Bombus arıları diğer arılar gibi doğal ortamda bitki tozlayıcı olarak bilinir ve Bombus terrestris bombus arıları içersinde bulunan beş önemli türden biridir. Bombus arıları bal arılarından farklıdır. Bombus arıları kış uykusuna (diyapoz) yatmakta ve ana arıdan tekrar koloni oluşturmaktadır. Diyapoz süresine bağlı olarak yaşama ve koloni oluşturma güçleri zamanla ters orantılı olarak azalmaktadır. Bombus arılarının diyapoz döneminde vücut ağırlığı kayıpları ile ilgili çalışmalar vardır fakat bombus arılarında diyapoz döneminde besin kayıpları ile ilgili yeterli çalışma bulunmamaktadır. Genellikle diğer hayvanlarda yapılan çalışmalarda diyapoz döneminde hayvanların vücut yağlarını kullandıkları tespit edilmiştir. Bu projenin amacı diyapoz döneminde Bombus arılarında vücutlarında oluşan ağırlık ve besin kaybının tespit edilmesidir. Bombus ana arıları SDÜ TARUM Bombus arı yetiştirme merkezinde temin edilmiştir. Normal yetiştiriciliği yapılan kolonilerden çiftleşmiş ana arılar alınıp daha sonra tek seferde 0, 15, 30, 45, 60, 75, 90 gün olmak üzere diyapozda bırakılmıştır. Her bir grup üç paralel olarak çalışılmıştır. Her bir grubu en az 50x3 arı temsil edecek şekilde oluşturulmuştur. Diyapoz süresi sonunda hayatta kalanların oranları belirlendikten sonra -20 °C dondurularak ötenazi uygulanmıştır. Daha sonra arılar 55 °C sıcaklıktaki etüvde kurutulup kuru madde, yağ , çözünebilir protein,glikojen, toplam şeker ve kül analizler yapıldı. Veriler üzerinde tek yönlü varyans analizi yapılıp varyans analizi sonucunda ortalamalar arasındaki farklılıkların belirlenmesinde Tukey testi kullanılmıştır. Diyapoz süresi vücut ağırlığı kaybına, çözünebilir protein seviyesine, glikojen, toplam şeker seviyesine etki etmiştir (P<0.05) fakat vücut yağ ve kül miktarına etkisi olmamıştır. Vücut ağırlığı kaybı zamana bağlı olarak artmıştır. Diyapozun 90 gününde %15.79 a ulaşmıştır. Diyapoz başlamadan önce (493.13±8.01 mg/g) olan çözünebilir protein düzeyi 30 günde (307.9±6.19 mg/g) düşmüş, daha sonra 75 günde (461.36±4.6 mg/g) en yüksek seviyeye ulaşmıştır. Diyapoz süresi vücut yağ rezervlerine etkisi olmamıştır. Diyapoz süresi glikojen düzeyine etki etmiştir (P< 0.05). Glikojen düzeyi diyapoza girmeden once (174.52±2.81 mg\g) düşük seviyede iken daha sonra 30 güne kadar vücudundaki toplam şekeri glikojene çevirerek vücudunda saklamaya başlıyor. 30 günden sonra ise glikojeni kullanmaya başlıyor. Farklı diyapoz süreleri toplam şeker seviyesine etki etmiştir (P<0.05). Diyapoza girmeden önce toplam şeker miktarı (143.87±7.73 mg\g) iken 90 günde (107.9±4.56 mg\g) kadar düşmüştür. Diyapoz süresinin hayvanın vücut kül seviyesine etkisi olmamıştır. Çözünebilir protein ile glikojen seviyesi arasında negatif korelasyon mevcuttur(r=-0.805, P<0.001). 30. ve 70. günler arasında çözünebilir proteinin seviyesinin artması önemlidir. Diyapozda oluşan bu değişimin sebebinin anlaşılması açısından daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Bombus terrestri, Diyapoz, Vücut ağırlığı, Besin madde kaybı
Bumblebees are known as the natural plant pollinators and Bombus terrestris is one of the five major types of Bumblebees. Bumblebees are not like honey bees. Bumblebee queen who forms the main colony hibernates during winter time. When the diapause time extends, survival rate and colony forming decreased for the bumblebee queens. There are some studies on weight loss and survival rate during the diapause time, but there are not enough studies on nutrient losses of bumblebees during diapause. The aim of this project was to determine the weight and nutrient loss occurring in the body of bumblebee queen in the diapause duration. Mated Bumblebee queens were collected from regular breeding colony of bumblebee farm at Agricultural Research and Application Center in Süleyman Demirel University. Mated Bumblebee queens were allowed to diapause for 0, 15, 