Sülfürik asit üretimi için kullanılan pirit cevherlerinin kalsinasyonu esnasında atık olarak ortaya çıkan pirit külleri yüksek demir içeriğinin yanında ekonomik açıdan önemli metalleri ihtiva etmektedir. Bandırma Eti Maden İşletmeleri sülfürik asit tesisinde sülfürik asit üretimi sırasında açığa çıkan pirit küllerinin içerdiği demir dışı metallerin fiziksel ve hidrometalurjik yöntemlerle değerlendirilmesi kirliliği önlemek ve atıkların geri dönüşümünü sağlamak amacı ile uygun bir yöntem olarak görülmektedir. Sülfatlayıcı kavurma işlemi uygulanarak yapılan ön zenginleştirme testleri farklı kavurma sıcaklığı ve asit miktarı ile gerçekleştirilmiştir. Laboratuvar ölçekli liç testlerinde ise asit derişimi, farklı çözücülerin performansı ve sıcaklık gibi parametrelerin bakır ve kobalt verimi üzerine etkisi incelenmiştir. Başlangıçtaki analizlere göre pirit külü 7406 ppm bakır ve 4026 ppm kobalt ihtiva etmektedir. Deneysel çalışmalar, sülfatlayıcı kavurma ile ön zenginleştirmenin bakır kazanımında etkisi olduğunu ve %79,12 oranında geri kazanıldığını göstermiştir. Kobalt kazanımı için direk liçin uygun olduğu ve kazanım oranının %65,40 olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Alt Kül, Hidrometalurji, Kavurma, Liç, Metal Kazanımı, Pirit Külleri, Sülfürik Asit Üretimi
Pyrite ashes, which occur during calcination of pyrite ores used for the production of sulfuric acid, contain economically important metals addition to the high iron content. In Bandırma Eti Mine Sulfuric Acid Production Plant, evaluation with physical and hydrometallurgical methods of non-ferrous metals contained in released pyrite ashes during the sulfuric acid production is suitable method in order to prevent pollution and recycling of wastes. The pre-enrichment tests performed by applying the sulfation roasting were conducted with different roasting temperature and acid amount. In laboratory scale leaching tests, the parameters, such as the effect of acid concentration, the performance of different solvents and temperature were investigated on yield of copper and cobalt. According to preliminary analysis, pyrite ash contains 7406 ppm copper and 4026 ppm cobalt. The experimental studies showed that the pre-enrichment with sulfation roasting is the effect on recovery of copper and the copper is recovered at the efficiency of 79.12%. To recovery of cobalt, direct leaching is suitable and it was found that the recovery rate is 65.40%. Keywords: Bottom Ash, Hydrometallurgy, Roasting, Leaching, Metal Recovery, Pyrite Ashes, Sulfuric Acid Production
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Maden Mühendisliği Anabilim Dalı, 2015.
Kaynakça var.
Sülfürik asit üretimi için kullanılan pirit cevherlerinin kalsinasyonu esnasında atık olarak ortaya çıkan pirit külleri yüksek demir içeriğinin yanında ekonomik açıdan önemli metalleri ihtiva etmektedir. Bandırma Eti Maden İşletmeleri sülfürik asit tesisinde sülfürik asit üretimi sırasında açığa çıkan pirit küllerinin içerdiği demir dışı metallerin fiziksel ve hidrometalurjik yöntemlerle değerlendirilmesi kirliliği önlemek ve atıkların geri dönüşümünü sağlamak amacı ile uygun bir yöntem olarak görülmektedir. Sülfatlayıcı kavurma işlemi uygulanarak yapılan ön zenginleştirme testleri farklı kavurma sıcaklığı ve asit miktarı ile gerçekleştirilmiştir. Laboratuvar ölçekli liç testlerinde ise asit derişimi, farklı çözücülerin performansı ve sıcaklık gibi parametrelerin bakır ve kobalt verimi üzerine etkisi incelenmiştir. Başlangıçtaki analizlere göre pirit külü 7406 ppm bakır ve 4026 ppm kobalt ihtiva etmektedir. Deneysel çalışmalar, sülfatlayıcı kavurma ile ön zenginleştirmenin bakır kazanımında etkisi olduğunu ve %79,12 oranında geri kazanıldığını göstermiştir. Kobalt kazanımı için direk liçin uygun olduğu ve kazanım oranının %65,40 olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Alt Kül, Hidrometalurji, Kavurma, Liç, Metal Kazanımı, Pirit Külleri, Sülfürik Asit Üretimi
Pyrite ashes, which occur during calcination of pyrite ores used for the production of sulfuric acid, contain economically important metals addition to the high iron content. In Bandırma Eti Mine Sulfuric Acid Production Plant, evaluation with physical and hydrometallurgical methods of non-ferrous metals contained in released pyrite ashes during the sulfuric acid production is suitable method in order to prevent pollution and recycling of wastes. The pre-enrichment tests performed by applying the sulfation roasting were conducted with different roasting temperature and acid amount. In laboratory scale leaching tests, the parameters, such as the effect of acid concentration, the performance of different solvents and temperature were investigated on yield of copper and cobalt. According to preliminary analysis, pyrite ash contains 7406 ppm copper and 4026 ppm cobalt. The experimental studies showed that the pre-enrichment with sulfation roasting is the effect on recovery of copper and the copper is recovered at the efficiency of 79.12%. To recovery of cobalt, direct leaching is suitable and it was found that the recovery rate is 65.40%. Keywords: Bottom Ash, Hydrometallurgy, Roasting, Leaching, Metal Recovery, Pyrite Ashes, Sulfuric Acid Production