Bu tez çalışmasında Isparta ilinde faaliyet gösteren iki işletmeden alınan vişne posası ve biberiye ekstraktı atıklarından doğal boya elde edilmiş ve bu boya banyosuyla yün elyafı boyanmıştır. Boyama işlemi farklı pH. larda ve çeşitli geçiş metal tuzları; FeSO4, NaCO3, CaCO3, alum ve sitrik asit kullanılarak yapılmıştır. Boyama yöntemi olarak da birlikte mordanlama seçilmiştir. Boyama işlemi bittikten sonra haslık analizleri yapılmıştır ve elde edilen değerler sonuçlar bölümünde tablo halinde verilmiştir. Her iki bitkiden elde edilen boyarmaddelerle boyanan numunelerin sürtme ve yıkama haslıkları oldukça yüksektir. Numunelerin solma durumu değerlendirildiğinde ise yıkama sonrası orijinal renklerin sarıya kaydığı gözlemlenmiştir. Çıkardığımız sonuçlar ışığında meyve suyu ve uçucu yağ endüstrisi atıklarının içerdikleri boya pigmentlerinin ayrıştırılabileceği ve bu pigmentlerin yapısı aydınlatılarak, doğal elyafa bağlanabileceği sonucuna varılmıştır. Ayrıca bir atık değerlendirme söz konusu olduğundan bu yöndeki çalışmaların uzun vadede ülke ekonomisine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu çalışmada kullanılan mordan kimyasalları genelde bilinen ve kullanılan CuSO4, Ni gibi ağır metaller değildir ve insan sağlığı açısından bir tehdit oluşturmamaktadır. Anahtar Kelimeler: Doğal boyarmadde, bitkisel atıklar, mordan, haslık.
In this thesis, natural dye is made from sour cherry waste and rosemary extract which are gained from two companies in Isparta. With these dye baths wool fibre is dyed. Dyeing work is done at different pH degrees using transition metal; FeSO4, NaCO3, CaCO3, alum and citric acid. As dye method, meta-mordanting is selected. After dyeing process, fastness analysis is done and conclusions are given in tables in Result section. The rubbing and washing fastness of the samples which are dyed with dyestuff gained from two plants are particularly high. While analyzing the fading state of the samples, it is observed that the original color of the samples returned to yellow. According to the results, it is concluded that dye pigments of fruit juice and essential oil industrial wastes can be decomposed and these pigments structure can be linked natural fibre. Also, because of recycling wastes, these works like that, contribute country economy in a long term. Mordant chemicals used in this thesis aren.t like heavy metals like generally known CuSO4, Ni and harmful for human healthy. Keywords: Natural dyestuff, herbal wastes, mordant, fastness.
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü,Tekstil Mühendisliği Anabilim Dalı, 2010.
Kaynakça var.
Bu tez çalışmasında Isparta ilinde faaliyet gösteren iki işletmeden alınan vişne posası ve biberiye ekstraktı atıklarından doğal boya elde edilmiş ve bu boya banyosuyla yün elyafı boyanmıştır. Boyama işlemi farklı pH. larda ve çeşitli geçiş metal tuzları; FeSO4, NaCO3, CaCO3, alum ve sitrik asit kullanılarak yapılmıştır. Boyama yöntemi olarak da birlikte mordanlama seçilmiştir. Boyama işlemi bittikten sonra haslık analizleri yapılmıştır ve elde edilen değerler sonuçlar bölümünde tablo halinde verilmiştir. Her iki bitkiden elde edilen boyarmaddelerle boyanan numunelerin sürtme ve yıkama haslıkları oldukça yüksektir. Numunelerin solma durumu değerlendirildiğinde ise yıkama sonrası orijinal renklerin sarıya kaydığı gözlemlenmiştir. Çıkardığımız sonuçlar ışığında meyve suyu ve uçucu yağ endüstrisi atıklarının içerdikleri boya pigmentlerinin ayrıştırılabileceği ve bu pigmentlerin yapısı aydınlatılarak, doğal elyafa bağlanabileceği sonucuna varılmıştır. Ayrıca bir atık değerlendirme söz konusu olduğundan bu yöndeki çalışmaların uzun vadede ülke ekonomisine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu çalışmada kullanılan mordan kimyasalları genelde bilinen ve kullanılan CuSO4, Ni gibi ağır metaller değildir ve insan sağlığı açısından bir tehdit oluşturmamaktadır. Anahtar Kelimeler: Doğal boyarmadde, bitkisel atıklar, mordan, haslık.
In this thesis, natural dye is made from sour cherry waste and rosemary extract which are gained from two companies in Isparta. With these dye baths wool fibre is dyed. Dyeing work is done at different pH degrees using transition metal; FeSO4, NaCO3, CaCO3, alum and citric acid. As dye method, meta-mordanting is selected. After dyeing process, fastness analysis is done and conclusions are given in tables in Result section. The rubbing and washing fastness of the samples which are dyed with dyestuff gained from two plants are particularly high. While analyzing the fading state of the samples, it is observed that the original color of the samples returned to yellow. According to the results, it is concluded that dye pigments of fruit juice and essential oil industrial wastes can be decomposed and these pigments structure can be linked natural fibre. Also, because of recycling wastes, these works like that, contribute country economy in a long term. Mordant chemicals used in this thesis aren.t like heavy metals like generally known CuSO4, Ni and harmful for human healthy. Keywords: Natural dyestuff, herbal wastes, mordant, fastness.