Kent makroformunun toplumsal yapının değişimi sonucunda değişen birçok dinamiğe bağlı olarak sürekli olarak bir form arayışında olduğu söylenebilir. Modern kentte biçim ve form arayışının kontrollü ve lineer bir düzende olduğunu söylemek mümkündür. Bugün postmodern bilgi çağında sayısal tasarım araçları ile birlikte kent makroformu modernist planlamanın katı öklidyen ve işlevsel tasarımından sıyrılmış ve tasarımcının zihninde sınırlarını, katı formunu kaybederek, özgürleşmeye başlamıştır.Çalışmada, 19. yüzyıldan itibaren üretilen kent ütopyaları ile birlikte, toplumsal yapıdaki değişimin kent makroformunun biçimlenişine etkileri ile bu süreç içinde üretilen projelerin kullandıkları araçlar aracılığıyla kente bakışlarını nasıl ifade ettiklerine yer verilmiştir. Kentin form arayışı 19. ve 20. Yüzyılda üretilen kent ütopyaları üzerinden sosyolojik olarak incelenmiş ve bu ütopyaların görsel temsilleri üzerinde durulmuştur.21. yüzyılın başlarından itibaren bilgisayar destekli tasarım ve üretim çalışmaları ilk olarak mimarlıkta, daha sonra kentsel tasarımda kullanılmaya başlanmıştır. Kentsel tasarımda sayısal modellerin kullanımı ile birlikte, geleneksel planlama anlayışının dışına çıkılmış ve mimarlıktaki tasarım süreçlerine benzer şekilde metaforlar aracılığı ile kent mekânı tasarlanmaya başlanmıştır. Mevcut kentsel dokuya yabancı bu projelerin birçoğu modern kent ütopyaları gibi uygulama imkânı bulamamıştır.Kentlerin geçirdiği dönüşüm süreçlerinin bugünkü karşılığı kentsel dönüşüm projeleri olmuştur. Türkiye’de kentsel dönüşüm projeleri, kentlerin rehabilite edilmesi açısından yerel yönetimler tarafından terk edilmiş sanayi bölgeleri, kentsel ve arkeolojik sit alanları ya da gecekondu mahalleleri gibi alanlarının güzelleştirme ve yeniden imara açma çalışmaları olarak önerilmektedir. Plansız olarak büyüme gösteren İstanbul’da bugün gelinen noktada kentin kangren bölgelerini yeniden planlanma sürecine girilmiştir. Kartal Kentsel Dönüşüm Projesi eski sanayi bölgesi olan Kartal için bir prestij ve yenileme projesi olarak düşünülmüştür. “Küresel Kent İstanbul” vizyonunu destekler biçimde uluslar arası ölçekte düzenlenen yarışma, dünyaca ünlü mimarların ürettiği projeler ile kamuoyunda uzun süre yer almıştır. Yarışmada birinci seçilen Zaha Hadid’in Kartal Kentsel Dönüşüm Projesi örneği ile moderniteden postmoderniteye kentlerin dönüşüm süreçlerinin nihayetinde geldiği aşama irdelenmiş ve 21. yüzyılın başından itibaren sayısal tasarım araçları ile üretilen yeni tasarım argümanlarının kent makroformu üzerindeki etkileri tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Ütopya, Bilgisayar Destekli Tasarım, Kentsel dönüşüm, Zaha Hadid, Kartal Kentsel Dönüşüm Projesi
It can be said that the urban macro-form is in a continuous search for new forms depending on the changing dynamics which are connected with social structure. Likewise, in a modern city, it is possible to express that the pursuit of style and form takes place on a controlled and linear system. Today, in the post-modern Information Age, the urban macro-form has freed itself from strict euclidian and functional designs of modernist planning principles and it became liberalized thanks to the fact that the designers have lost their intellectual boundaries to limit their designs.In this study, the urban utopias that were raised from the 19th century are investigated. Respectively, the impacts of those utopias on changing social structure and thus their impacts on urban macro-form; how did they expressed their utopian viewpoints over the city and which instruments they have used are also under question. Moreover, the form-seeking manner of the city is analyzed through the 19th and the 20th century urban utopias from a sociological viewpoint and the visual representations of those utopias are emphasized.From the beginning of the 21st century, the computer-aided design and production studies began to be used first in the field of architecture and then in urban design. Along with the usage of computational models in urban design, traditional planning approaches went out of use and a different method has appeared: designing the urban spaces through the metaphors which are similar to architectural design processes. Most of those projects which are stranger to existing urban tissue could not have the opportunity to be applied like the modern urban utopias.Today’s response to the transitional period of the cities has been urban transformation projects. The urban transformation projects in Turkey are regarded as beautification and re-zoning of abandoned industrial areas, archeological sites, or squatter settlements by the local governments. In İstanbul where the unplanned growth is under question; the process of re-planning the “gangrened” areas has begun today. In this context, Kartal Urban Transformation Project was thought to be a prestigious renewal project for Kartal which is a former industrial area. As promoting the vision of “Küresel Kent İstanbul” or “The Global City: İstanbul”, the competition of this urban transformation project had been high on the agenda for a long time along with the projects of worldwide known architects. With this study, the ultimate phase of the transitional period of the cities from modernity to postmodernity through the case of Zaha Hadid’s project which won the first prize is examined. Moreover, the new design arguments which were generated with the instruments of computational design and their impact over the city macro-form are discussed. Keywords: Utopias, Computer-Aided Design, Urban transformation, Zaha Hadid, Kartal Urban Transformatıon Project.
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı, 2014.
