Düzenleyici (uygulayıcı), tasarımcı ve kullanıcı üçgeni içerisinde gerçekleşmesi beklenen mimari ve kentsel tasarım projelerinde, son zamanlarda ekonomik nedenlerin ve yasaların ağırlık kazanmasıyla "kullanıcı" faktörü göz ardı edilebilmektedir. Bu da, zamanla birbirinin kopyası haline gelen ve kullanıcıların içlerinde kendilerim mutsuz, rahatsız ve stresli hissettikleri mekanların oluşmasına neden olabilmektedir. "Kentsel Dış Mekan Tasarımına Kullanıcı Merkezli Bir Yaklaşım" başlıklı bu tezin konusu dış mekan tasarımında 'kullanıcı' faktörünün ön plana çıkartılması üzerine temellenmiştir. Tezin birinci bölümünde, konunun amacı ve kapsamı ele alınmaktadır. Kuramsal temeller olarak adlandırılan ikinci bölümde literatür çalışması yapılmakta olup, iki alt bölümde incelenmektedir. Genel olarak mekan ve tasarım kavramlarından oluşan ilk kısımda detayda mekan özellikleri ve elemanları, mekansal tasarım kuramları ve ilkeleri anlatılmaktadır. İkinci kısımda ise algı-kullanıcı-psikoloji ilişkisi ele alınmış olup algı kavramı, kullanıcı gereksinimleri ve algılama kuramlarından Geştalt teorisi ve ilkeleri araştırılmıştır. Üçüncü bölümde, araştırma ve analiz yöntemleri ele alınmaktadır. İlk kısımda kullanıcılar arasında yapılacak anket çalışması ve tasarımcılar arasında yapılacak atölye çalışması üzerine kurgulanmış araştırma yöntemleri anlatılmaktadır. İkinci kısımda ise analiz yöntemine yer verilmektedir. Örnek çalışma alanı olan Süleyman Demirel Üniversitesi Kampus alanı, şehir plancısı ve teoriysen Kevin Lynch'in "beş mekansal elementi"yle analiz edilmektedir. Dördüncü bölümde, Süleyman Demirel Üniversitesi Kampus alanı üzerinde yapılan anket ve analiz çalışmaları sonucunda elde edilen bulgulara ve bu bulgular sonucu belirlenen kampus alanı üzerindeki sorunlu bölgelere getirilen tasarım önerilerine yer verilmektedir. Sonuç bölümünde ise; kentsel dış mekan tasarımında "kullanıcı" faktörünün önemi genelde kuramsal çerçeve ve detayda örnek çalışma alanı üzerindeki anket ve analiz çalışmaları sonucunda elde edilen bulgularla ortaya konulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Mekan, Mekansal Tasarım, Kullanıcı, Kullanıcı Gereksinimleri, Algı, Psikoloji, Geştalt Kuramı.
In recent times, the "user" factor could be ignored due to economical and political reasons in architectural and urban design projects which are supposed to be in the triangle of producer, designer and user. And this could cause the spaces in which the users feel themselves unhappy, uncomfortable and stressful. This thesis called "an user-centered approach for designing urban outdoor spaces" is based on to emphasize the "user factor" in urban outdoor space design. In the first chapter of the thesis, it is dealed with the aim and the scope of the study. The second chapter is formed from two sub-titles. In the first part, it is generally mentioned about space and design concepts, and detailly space features and elements, spatial design theories and principles. In the second part, it is examined perception concept, user requirements and Geştalt theory and its principles. In the third chapter, there are research and analysis methods. In the first part, it is mentioned about the questionnaire which will be done between the users and about the workshop study which will be done between the designers. In the second part, it is explained the analysis method. Süleyman Demirel University Campus will be analyzed by "five spatial elements" of city planner Kevin Lynch. In the forth chapter, it will be discussed on the results of the questionnaire and analysis studies in Süleyman Demirel University Campus and there will be design proposals on problematic areas which is determined by the results of the studies. In conclusion, the importance of the "user" factor in urban outdoor space design will be exposed with the theoretical bases and the results of the questionnaire and analysis studies. Keywords: Space, Spatial Design, User, User Requirements, Perception, Psychology, Geştalt Theory.
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Şehir ve Bölge Planlama Anabilim Dalı, 2008.
