Fosfor (P), birçok fizyolojik ve biyokimyasal süreçte önemli bir element olduğu için bilinen tüm canlılar için önemlidir. Bu çalışmada kullanılan Atabey Ovası toprakları yüksek tepelikler ve sırt araziler, koluviyal etekler, alüviyal yelpazeler, yaşlı dere yatakları, bajadalar, taban araziler ve genç dere yatakları gibi farklı fizyografik üniteler üzerinde oluşmuştur. Bu değişkenlik ovada 20 farklı toprak serisinin oluşmasına, arazilerin farklı kullanımlarına dolayısıyla fosforunun yarayışlılığı ve jeokimyasal fraksiyonlarında değişime neden olmaktadır. Fosfor yarayışlılığında ve jeokimyasal fraksiyonlardaki değişimin belirlenmesi için toplam 71 adet olmak üzere her serinin en az 3 farklı noktasından yüzey toprak örnekleri (0-20 cm) alınmıştır. Topraklarda tanımlayıcı fizikokimyasal analizler ve kademeli fosfor fraksiyonlaması yapılmıştır. Bu fraksiyonlar; sodyum bikarbonat [NaHCO3-P (organic Po, inorganic Pi ve Total Pt)], sodyum hidroksit [NaOH-P (organik Po, inorganik Pi ve Total Pt)], sitrat bikarbonat dithionit (CBD-P), hidroklorik asit ile ekstrakte edilebilen (Ca-P) ve Rezidüel veya bakiye (Res-P) fosfor şeklindedir. Fosfor fraksiyonlarının toprak özellikleri ile olan ilişkileri varyans analizi, Pearson korrelasyon analizi ve kemometrik analizlerle ortaya konulmaya çalışmıştır. Ova topraklarında fraksiyonların ortalama dağılım sırası büyükten küçüğe doğru Ca-P (% 50.36) > Res-P (% 19.94) > CBD-P (% 12.17) > NaOH-Pt (% 6.94) > NaOH-Pi (% 6.24) > NaHCO3-Pt (% 1.82) > NaHCO3-Pi (% 1.57) > NaOH-Po (% 0.71) > NaHCO3-Po (% 0.25) şeklinde izlenmiştir. Bu fraksiyonların oransal dağılımının arazi kullanım şekline göre değiştiği belirlenmiştir. Bu çalışmanın sonuçları, Atabey Ovaları topraklarındaki eksiklik / toksisite mekanizmalarını anlamak için faydalı bir veri tabanı oluşturduğu düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Fosfor (P), toprak ozellikleri, Atabey ovası, gubreleme.
Phosphorus (P) is essential to all known life forms because it is a key element in many physiological and biochemical processes. In this study, the soils of Atabey Plain have formed on different physiographic units such as high hills and slopes, colluvium, alluvium, old stream beds, bajadas, low lands and young stream beds. This variability causes the formation of 20 different soil series in the Plain, causing different uses of the land, thus resulting in the change in the availability and geochemical fractions of phosphorus. Surface soil samples (0-20 cm) were taken from at least 3 different points of each series, for a total of 71 samples for determination of phosphorus availability and change in geochemical fractions. Descriptive physicochemical analyzes and sequential phosphorus fractionation were performed in the soil. These fractions are; sodium bicarbonate [NaHCO3-P (organic Po, inorganic Pi and Total Pt)], sodium hydroxide [NaOH-P (organic Po, inorganic Pi and Total Pt)], citrate bicarbonate dithionite (CBD-P), hydrochloric acid (Ca-P), and residual (Res-P) phosphorus. Relations of phosphorus fractions with soil properties were revealed by analysis of variance, Pearson correlation analysis and chemometric analysis. The average distribution of fractions in the plain soils in descending order is: Ca-P (% 50.36) > Res-P (% 19.94) > CBD-P (% 12.17) > NaOH-Pt (% 6.94) > NaOH-Pi (% 6.24) > NaHCO3-Pt (% 1.82) > NaHCO3-Pi (% 1.57) > NaOH-Po (% 0.71) > NaHCO3-Po (% 0.25). It was determined that the fractal distribution of these fractions changed according to the land use pattern. The results of this study are thought to provide a useful database to understand the deficiencies / toxicity mechanisms in the Atabey Plain. Keywords: Phosphorus (P), soil properties, Atabey plain, fertilization.
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Anabilim Dalı, 2018.
