İklim değişiminin su kaynaklarına etkisini araştırmak amacıyla Işıklı Gölü üzerinde bir durum çalışması yapılmıştır. Çalışmanın amacı iklim değişiminin incelenen göle etkisini izlemek ve bu etki altında gölün hidrolojik bilançosunu çıkararak bir işletme modeli oluşturmaktır. Kurulan modelde ileriye yönelik üç yıllık dönem tahmin dönemi olarak incelenmiştir. Önce sıcaklık verileri Fourier serileri ve ARMA (Autoregressive Moving Average) modelini içinde barındıran Hibrid model kullanılarak modellenmiştir. Gölün beslenim ve boşalım kaynakları belirlenerek göle olan yüzeysel akışlar modellenip ileriye yönelik üç yıllık dönem için tahmin edilmiştir. Yağış ve buharlaşma verileri modellendikten sonra tahminler iklim değişiminin sıcaklık artışlan ve yağış miktarında düşüşler getireceği göz önünde bulundurularak yapılmıştır. Bu modellere dayanarak göl bilńçosu oluşturulmuş ve göl işletme modeli kurulmuştur. Yapılan model çalışmalan sonucunda iklim değişiminin Işıklı Gölü üzerinde olumsuz etkileri olacağı ve ileriye yönelik üç yıllık dönemde sulanması planlanan tarım arazileri için yeterli suyun havzada biriktirilemeyeceği belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: İklim değişimi, su kaynakları, sera etkisi, Işıklı Gölü, akışların modellenmesi, hidrolojik bilanço, işletme modeli.
To analyse the climate change effects on water resources a case study is made on Işıklı Lake. The aim of this study is to investigate the effects of climate change on this lake and to set a hydrological balance and operating model under this effect. The three years forward period in the constituted model is analysed as forecasting period. Temperature data is modelled firstfully by using Hybrid Model that is formed by ARMA and Fourier Series. The input and output parameters are determined, and the run off to the lake is modelled and forecasted for the three years forward period. After the precipitation and evaporation data are modelled, the forecasts are made on the basis of climate change will cause higher temperatures and lower precipitation amount. According to these models a water balance is set and lake operating model is constituted. According to model results it is seen that climate change will affect Işıklı Lake negatively and it is impossible to store the required amount of water in lake reservoir for the projected irrigation activities for the three years forward period under current conditions. Keywords: Climate change, water resources, greenhouse effect, Işıklı Lake, modelling the run off, hydrological balance, operating model.
Tez (Doktora) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İnşaat Mühendisliği Anabilim Dalı, 2008.
Kaynakça var.
İklim değişiminin su kaynaklarına etkisini araştırmak amacıyla Işıklı Gölü üzerinde bir durum çalışması yapılmıştır. Çalışmanın amacı iklim değişiminin incelenen göle etkisini izlemek ve bu etki altında gölün hidrolojik bilançosunu çıkararak bir işletme modeli oluşturmaktır. Kurulan modelde ileriye yönelik üç yıllık dönem tahmin dönemi olarak incelenmiştir. Önce sıcaklık verileri Fourier serileri ve ARMA (Autoregressive Moving Average) modelini içinde barındıran Hibrid model kullanılarak modellenmiştir. Gölün beslenim ve boşalım kaynakları belirlenerek göle olan yüzeysel akışlar modellenip ileriye yönelik üç yıllık dönem için tahmin edilmiştir. Yağış ve buharlaşma verileri modellendikten sonra tahminler iklim değişiminin sıcaklık artışlan ve yağış miktarında düşüşler getireceği göz önünde bulundurularak yapılmıştır. Bu modellere dayanarak göl bilńçosu oluşturulmuş ve göl işletme modeli kurulmuştur. Yapılan model çalışmalan sonucunda iklim değişiminin Işıklı Gölü üzerinde olumsuz etkileri olacağı ve ileriye yönelik üç yıllık dönemde sulanması planlanan tarım arazileri için yeterli suyun havzada biriktirilemeyeceği belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: İklim değişimi, su kaynakları, sera etkisi, Işıklı Gölü, akışların modellenmesi, hidrolojik bilanço, işletme modeli.
To analyse the climate change effects on water resources a case study is made on Işıklı Lake. The aim of this study is to investigate the effects of climate change on this lake and to set a hydrological balance and operating model under this effect. The three years forward period in the constituted model is analysed as forecasting period. Temperature data is modelled firstfully by using Hybrid Model that is formed by ARMA and Fourier Series. The input and output parameters are determined, and the run off to the lake is modelled and forecasted for the three years forward period. After the precipitation and evaporation data are modelled, the forecasts are made on the basis of climate change will cause higher temperatures and lower precipitation amount. According to these models a water balance is set and lake operating model is constituted. According to model results it is seen that climate change will affect Işıklı Lake negatively and it is impossible to store the required amount of water in lake reservoir for the projected irrigation activities for the three years forward period under current conditions. Keywords: Climate change, water resources, greenhouse effect, Işıklı Lake, modelling the run off, hydrological balance, operating model.