Kaynakça var.
Kent makroformunun toplumsal yapının değişimi sonucunda değişen birçok dinamiğe bağlı olarak sürekli olarak bir form arayışında olduğu söylenebilir. Modern kentte biçim ve form arayışının kontrollü ve lineer bir düzende olduğunu söylemek mümkündür. Bugün postmodern bilgi çağında sayısal tasarım araçları ile birlikte kent makroformu modernist planlamanın katı öklidyen ve işlevsel tasarımından sıyrılmış ve tasarımcının zihninde sınırlarını, katı formunu kaybederek, özgürleşmeye başlamıştır.Çalışmada, 19. yüzyıldan itibaren üretilen kent ütopyaları ile birlikte, toplumsal yapıdaki değişimin kent makroformunun biçimlenişine etkileri ile bu süreç içinde üretilen projelerin kullandıkları araçlar aracılığıyla kente bakışlarını nasıl ifade ettiklerine yer verilmiştir. Kentin form arayışı 19. ve 20. Yüzyılda üretilen kent ütopyaları üzerinden sosyolojik olarak incelenmiş ve bu ütopyaların görsel temsilleri üzerinde durulmuştur.21. yüzyılın başlarından itibaren bilgisayar destekli tasarım ve üretim çalışmaları ilk olarak mimarlıkta, daha sonra kentsel tasarımda kullanılmaya başlanmıştır. Kentsel tasarımda sayısal modellerin kullanımı ile birlikte, geleneksel planlama anlayışının dışına çıkılmış ve mimarlıktaki tasarım süreçlerine benzer şekilde metaforlar aracılığı ile kent mekânı tasarlanmaya başlanmıştır. Mevcut kentsel dokuya yabancı bu projelerin birçoğu modern kent ütopyaları gibi uygulama imkânı bulamamıştır.Kentlerin geçirdiği dönüşüm süreçlerinin bugünkü karşılığı kentsel dönüşüm projeleri olmuştur. Türkiye’de kentsel dönüşüm projeleri, kentlerin rehabilite edilmesi açısından yerel yönetimler tarafından terk edilmiş sanayi bölgeleri, kentsel ve arkeolojik sit alanları ya da gecekondu mahalleleri gibi alanlarının güzelleştirme ve yeniden imara açma çalışmaları olarak önerilmektedir. Plansız olarak büyüme gösteren İstanbul’da bugün gelinen noktada kentin kangren bölgelerini yeniden planlanma sürecine girilmiştir. Kartal Kentsel Dönüşüm Projesi eski sanayi bölgesi olan Kartal için bir prestij ve yenileme projesi olarak düşünülmüştür. “Küresel Kent İstanbul” vizyonunu destekler biçimde uluslar arası ölçekte düzenlenen yarışma, dünyaca ünlü mimarların ürettiği projeler ile kamuoyunda uzun süre yer almıştır. Yarışmada birinci seçilen Zaha Hadid’in Kartal Kentsel Dönüşüm Projesi örneği ile moderniteden postmoderniteye kentlerin dönüşüm süreçlerinin nihayetinde geldiği aşama irdelenmiş ve 21. yüzyılın başından itibaren sayısal tasarım araçları ile üretilen yeni tasarım argümanlarının kent makroformu üzerindeki etkileri tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Ütopya, Bilgisayar Destekli Tasarım, Kentsel dönüşüm, Zaha Hadid, Kartal Kentsel Dönüşüm Projesi
It can be said that the urban macro-form is in a continuous search for new forms depending on the changing dynamics which are connected with social structure. Likewise, in a modern city, it is possible to express that the pursuit of style and form takes place on a controlled and linear system. Today, in the post-modern Information Age, the urban macro-form has freed itself from strict euclidian and functional designs of modernist planning principles and it became liberalized thanks to the fact that the designers have lost their intellectual boundaries to limit their designs.In this study, the urban utopias that were raised from the 19th century are investigated. Respectively, the impacts of those utopias on changing social structure and thus their impacts on urban macro-form; how did they expressed their utopian viewpoints over the city and which instruments they have used are also under question. Moreover, the form-seeking manner of the city is analyzed through the 19th and the 20th century urban utopias from a sociological viewpoint and the visual representations of those utopias are emphasized.From the beginning of the 21st century, the computer-aided design and production studies began to be used first in the field of architecture and then in urban design. Along with the usage of computational models in urban design, traditional planning approaches went out of use and a different method has appeared: designing the urban spaces through the metaphors which are similar to architectural design processes. Most of those projects which are stranger to existing urban tissue could not have the opportunity to be applied like the modern urban utopias.Today’s response to the transitional period of the cities has been urban transformation projects. The urban transformation projects in Turkey are regarded as beautification and re-zoning of abandoned industrial areas, archeological sites, or squatter settlements by the local governments. In İstanbul where the unplanned growth is under question; the process of re-planning the “gangrened” areas has begun today. In this context, Kartal Urban Transformation Project was thought to be a prestigious renewal project for Kartal which is a former industrial area. As promoting the vision of “Küresel Kent İstanbul” or “The Global City: İstanbul”, the competition of this urban transformation project had been high on the agenda for a long time along with the projects of worldwide known architects. With this study, the ultimate phase of the transitional period of the cities from modernity to postmodernity through the case of Zaha Hadid’s project which won the first prize is examined. Moreover, the new design arguments which were generated with the instruments of computational design and their impact over the city macro-form are discussed. Keywords: Utopias, Computer-Aided Design, Urban transformation, Zaha Hadid, Kartal Urban Transformatıon Project.