Kaynakça var.
Fosfor (P), birçok fizyolojik ve biyokimyasal süreçte önemli bir element olduğu için bilinen tüm canlılar için önemlidir. Bu çalışmada kullanılan Atabey Ovası toprakları yüksek tepelikler ve sırt araziler, koluviyal etekler, alüviyal yelpazeler, yaşlı dere yatakları, bajadalar, taban araziler ve genç dere yatakları gibi farklı fizyografik üniteler üzerinde oluşmuştur. Bu değişkenlik ovada 20 farklı toprak serisinin oluşmasına, arazilerin farklı kullanımlarına dolayısıyla fosforunun yarayışlılığı ve jeokimyasal fraksiyonlarında değişime neden olmaktadır. Fosfor yarayışlılığında ve jeokimyasal fraksiyonlardaki değişimin belirlenmesi için toplam 71 adet olmak üzere her serinin en az 3 farklı noktasından yüzey toprak örnekleri (0-20 cm) alınmıştır. Topraklarda tanımlayıcı fizikokimyasal analizler ve kademeli fosfor fraksiyonlaması yapılmıştır. Bu fraksiyonlar; sodyum bikarbonat [NaHCO3-P (organic Po, inorganic Pi ve Total Pt)], sodyum hidroksit [NaOH-P (organik Po, inorganik Pi ve Total Pt)], sitrat bikarbonat dithionit (CBD-P), hidroklorik asit ile ekstrakte edilebilen (Ca-P) ve Rezidüel veya bakiye (Res-P) fosfor şeklindedir. Fosfor fraksiyonlarının toprak özellikleri ile olan ilişkileri varyans analizi, Pearson korrelasyon analizi ve kemometrik analizlerle ortaya konulmaya çalışmıştır. Ova topraklarında fraksiyonların ortalama dağılım sırası büyükten küçüğe doğru Ca-P (% 50.36) > Res-P (% 19.94) > CBD-P (% 12.17) > NaOH-Pt (% 6.94) > NaOH-Pi (% 6.24) > NaHCO3-Pt (% 1.82) > NaHCO3-Pi (% 1.57) > NaOH-Po (% 0.71) > NaHCO3-Po (% 0.25) şeklinde izlenmiştir. Bu fraksiyonların oransal dağılımının arazi kullanım şekline göre değiştiği belirlenmiştir. Bu çalışmanın sonuçları, Atabey Ovaları topraklarındaki eksiklik / toksisite mekanizmalarını anlamak için faydalı bir veri tabanı oluşturduğu düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Fosfor (P), toprak ozellikleri, Atabey ovası, gubreleme.
Phosphorus (P) is essential to all known life forms because it is a key element in many physiological and biochemical processes. In this study, the soils of Atabey Plain have formed on different physiographic units such as high hills and slopes, colluvium, alluvium, old stream beds, bajadas, low lands and young stream beds. This variability causes the formation of 20 different soil series in the Plain, causing different uses of the land, thus resulting in the change in the availability and geochemical fractions of phosphorus. Surface soil samples (0-20 cm) were taken from at least 3 different points of each series, for a total of 71 samples for determination of phosphorus availability and change in geochemical fractions. Descriptive physicochemical analyzes and sequential phosphorus fractionation were performed in the soil. These fractions are; sodium bicarbonate [NaHCO3-P (organic Po, inorganic Pi and Total Pt)], sodium hydroxide [NaOH-P (organic Po, inorganic Pi and Total Pt)], citrate bicarbonate dithionite (CBD-P), hydrochloric acid (Ca-P), and residual (Res-P) phosphorus. Relations of phosphorus fractions with soil properties were revealed by analysis of variance, Pearson correlation analysis and chemometric analysis. The average distribution of fractions in the plain soils in descending order is: Ca-P (% 50.36) > Res-P (% 19.94) > CBD-P (% 12.17) > NaOH-Pt (% 6.94) > NaOH-Pi (% 6.24) > NaHCO3-Pt (% 1.82) > NaHCO3-Pi (% 1.57) > NaOH-Po (% 0.71) > NaHCO3-Po (% 0.25). It was determined that the fractal distribution of these fractions changed according to the land use pattern. The results of this study are thought to provide a useful database to understand the deficiencies / toxicity mechanisms in the Atabey Plain. Keywords: Phosphorus (P), soil properties, Atabey plain, fertilization.