Bu çalışmada, Tuta absoluta (Meyrick) (Lepidoptera: Gelechiidae)'nın yumurta bırakma tercihine, herbivor böcek zararı sonucu konukçu bitkiden salınan uçucu yağların etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla, Macrosiphum euphorbiae (Thomas) (Hemiptera: Aphididae) ve Trialeurodes vaporariorum Westwood (Hemiptera: Aleyrodidae) ile bulaşık konukçu bitkilere, T. absoluta’nın bıraktığı yumurta sayıları karşılaştırılmıştır. Ayrıca T. absoluta’nın, sağlıklı bir bitkiye göre, bileşik yapraklarına mekanik olarak zarar verilmiş domates bitkilerine bıraktığı yumurta sayıları da değerlendirilmiştir. Kontrol grubu olarak kullanılan temiz bitkilere (15.05 yumurta/dişi), T. vaporariorum ve M. euphorbiae ile bulaşık olan diğer domates bitkilerine göre, dişi başına bırakılan yumurta sayısı daha fazladır. Kontrol bitkilerinden sonra dişi başına en fazla yumurta bırakılan domates bitkisi M. euphorbiae’nın bileşik yaprak başına 5 ergin bireyi ile bulaşık domates bitkileridir (7.48 yumurta/dişi). En az yumurta (3.79 yumurta/dişi) ise T. vaporariorum’un bileşik yaprak başına 40–50 ergin bireyi ile bulaşık domates bitkilerine bırakılmıştır. M. euphorbiae ile bulaşık domates bitkileri içerisinde ise en az yumurta bırakılanı (4.34 yumurta/dişi) bileşik yaprak başına 15 ergin bireyi ile bulaşık olan bitkiler olmuştur. Ayrıca, M. euphorbiae ile bulaşık domates bitkilerine göre, T. vaporariorum ile bulaşık domates bitkilerine daha az yumurta bırakıldığı belirlenmiştir. Bununla birlikte, bırakılan yumurta sayısının, domates bitkilerindeki bulaşıklık miktarının artışı ile ters orantılı olarak azaldığı görülmüştür. Ayrıca, sağlıklı bitkiye bırakılan yumurta sayısı, bileşik yapraklarına mekanik olarak zarar verilmiş bitkilere bırakılan yumurta sayılarına göre daha fazla olmuştur. Mekanik zarar verilmiş bileşik yaprak sayısı arttıkça T. absoluta tarafından bırakılan yumurta sayısının azaldığı görülmüştür (Sağlıklı bitkide 4.99 yumurta/dişi, 2 yaprak yaralı bitkide 2.79 yumurta/dişi, 4 yaprak yaralı bitkide 1.43 yumurta/dişi). Sonuç olarak, herbivor böceklerin yapmış olduğu zarar sonucunda konukçu bitkilerden salınan uçucu yağların, T. absoluta’nın mücadelesinde kullanılma potansiyeli olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Domates, herbivor, konukçu bitki, uçucu yağ, yumurta bırakma
The study investigated the effect of the Herbivore-Induced Plant Volatiles (HIPVs) release from the host plant on the oviposition preference of Tuta absoluta (Meyrick) (Lepidoptera: Gelechiidae). For this purpose, the numbers of eggs laid by T. absoluta to host plants contamination with Macrosiphum euphorbiae (Thomas) (Hemiptera: Aphididae) and Trialeurodes vaporariorum Westwood (Hemiptera: Aleyrodidae) was compared. Also, the numbers of eggs laid by T. absoluta on tomato plants of which compound leaves were damaged as mechanically were evaluated according to undamaged tomato plants. The number of eggs (15.05 eggs/female) laid to noninfested plants used as control group was more than those to host plants separately contaminated with M. euphorbiae and T. vaporariorum. The control plants was followed by tomato plants contaminated with 5 M. euphorbiae adults per compound leaf in terms of the number of eggs (7.48 eggs/female) laid by female. The least eggs (3.79 eggs/female) also were deposited to tomato plants contaminated with 40–50 T. vaporariorum adults per compound leaf. As regards the tomato plants contaminated with M. euphorbiae, the plants to which the least eggs (4.34 eggs/female) laid were tomato plants contaminated with 15 adults per compound leaf. Also, the number of eggs laid to tomato plants contaminated with M. euphorbiae was lesser than that to tomato plants contaminated with T. vaporariorum. Additionally, the number of eggs laid decreased inversely with increasing the contamination level of tomato plants with herbivore insects. Likewise, the number of eggs laid to undamaged tomato plant was higher according to that on tomato plant damaged as mechanically. The number of eggs laid by T. absoluta decreased with increasing the number of compound leaf damaged as mechanically (4.99 eggs/female on undamaged plant, 2.79 eggs/female on 2-leaf damaged plant, 1.43 eggs/female on 4-leaf damaged plant). Consequently, based on the results of this study, it is possible to say that plant volatiles released by host plants as a result of herbivore insect damage have a potential to use in the controlling of T. absoluta. Keywords: Tomato, herbivore, host plant, plant volatile, oviposition
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma Anabilim Dalı, 2016.
