Diyarbakır yöresinde pek çok mimari yapı bazalt taşı kullanılarak inşa edilmiştir. Bu özellik tarihsel dokuyu oluşturan, geçmiş ile günümüz arasında bir köprü görevi gören, bir dönemin yapım tekniğini ve malzemesini günümüze yansıtır. Tarihi yapıların restorasyonunda malzeme seçimi, tekniği ve dokusunun özgün yapıya uymadığı çok sık görülmektedir. Zamandan, işçilikten ve insan gücünden kazandıran taş kesme makinelerinde üretilen kaplama, döşeme ve diğer tüm yapı detaylarını oluşturan elemanlar, doğal taş görünümünden uzak, kalıplaşmış ve özgün yapının tüm yüzeylerinde yabancı ve aykırı bir detay gibi durmaktadır. Taşların boyutlarına, özellikle kalınlıklarının aslına uygun olmamaları günümüz uygulamalarının ömrünü çok kısa tutmakta, bu da farklı tahribat ve bozulmaları beraberinde getirmektedir. Bu araştırma sonucunda tarihi yapıların restorasyon çalışmalarında özgün yapı elemanının boyut, teknik ve işçilik kalitesini elde etmek için taş kesme makineleri yerine işinde uzman ve titiz taş ustalarından yararlanılması çalışmalardaki duyarlılık düzeyinin artırılması ve bu yapılarda sanat ve estetik değerlere daha fazla saygı gösterilmesi gerektiği izlenimi edinilmiştir. Ancak bu şekilde yapılacak hassas bir çalışmayla tarihi yapıların sanat ve estetik değerlerine saygılı çalışmalarda bulunulabilinir. Anahtar Kelimeler: Bazalt Taşı, Surlar, Geleneksel Konut, Restorasyon...
Many architectural buildings in Diyarbakır region have been constructed by being used basalt stone. This characteristic reflects the construction technique and materials of a period which forms historical texture and has the responsibility of being bridge between past and today. It is commonly realized that in the restoration of these buildings; the material selection, technique and texture do not correspond with the original building. Overlay, floor and the elements which form the other all building details which are produced by the stone cutting machines that save time, work, and manpower are not in the appearance of natural stone and are like a contrary and foreign detail on the all surface of the stereotyped and original building. Stones' dimensions' and thickness' not corresponding with the originals shortens the life of applications and this brings about different damages and deformations. It is suggested that skillful and careful stone experts should be made use of instead of stone cutting machines to get the dimension, technique, and work quality of the original building element in the restoration works of historical textures. By means of such a sensitive study, respectful works for the artistic and aesthetic values of the historical buildings can be fulfilled. Keywords: Basalt Stone, Ramparts, Traditional Habitation, Restoration.
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yapı Eğitimi Anabilim Dalı, 2008.
Kaynakça var.
Diyarbakır yöresinde pek çok mimari yapı bazalt taşı kullanılarak inşa edilmiştir. Bu özellik tarihsel dokuyu oluşturan, geçmiş ile günümüz arasında bir köprü görevi gören, bir dönemin yapım tekniğini ve malzemesini günümüze yansıtır. Tarihi yapıların restorasyonunda malzeme seçimi, tekniği ve dokusunun özgün yapıya uymadığı çok sık görülmektedir. Zamandan, işçilikten ve insan gücünden kazandıran taş kesme makinelerinde üretilen kaplama, döşeme ve diğer tüm yapı detaylarını oluşturan elemanlar, doğal taş görünümünden uzak, kalıplaşmış ve özgün yapının tüm yüzeylerinde yabancı ve aykırı bir detay gibi durmaktadır. Taşların boyutlarına, özellikle kalınlıklarının aslına uygun olmamaları günümüz uygulamalarının ömrünü çok kısa tutmakta, bu da farklı tahribat ve bozulmaları beraberinde getirmektedir. Bu araştırma sonucunda tarihi yapıların restorasyon çalışmalarında özgün yapı elemanının boyut, teknik ve işçilik kalitesini elde etmek için taş kesme makineleri yerine işinde uzman ve titiz taş ustalarından yararlanılması çalışmalardaki duyarlılık düzeyinin artırılması ve bu yapılarda sanat ve estetik değerlere daha fazla saygı gösterilmesi gerektiği izlenimi edinilmiştir. Ancak bu şekilde yapılacak hassas bir çalışmayla tarihi yapıların sanat ve estetik değerlerine saygılı çalışmalarda bulunulabilinir. Anahtar Kelimeler: Bazalt Taşı, Surlar, Geleneksel Konut, Restorasyon...
Many architectural buildings in Diyarbakır region have been constructed by being used basalt stone. This characteristic reflects the construction technique and materials of a period which forms historical texture and has the responsibility of being bridge between past and today. It is commonly realized that in the restoration of these buildings; the material selection, technique and texture do not correspond with the original building. Overlay, floor and the elements which form the other all building details which are produced by the stone cutting machines that save time, work, and manpower are not in the appearance of natural stone and are like a contrary and foreign detail on the all surface of the stereotyped and original building. Stones' dimensions' and thickness' not corresponding with the originals shortens the life of applications and this brings about different damages and deformations. It is suggested that skillful and careful stone experts should be made use of instead of stone cutting machines to get the dimension, technique, and work quality of the original building element in the restoration works of historical textures. By means of such a sensitive study, respectful works for the artistic and aesthetic values of the historical buildings can be fulfilled. Keywords: Basalt Stone, Ramparts, Traditional Habitation, Restoration.