Kaynakça var.
Düzenleyici (uygulayıcı), tasarımcı ve kullanıcı üçgeni içerisinde gerçekleşmesi beklenen mimari ve kentsel tasarım projelerinde, son zamanlarda ekonomik nedenlerin ve yasaların ağırlık kazanmasıyla "kullanıcı" faktörü göz ardı edilebilmektedir. Bu da, zamanla birbirinin kopyası haline gelen ve kullanıcıların içlerinde kendilerim mutsuz, rahatsız ve stresli hissettikleri mekanların oluşmasına neden olabilmektedir. "Kentsel Dış Mekan Tasarımına Kullanıcı Merkezli Bir Yaklaşım" başlıklı bu tezin konusu dış mekan tasarımında 'kullanıcı' faktörünün ön plana çıkartılması üzerine temellenmiştir. Tezin birinci bölümünde, konunun amacı ve kapsamı ele alınmaktadır. Kuramsal temeller olarak adlandırılan ikinci bölümde literatür çalışması yapılmakta olup, iki alt bölümde incelenmektedir. Genel olarak mekan ve tasarım kavramlarından oluşan ilk kısımda detayda mekan özellikleri ve elemanları, mekansal tasarım kuramları ve ilkeleri anlatılmaktadır. İkinci kısımda ise algı-kullanıcı-psikoloji ilişkisi ele alınmış olup algı kavramı, kullanıcı gereksinimleri ve algılama kuramlarından Geştalt teorisi ve ilkeleri araştırılmıştır. Üçüncü bölümde, araştırma ve analiz yöntemleri ele alınmaktadır. İlk kısımda kullanıcılar arasında yapılacak anket çalışması ve tasarımcılar arasında yapılacak atölye çalışması üzerine kurgulanmış araştırma yöntemleri anlatılmaktadır. İkinci kısımda ise analiz yöntemine yer verilmektedir. Örnek çalışma alanı olan Süleyman Demirel Üniversitesi Kampus alanı, şehir plancısı ve teoriysen Kevin Lynch'in "beş mekansal elementi"yle analiz edilmektedir. Dördüncü bölümde, Süleyman Demirel Üniversitesi Kampus alanı üzerinde yapılan anket ve analiz çalışmaları sonucunda elde edilen bulgulara ve bu bulgular sonucu belirlenen kampus alanı üzerindeki sorunlu bölgelere getirilen tasarım önerilerine yer verilmektedir. Sonuç bölümünde ise; kentsel dış mekan tasarımında "kullanıcı" faktörünün önemi genelde kuramsal çerçeve ve detayda örnek çalışma alanı üzerindeki anket ve analiz çalışmaları sonucunda elde edilen bulgularla ortaya konulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Mekan, Mekansal Tasarım, Kullanıcı, Kullanıcı Gereksinimleri, Algı, Psikoloji, Geştalt Kuramı.
In recent times, the "user" factor could be ignored due to economical and political reasons in architectural and urban design projects which are supposed to be in the triangle of producer, designer and user. And this could cause the spaces in which the users feel themselves unhappy, uncomfortable and stressful. This thesis called "an user-centered approach for designing urban outdoor spaces" is based on to emphasize the "user factor" in urban outdoor space design. In the first chapter of the thesis, it is dealed with the aim and the scope of the study. The second chapter is formed from two sub-titles. In the first part, it is generally mentioned about space and design concepts, and detailly space features and elements, spatial design theories and principles. In the second part, it is examined perception concept, user requirements and Geştalt theory and its principles. In the third chapter, there are research and analysis methods. In the first part, it is mentioned about the questionnaire which will be done between the users and about the workshop study which will be done between the designers. In the second part, it is explained the analysis method. Süleyman Demirel University Campus will be analyzed by "five spatial elements" of city planner Kevin Lynch. In the forth chapter, it will be discussed on the results of the questionnaire and analysis studies in Süleyman Demirel University Campus and there will be design proposals on problematic areas which is determined by the results of the studies. In conclusion, the importance of the "user" factor in urban outdoor space design will be exposed with the theoretical bases and the results of the questionnaire and analysis studies. Keywords: Space, Spatial Design, User, User Requirements, Perception, Psychology, Geştalt Theory.