarak Türk popülasyonu için elde edilen bu model ile tahmini yaş ve gerçek yaş arasındaki standart sapmanın az olması kimliklendirmede daha net veriler elde edilmesini sağlamıştır.
Anahtar Kelimeler: Bulanık Mantık, Dişlerden Yaş Tahmini, KIBT, Kvaal Formülü, Periapikal radyografi.
The aim of this study was to evaluate the reliability of Kvaal‟s method in a Turkish adult population, and to develop a new model that was reflecting the Turkish population by fuzzy logic method using tooth-pulp volumes that was measured on cone beam computed tomography (CBCT) images. This ex vivo study was conducted on the 40 extracted human single rooted teeth. Patients with developmental or systemic diseases and the teeth with caries, fracture and fluorosis were excluded. Digital periapical radiographs of the teeth were taken and measurements were performed according to Kvaal‟s method. The CBCT images of extracted teeth were transferred to 3D DOCTOR analyze program for segmentation and pulp and tooth volume calculated. A modelling was performed by fuzzy logic method by using calculated volume data for age estimation. The mean age of 20 patients (9 female, 11 male) with ages ranging from 34 to 68 years who were included to our study was 51,48 ± 8,06. The difference of the real age and estimated age by applying Kvaal formula was 2,66 ± 15,47. The determination coefficient of the Kvaal Formula in our data was found low as 0,17. A regression model was created according to our measurements and the determination coefficient were found as 0,43. The mean of age difference between real age and estimated age that was established with fuzzy logic method by using volume data from CBCT images was 0,25 ± 3,92. The relationship between real age and estimated age was compared with regression analysis and determination coefficient was found 0,76. In this study, it was considered that Kvaal formula and the formula which was created from measurements by using the new regression model were not reliable in Turkish adult population, due to the low regression coefficient between real age and estimated age. A new model was created for the Turkish population by using modern optimization techniques with data gained from the CBCT images. It was provided to obtain more accurate data in identification due to less standart errors between real age and estimated age.
Keywords: CBCT, Dental Age Estimation, Fuzzy Logic, Kvaal Formula, Periapical Radiography.