30, 45, 60, 75 and 90 days. Each group had three replicates. Survival rates were determined at end of the diapause and they were frozen immediately at -20 °C for euthanasia. The samples were dried at 55 °C in hot oven and the dried samples lipid, soluble protein, glycogen, total sugar, dry matter and ash were determined. The data were analyzed with one way ANOVA and Tukey test was used to determine the differences between the averages as a result of analysis of variance. Diapause significantly affected body weight loss, protein level, glycogen level and total sugar level (P< 0.05) but it did not affect lipid level. Body weight losses were increased when the diapause time increased. Mean body weight losses (15.79 %) were highest at the 90 day diapause. During different diapauses period, soluble protein levels were (493.13±8.01 mg/g) before diapauses and then went down to (307.9±6.19 mg/g) at day 30, after that it went up to (461.36±4.6 mg/g) at day 75. Diapause duration had no effect on the lipids levels during different diapause duration. Diapause duration had a significant effect on the glycogen levels. Glycogen levels were very low (174.52±2.81 mg\g) before diapause and queens started to reserve the sugar as glycogen until 30 days. Then, queens gradually use glycogen reserves. Diapause duration had a significant effect on the sugar levels. Total sugar levels were (143.87±7.73 mg\g) before diapause and gradually changed (107.9±4.56 mg\g) at 90 day. Diapause duration had no effect on the ash percentage levels. Protein levels were negatively correlated with glycogen levels (r=-0.805, P<0.001). The changes of the soluble protein level are important during 30 and 70 day diapause duration. This result should be further investigated to understand reason of increase in the protein metabolism during diapause. Keywords: Bombus terrestris, Hibernation, Body Weight, Nutrient loss
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı, 2016.
Kaynakça var.
Bombus arıları diğer arılar gibi doğal ortamda bitki tozlayıcı olarak bilinir ve Bombus terrestris bombus arıları içersinde bulunan beş önemli türden biridir. Bombus arıları bal arılarından farklıdır. Bombus arıları kış uykusuna (diyapoz) yatmakta ve ana arıdan tekrar koloni oluşturmaktadır. Diyapoz süresine bağlı olarak yaşama ve koloni oluşturma güçleri zamanla ters orantılı olarak azalmaktadır. Bombus arılarının diyapoz döneminde vücut ağırlığı kayıpları ile ilgili çalışmalar vardır fakat bombus arılarında diyapoz döneminde besin kayıpları ile ilgili yeterli çalışma bulunmamaktadır. Genellikle diğer hayvanlarda yapılan çalışmalarda diyapoz döneminde hayvanların vücut yağlarını kullandıkları tespit edilmiştir. Bu projenin amacı diyapoz döneminde Bombus arılarında vücutlarında oluşan ağırlık ve besin kaybının tespit edilmesidir. Bombus ana arıları SDÜ TARUM Bombus arı yetiştirme merkezinde temin edilmiştir. Normal yetiştiriciliği yapılan kolonilerden çiftleşmiş ana arılar alınıp daha sonra tek seferde 0, 15, 30, 45, 60, 75, 90 gün olmak üzere diyapozda bırakılmıştır. Her bir grup üç paralel olarak çalışılmıştır. Her bir grubu en az 50x3 arı temsil edecek şekilde oluşturulmuştur. Diyapoz süresi sonunda hayatta kalanların oranları belirlendikten sonra -20 °C dondurularak ötenazi uygulanmıştır. Daha sonra arılar 55 °C sıcaklıktaki etüvde kurutulup kuru madde, yağ , çözünebilir protein,glikojen, toplam şeker ve kül analizler yapıldı. Veriler üzerinde tek yönlü varyans analizi yapılıp varyans analizi sonucunda ortalamalar arasındaki farklılıkların belirlenmesinde Tukey testi kullanılmıştır. Diyapoz süresi vücut ağırlığı kaybına, çözünebilir protein seviyesine, glikojen, toplam şeker seviyesine etki etmiştir (P<0.05) fakat vücut yağ ve kül miktarına etkisi olmamıştır. Vücut ağırlığı kaybı zamana bağlı olarak artmıştır. Diyapozun 90 gününde %15.79 a ulaşmıştır. Diyapoz başlamadan önce (493.13±8.01 mg/g) olan çözünebilir protein düzeyi 30 günde (307.9±6.19 mg/g) düşmüş, daha sonra 75 günde (461.36±4.6 mg/g) en yüksek seviyeye ulaşmıştır. Diyapoz süresi vücut yağ rezervlerine etkisi olmamıştır. Diyapoz süresi glikojen düzeyine etki etmiştir (P< 0.05). Glikojen düzeyi diyapoza girmeden once (174.52±2.81 mg\g) düşük seviyede iken daha sonra 30 güne kadar vücudundaki toplam şekeri glikojene çevirerek vücudunda saklamaya başlıyor. 