Kaynakça var.
Bu çalışmada, Tuta absoluta (Meyrick) (Lepidoptera: Gelechiidae)'nın yumurta bırakma tercihine, herbivor böcek zararı sonucu konukçu bitkiden salınan uçucu yağların etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla, Macrosiphum euphorbiae (Thomas) (Hemiptera: Aphididae) ve Trialeurodes vaporariorum Westwood (Hemiptera: Aleyrodidae) ile bulaşık konukçu bitkilere, T. absoluta’nın bıraktığı yumurta sayıları karşılaştırılmıştır. Ayrıca T. absoluta’nın, sağlıklı bir bitkiye göre, bileşik yapraklarına mekanik olarak zarar verilmiş domates bitkilerine bıraktığı yumurta sayıları da değerlendirilmiştir. Kontrol grubu olarak kullanılan temiz bitkilere (15.05 yumurta/dişi), T. vaporariorum ve M. euphorbiae ile bulaşık olan diğer domates bitkilerine göre, dişi başına bırakılan yumurta sayısı daha fazladır. Kontrol bitkilerinden sonra dişi başına en fazla yumurta bırakılan domates bitkisi M. euphorbiae’nın bileşik yaprak başına 5 ergin bireyi ile bulaşık domates bitkileridir (7.48 yumurta/dişi). En az yumurta (3.79 yumurta/dişi) ise T. vaporariorum’un bileşik yaprak başına 40–50 ergin bireyi ile bulaşık domates bitkilerine bırakılmıştır. M. euphorbiae ile bulaşık domates bitkileri içerisinde ise en az yumurta bırakılanı (4.34 yumurta/dişi) bileşik yaprak başına 15 ergin bireyi ile bulaşık olan bitkiler olmuştur. Ayrıca, M. euphorbiae ile bulaşık domates bitkilerine göre, T. vaporariorum ile bulaşık domates bitkilerine daha az yumurta bırakıldığı belirlenmiştir. Bununla birlikte, bırakılan yumurta sayısının, domates bitkilerindeki bulaşıklık miktarının artışı ile ters orantılı olarak azaldığı görülmüştür. Ayrıca, sağlıklı bitkiye bırakılan yumurta sayısı, bileşik yapraklarına mekanik olarak zarar verilmiş bitkilere bırakılan yumurta sayılarına göre daha fazla olmuştur. Mekanik zarar verilmiş bileşik yaprak sayısı arttıkça T. absoluta tarafından bırakılan yumurta sayısının azaldığı görülmüştür (Sağlıklı bitkide 4.99 yumurta/dişi, 2 yaprak yaralı bitkide 2.79 yumurta/dişi, 4 yaprak yaralı bitkide 1.43 yumurta/dişi). Sonuç olarak, herbivor böceklerin yapmış olduğu zarar sonucunda konukçu bitkilerden salınan uçucu yağların, T. absoluta’nın mücadelesinde kullanılma potansiyeli olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Domates, herbivor, konukçu bitki, uçucu yağ, yumurta bırakma
The study investigated the effect of the Herbivore-Induced Plant Volatiles (HIPVs) release from the host plant on the oviposition preference of Tuta absoluta (Meyrick) (Lepidoptera: Gelechiidae). For this purpose, the numbers of eggs laid by T. absoluta to host plants contamination with Macrosiphum euphorbiae (Thomas) (Hemiptera: Aphididae) and Trialeurodes vaporariorum Westwood (Hemiptera: Aleyrodidae) was compared. Also, the numbers of eggs laid by T. absoluta on tomato plants of which compound leaves were damaged as mechanically were evaluated according to undamaged tomato plants. The number of eggs (15.05 eggs/female) laid to noninfested plants used as control group was more than those to host plants separately contaminated with M. euphorbiae and T. vaporariorum. The control plants was followed by tomato plants contaminated with 5 M. euphorbiae adults per compound leaf in terms of the number of eggs (7.48 eggs/female) laid by female. The least eggs (3.79 eggs/female) also were deposited to tomato plants contaminated with 40–50 T. vaporariorum adults per compound leaf. As regards the tomato plants contaminated with M. euphorbiae, the plants to which the least eggs (4.34 eggs/female) laid were tomato plants contaminated with 15 adults per compound leaf. Also, the number of eggs laid to tomato plants contaminated with M. euphorbiae was lesser than that to tomato plants contaminated with T. vaporariorum. Additionally, the number of eggs laid decreased inversely with increasing the contamination level of tomato plants with herbivore insects. Likewise, the number of eggs laid to undamaged tomato plant was higher according to that on tomato plant damaged as mechanically. The number of eggs laid by T. absoluta decreased with increasing the number of compound leaf damaged as mechanically (4.99 eggs/female on undamaged plant, 2.79 eggs/female on 2-leaf damaged plant, 1.43 eggs/female on 4-leaf damaged plant). Consequently, based on the results of this study, it is possible to say that plant volatiles released by host plants as a result of herbivore insect damage have a potential to use in the controlling of T. absoluta. Keywords: Tomato, herbivore, host plant, plant volatile, oviposition