Endüstriyel yakma fırınları günümüzde birçok amaçla farklı süreçlerde kullanılmaktadır. Son yıllarda artan önemleriyle katı atık yakma tesisleri, bu fırınların kullanım alanını farklı bir boyuta taşıyarak, katı atıkların bertarafında ve aynı zamanda elektrik enerjisi üretiminde kullanmaktadır. Yılda milyonlarca ton katı atık üretilen dünyamızda, katı atık yakma tesislerinin yaygınlaşmasıyla beraber bu fırınların yakma atıkları ile ilgili çeşitli faaliyetler de ortaya çıkmaktadır. Bu tesislerin çıkardığı alt küller ve filtre kek bu aşamada dikkat çekmekte, yapılan çalışmalarda yakılan atığın cinsine bağlı olmakla beraber önemli ölçüde metalik değere sahip olduğu görülmektedir.Küllerin kimyasal kompozisyonları incelendiğinde önemli bir ikincil hammadde kaynağı olabilecekleri görülmüştür. Bu kapsamda tez çalışması boyunca önemli görülen metallerin hdirometalurjik bir süreçle geri kazanımı amaçlanmıştır. Cu, Fe, Mo, Ni, Zn ve V gibi metallerin, asidik ve alkali çözücülerle belirli konsantrasyonlarda ve farklı katı/sıvı oranlarında deneysel tasarımları oluşturularak çözeltiye alınan miktarları araştırılmıştır.Çalışmaların sonucunda, alt külde H2SO4 ile yapılan deneyler sonucunda % 28 Cu, % 37 Fe, % 37 Ni, % 88 Mo ve % 82 V kazanımı elde edilmiştir. Filtre kekte ise H2SO4 ile yapılan deneylerde % 36 Zn elde edilirken, HCl ile % 23 Cu ve % 18 Fe kazanımları elde edilmiştir. NaOH liçi verimleri istenilen düzeylerde gerçekleşmezken, asit liçi deneyleriyle özellikle H2SO4 uygun ve ekonomik çözücü olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Yakma fırını, alt kül, filtre keki, kimyasal kazanım, metal kazanımı
Nowadays, industrial furnaces are used for several purposes in different processes.In recent years, the growing importance of the solid waste facilities changed the usage of these incineration furnaces like electrical energy production besides the solid waste disposal. In the world, million tons of solid wastes are annually produced, various utility areas are emerged relative with the incineration wastes of these furnaces by the widespreading of the solid waste burn facilities. The bottom ashes extracted from the facilities attract attention in that stage and in the studies, it is seen that they possess quite essential metallic value depending on the type of the incinerated waste.When the chemical composition of ashes are assessed, it has been observed that they would be an important resource of secondary raw material. Within this scope, during the thesis study, it is aimed to recover the important metals by using hydrometallurgical process. Experimental designs are prepared within different pulp concentrations and variety of acidic and alcaline reagent concentrations for the residues in the solutions, metals which are Cu, Fe, Mo, Ni, Zn and V are searched.The findings of the study are; H2SO4 leaching of the bottom ash 28 % Cu, 37 % Fe, 37 % Ni, % 88 Mo and % 82 V extraction of yield was achieved. At filter cake leaching with H2SO4 36 % Zn and leaching with HCl 23 % Cu and % 18 Fe extraction yield are obtained. Whereas alcaline leaching yield couldnt be obtained at the expected levels, acidic reagents, especially H2SO4, are investigated as proper reagent in an economical way of leaching. Keywords: Industrial incineration furnace, bottom ash, filter cake, chemical recovery, metal recovery
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Maden Mühendisliği Anabilim Dalı, 2014.
Kaynakça var.
Endüstriyel yakma fırınları günümüzde birçok amaçla farklı süreçlerde kullanılmaktadır. Son yıllarda artan önemleriyle katı atık yakma tesisleri, bu fırınların kullanım alanını farklı bir boyuta taşıyarak, katı atıkların bertarafında ve aynı zamanda elektrik enerjisi üretiminde kullanmaktadır. Yılda milyonlarca ton katı atık üretilen dünyamızda, katı atık yakma tesislerinin yaygınlaşmasıyla beraber bu fırınların yakma atıkları ile ilgili çeşitli faaliyetler de ortaya çıkmaktadır. Bu tesislerin çıkardığı alt küller ve filtre kek bu aşamada dikkat çekmekte, yapılan çalışmalarda yakılan atığın cinsine bağlı olmakla beraber önemli ölçüde metalik değere sahip olduğu görülmektedir.Küllerin kimyasal kompozisyonları incelendiğinde önemli bir ikincil hammadde kaynağı olabilecekleri görülmüştür. Bu kapsamda tez çalışması boyunca önemli görülen metallerin hdirometalurjik bir süreçle geri kazanımı amaçlanmıştır. Cu, Fe, Mo, Ni, Zn ve V gibi metallerin, asidik ve alkali çözücülerle belirli konsantrasyonlarda ve farklı katı/sıvı oranlarında deneysel tasarımları oluşturularak çözeltiye alınan miktarları araştırılmıştır.Çalışmaların sonucunda, alt külde H2SO4 ile yapılan deneyler sonucunda % 28 Cu, % 37 Fe, % 37 Ni, % 88 Mo ve % 82 V kazanımı elde edilmiştir. Filtre kekte ise H2SO4 ile yapılan deneylerde % 36 Zn elde edilirken, HCl ile % 23 Cu ve % 18 Fe kazanımları elde edilmiştir. NaOH liçi verimleri istenilen düzeylerde gerçekleşmezken, asit liçi deneyleriyle özellikle H2SO4 uygun ve ekonomik çözücü olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Yakma fırını, alt kül, filtre keki, kimyasal kazanım, metal kazanımı
Nowadays, industrial furnaces are used for several purposes in different processes.In recent years, the growing importance of the solid waste facilities changed the usage of these incineration furnaces like electrical energy production besides the solid waste disposal. In the world, million tons of solid wastes are annually produced, various utility areas are emerged relative with the incineration wastes of these furnaces by the widespreading of the solid waste burn facilities. The bottom ashes extracted from the facilities attract attention in that stage and in the studies, it is seen that they possess quite essential metallic value depending on the type of the incinerated waste.When the chemical composition of ashes are assessed, it has been observed that they would be an important resource of secondary raw material. Within this scope, during the thesis study, it is aimed to recover the important metals by using hydrometallurgical process. Experimental designs are prepared within different pulp concentrations and variety of acidic and alcaline reagent concentrations for the residues in the solutions, metals which are Cu, Fe, Mo, Ni, Zn and V are searched.The findings of the study are; H2SO4 leaching of the bottom ash 28 % Cu, 37 % Fe, 37 % Ni, % 88 Mo and % 82 V extraction of yield was achieved. At filter cake leaching with H2SO4 36 % Zn and leaching with HCl 23 % Cu and % 18 Fe extraction yield are obtained. Whereas alcaline leaching yield couldnt be obtained at the expected levels, acidic reagents, especially H2SO4, are investigated as proper reagent in an economical way of leaching. Keywords: Industrial incineration furnace, bottom ash, filter cake, chemical recovery, metal recovery