30 günden sonra ise glikojeni kullanmaya başlıyor. Farklı diyapoz süreleri toplam şeker seviyesine etki etmiştir (P<0.05). Diyapoza girmeden önce toplam şeker miktarı (143.87±7.73 mg\g) iken 90 günde (107.9±4.56 mg\g) kadar düşmüştür. Diyapoz süresinin hayvanın vücut kül seviyesine etkisi olmamıştır. Çözünebilir protein ile glikojen seviyesi arasında negatif korelasyon mevcuttur(r=-0.805, P<0.001). 30. ve 70. günler arasında çözünebilir proteinin seviyesinin artması önemlidir. Diyapozda oluşan bu değişimin sebebinin anlaşılması açısından daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Bombus terrestri, Diyapoz, Vücut ağırlığı, Besin madde kaybı
Bumblebees are known as the natural plant pollinators and Bombus terrestris is one of the five major types of Bumblebees. Bumblebees are not like honey bees. Bumblebee queen who forms the main colony hibernates during winter time. When the diapause time extends, survival rate and colony forming decreased for the bumblebee queens. There are some studies on weight loss and survival rate during the diapause time, but there are not enough studies on nutrient losses of bumblebees during diapause. The aim of this project was to determine the weight and nutrient loss occurring in the body of bumblebee queen in the diapause duration. Mated Bumblebee queens were collected from regular breeding colony of bumblebee farm at Agricultural Research and Application Center in Süleyman Demirel University. Mated Bumblebee queens were allowed to diapause for 0, 15, 30, 45, 60, 75 and 90 days. Each group had three replicates. Survival rates were determined at end of the diapause and they were frozen immediately at -20 °C for euthanasia. The samples were dried at 55 °C in hot oven and the dried samples lipid, soluble protein, glycogen, total sugar, dry matter and ash were determined. The data were analyzed with one way ANOVA and Tukey test was used to determine the differences between the averages as a result of analysis of variance. Diapause significantly affected body weight loss, protein level, glycogen level and total sugar level (P< 0.05) but it did not affect lipid level. Body weight losses were increased when the diapause time increased. Mean body weight losses (15.79 %) were highest at the 90 day diapause. During different diapauses period, soluble protein levels were (493.13±8.01 mg/g) before diapauses and then went down to (307.9±6.19 mg/g) at day 30, after that it went up to (461.36±4.6 mg/g) at day 75. Diapause duration had no effect on the lipids levels during different diapause duration. Diapause duration had a significant effect on the glycogen levels. Glycogen levels were very low (174.52±2.81 mg\g) before diapause and queens started to reserve the sugar as glycogen until 30 days. Then, queens gradually use glycogen reserves. Diapause duration had a significant effect on the sugar levels. Total sugar levels were (143.87±7.73 mg\g) before diapause and gradually changed (107.9±4.56 mg\g) at 90 day. Diapause duration had no effect on the ash percentage levels. Protein levels were negatively correlated with glycogen levels (r=-0.805, P<0.001). The changes of the soluble protein level are important during 30 and 70 day diapause duration. This result should be further investigated to understand reason of increase in the protein metabolism during diapause. Keywords: Bombus terrestris, Hibernation, Body Weight, Nutrient loss