Bu çalışma Kunduz (Vezirköprü) Yöresinde asli ağaç türlerinin potansiyel dağılım alanları ve yetişme ortamı özellikleri arasındaki ilişkileri araştırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla 586 örnek alanda çalışma yapılmıştır. Çalışmada toplam 6 farklı asli ağaç türünden Kızılçam, Karaçam, Sarıçam, Adi gürgen ve Doğu kayınına ait dağılım özellikleri lojistik regresyon analizi ile Saçlı meşe türüne ait dağılım özellikleri ise sınıflandırma ağacı tekniği ile modellenmiştir. Lojistik regresyon analizi sonucunda Kızılçama ait modelde gabro, yükselti ve kumtaşı değişkenleri, Karaçama ait modelde gabro, diğer tip anakayalar, ofiyolit melanj ve 25–50 cm arası toprak derinliği değişkenleri, Sarıçama ait modelde diğer tip anakayalar, yükselti, 0–25 cm ve 25–50 cm arası toprak derinliği değişkenleri, Adi gürgene ait modelde ofiyolit melanj, yükselti ve topografik pozisyon indeksi değişkenleri, Doğu kayınına ait modelde ise 100 cm'den derin topraklar, sırt araziler ve yükselti değişkenleri türlerin dağılımına en etkili faktörler olarak sıralanmıştır. Sınıflandırma ağacı tekniği sonucunda elde edilen Saçlı meşeye ait modelde ise yükselti, radyasyon indeksi ve metakumtaşı değişkenleri yer almıştır. Çalışmaya ait sonuçlar topluca değerlendirildiğinde yörede yayılış gösteren asli ağaç türlerinin çoğunun potansiyel dağılım alanlarında yükseltinin önem arz ettiği görülmüştür. Bu durum aslında mevcut türlerin dağılımında yükseltiye bağlı olarak iklim özelliklerinin etkili olduğunun bir göstergesidir. Diğer yandan modellerin bazılarında radyasyon indeksi, sıcaklık indeksi ve topografik pozisyon indeksi önem arz etmiştir. Bu durum ise özellikle yörede türlerin potansiyel dağılımında bakı ve eğimden kaynaklı lokal iklim özelliklerinin de etkin rol oynadığı sonucunu ortaya çıkarmıştır. Bu iki temel faktör haricinde yine yöredeki anakaya tipleri ve toprak derinliklerinin türlerin dağılımında etkili olabilecek diğer önemli çevresel faktörler olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Asli ağaç türleri, çevresel faktörler, Kunduz Yöresi, potansiyel dağılım, lojistik regresyon analizi
This study was performed in Kunduz district (Vezirköprü) in order to explore the relations between the potential distribution of the main tree species and the forest site factors. To this end, 586 sample areas were studied. In the study, the distribution of Pinus brutia, Pinus nigra, Pinus sylvestris, Carpinus betulus and Fagus orientalis among 6 different main tree species was modelled by means of the logistic regression analysis, while the distribution of Quercus cerris species was modelled through classification tree technique. The logistic regression analysis revealed that gabbro, altitude and sandstone variables in the model for P. brutia; gabbro, other types of bedrock, ophiolitic melange and soil depth from 25 to 50 cm variables in the model for P. nigra; other types of bedrock, altitude, soil depth from 0 to 25 cm and 25 to 50 cm variebles in the model for P. sylvestris; ophiolitic melange, altitude and topographic position index variebles for C. betulus; deeper soils from 100 cm, rigde slope position and altitude variebles were the most influential factors on distribution of the species. The classification tree technique showed that elevation, radiation index and metasandstone were influential in the model for Q. cerris. An evaluation of the study all collectively indicates that altitude appears to be important in the potential distribution of most of the main tree species distribution in the region. This leads to the conclusion that the climatic features represent the most important factor on the distribution of the existing species due to elevation. On the other hand, radiation index, heat index and topographic position index were found to be important in some of the models. Therefore, it can be concluded that the local climatic features arising due to the aspect and slope degree play an active role in the potential distribution of the species in the region. It has been concluded that types of bedrock and soil depth account for the other important environmental factors that might influence the distribution of the species in addition to the above mentioned basic factors. Keywords: Main tree species, environmental factors, Kunduz district, potential distribution, logistic regression analysis
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Orman Mühendisliği Anabilim Dalı, 2016.
