Katalitik konvertörler araçların egzoz emisyonlarındaki yanmamış hidrokarbonları azaltmak, oluşan azot oksitleri parçalamak için kullanılmaktadır. Fosil yakıtların önemli bir oranda tüketildiği araç motorlarında egzoz emisyonlarının kontrolü ve sınır değerlerini aşan araçların gerekli sistemleri değiştirmeleri çevresel problemlerden biri olan hava kirliliğini azaltmak için son derece önemlidir. Bu çalışmada, benzinli araçlardan elde edilen katalitik konvertörler içerdikleri katalitik etkiye sahip metallerin tespiti için karakterize edilmiş ve Pt geri kazanımı hidrometalurjik yöntem ile incelenmiştir. Bu çalışma sonucunda, benzinli araç atık katalitik konvertörünün sülfürik asit ile gerçekleştirilen safsızlık giderimi işleminde katı/sıvı oranının, sıcaklık, karıştırma hızı, asit konsantrasyonu ve liç süresinin etkileri araştırılmış ve en uygun koşullar tespit edilmiştir. 10 N asit konsantrasyonunda, 2 saatlik liç süresinde, 300 dev/dk. karıştırma hızında, 1/10 katı/sıvı oranında ve 90 oC sıcaklıkta yaklaşık % 30-35 gibi bir safsızlık giderimi gerçekleştirilmiştir. Atık konvertör yapısındaki platinin çözeltiye alınmasında uygun koşullar: 90 dk. liç süresi, 1/10 katı/sıvı oranı, 70 oC sıcaklık olarak belirlenmiştir. Elde edilen Pt ekstraksiyon verimi yaklaşık kütlece % 90'dır. Anahtar Kelimeler: Çevresel etkiler, geri kazanım, hava kirliliği, katalitik konvertör, platin.
control and to alter the catalytic systems of the vehicles having an exceeding exhaust emissions by usage of fossil fuels in large quantitates. In this study, catalytic converters obtained from gasoline using vehicle were characterized to determine the amount of catalytically active metals, and Pt recovery was investigated by hydrometallurgical method. In this study, the effects of solid/liquid ratio, stirring rate, acid concentration, and leaching time were investigated and optimum conditions for the removal of base metals (impurities) from the waste catalytic converter obtained from gasoline using vehicle were determined. The impurity removal of 30-35% by weight was obtained using the 10 N acid concentration, 2 hours of leaching time, 300 rpm mixing rate, 1/10 solid/liquid ratio and at 90 °C. The optimum conditions for the recovery of platinum were determined as 90 minutes leaching time, 1/10 solid/liquid ratio, and 70 °C temperature. The extraction ratio of Pt was calculated as 90 % by weight. Keywords: Environmental effects, recovery, air pollution, catalytic converter, platinum.
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Anabilim Dalı, 2015.
Kaynakça var.
Katalitik konvertörler araçların egzoz emisyonlarındaki yanmamış hidrokarbonları azaltmak, oluşan azot oksitleri parçalamak için kullanılmaktadır. Fosil yakıtların önemli bir oranda tüketildiği araç motorlarında egzoz emisyonlarının kontrolü ve sınır değerlerini aşan araçların gerekli sistemleri değiştirmeleri çevresel problemlerden biri olan hava kirliliğini azaltmak için son derece önemlidir. Bu çalışmada, benzinli araçlardan elde edilen katalitik konvertörler içerdikleri katalitik etkiye sahip metallerin tespiti için karakterize edilmiş ve Pt geri kazanımı hidrometalurjik yöntem ile incelenmiştir. Bu çalışma sonucunda, benzinli araç atık katalitik konvertörünün sülfürik asit ile gerçekleştirilen safsızlık giderimi işleminde katı/sıvı oranının, sıcaklık, karıştırma hızı, asit konsantrasyonu ve liç süresinin etkileri araştırılmış ve en uygun koşullar tespit edilmiştir. 10 N asit konsantrasyonunda, 2 saatlik liç süresinde, 300 dev/dk. karıştırma hızında, 1/10 katı/sıvı oranında ve 90 oC sıcaklıkta yaklaşık % 30-35 gibi bir safsızlık giderimi gerçekleştirilmiştir. Atık konvertör yapısındaki platinin çözeltiye alınmasında uygun koşullar: 90 dk. liç süresi, 1/10 katı/sıvı oranı, 70 oC sıcaklık olarak belirlenmiştir. Elde edilen Pt ekstraksiyon verimi yaklaşık kütlece % 90'dır. Anahtar Kelimeler: Çevresel etkiler, geri kazanım, hava kirliliği, katalitik konvertör, platin.
control and to alter the catalytic systems of the vehicles having an exceeding exhaust emissions by usage of fossil fuels in large quantitates. In this study, catalytic converters obtained from gasoline using vehicle were characterized to determine the amount of catalytically active metals, and Pt recovery was investigated by hydrometallurgical method. In this study, the effects of solid/liquid ratio, stirring rate, acid concentration, and leaching time were investigated and optimum conditions for the removal of base metals (impurities) from the waste catalytic converter obtained from gasoline using vehicle were determined. The impurity removal of 30-35% by weight was obtained using the 10 N acid concentration, 2 hours of leaching time, 300 rpm mixing rate, 1/10 solid/liquid ratio and at 90 °C. The optimum conditions for the recovery of platinum were determined as 90 minutes leaching time, 1/10 solid/liquid ratio, and 70 °C temperature. The extraction ratio of Pt was calculated as 90 % by weight. Keywords: Environmental effects, recovery, air pollution, catalytic converter, platinum.