Kaynakça var.
Bu çalışma Kunduz (Vezirköprü) Yöresinde asli ağaç türlerinin potansiyel dağılım alanları ve yetişme ortamı özellikleri arasındaki ilişkileri araştırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla 586 örnek alanda çalışma yapılmıştır. Çalışmada toplam 6 farklı asli ağaç türünden Kızılçam, Karaçam, Sarıçam, Adi gürgen ve Doğu kayınına ait dağılım özellikleri lojistik regresyon analizi ile Saçlı meşe türüne ait dağılım özellikleri ise sınıflandırma ağacı tekniği ile modellenmiştir. Lojistik regresyon analizi sonucunda Kızılçama ait modelde gabro, yükselti ve kumtaşı değişkenleri, Karaçama ait modelde gabro, diğer tip anakayalar, ofiyolit melanj ve 25–50 cm arası toprak derinliği değişkenleri, Sarıçama ait modelde diğer tip anakayalar, yükselti, 0–25 cm ve 25–50 cm arası toprak derinliği değişkenleri, Adi gürgene ait modelde ofiyolit melanj, yükselti ve topografik pozisyon indeksi değişkenleri, Doğu kayınına ait modelde ise 100 cm'den derin topraklar, sırt araziler ve yükselti değişkenleri türlerin dağılımına en etkili faktörler olarak sıralanmıştır. Sınıflandırma ağacı tekniği sonucunda elde edilen Saçlı meşeye ait modelde ise yükselti, radyasyon indeksi ve metakumtaşı değişkenleri yer almıştır. Çalışmaya ait sonuçlar topluca değerlendirildiğinde yörede yayılış gösteren asli ağaç türlerinin çoğunun potansiyel dağılım alanlarında yükseltinin önem arz ettiği görülmüştür. Bu durum aslında mevcut türlerin dağılımında yükseltiye bağlı olarak iklim özelliklerinin etkili olduğunun bir göstergesidir. Diğer yandan modellerin bazılarında radyasyon indeksi, sıcaklık indeksi ve topografik pozisyon indeksi önem arz etmiştir. Bu durum ise özellikle yörede türlerin potansiyel dağılımında bakı ve eğimden kaynaklı lokal iklim özelliklerinin de etkin rol oynadığı sonucunu ortaya çıkarmıştır. Bu iki temel faktör haricinde yine yöredeki anakaya tipleri ve toprak derinliklerinin türlerin dağılımında etkili olabilecek diğer önemli çevresel faktörler olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Asli ağaç türleri, çevresel faktörler, Kunduz Yöresi, potansiyel dağılım, lojistik regresyon analizi
This study was performed in Kunduz district (Vezirköprü) in order to explore the relations between the potential distribution of the main tree species and the forest site factors. To this end, 586 sample areas were studied. In the study, the distribution of Pinus brutia, Pinus nigra, Pinus sylvestris, Carpinus betulus and Fagus orientalis among 6 different main tree species was modelled by means of the logistic regression analysis, while the distribution of Quercus cerris species was modelled through classification tree technique. The logistic regression analysis revealed that gabbro, altitude and sandstone variables in the model for P. brutia; gabbro, other types of bedrock, ophiolitic melange and soil depth from 25 to 50 cm variables in the model for P. nigra; other types of bedrock, altitude, soil depth from 0 to 25 cm and 25 to 50 cm variebles in the model for P. sylvestris; ophiolitic melange, altitude and topographic position index variebles for C. betulus; deeper soils from 100 cm, rigde slope position and altitude variebles were the most influential factors on distribution of the species. The classification tree technique showed that elevation, radiation index and metasandstone were influential in the model for Q. cerris. An evaluation of the study all collectively indicates that altitude appears to be important in the potential distribution of most of the main tree species distribution in the region. This leads to the conclusion that the climatic features represent the most important factor on the distribution of the existing species due to elevation. On the other hand, radiation index, heat index and topographic position index were found to be important in some of the models. Therefore, it can be concluded that the local climatic features arising due to the aspect and slope degree play an active role in the potential distribution of the species in the region. It has been concluded that types of bedrock and soil depth account for the other important environmental factors that might influence the distribution of the species in addition to the above mentioned basic factors. Keywords: Main tree species, environmental factors, Kunduz district, potential distribution, logistic regression analysis