Gövde çapı modelleri yardımı ile bir ağaç gövdesi boyunca çapdaki değişim tahmin edilerek, ağacın gövde formu belirlenebilir. Bu açıdan gövde çapı modelleri, ticari gövde ve meşcere hacminin tahmini için önemli bir araçtır. Bu çalışmada, Ardahan Yöresi ladin (Picea orientalis L.) meşcereleri için gövde çapı modeli doğrusal olmayan karışık etkili modelleme tekniği kulanılarak geliştirimiştir. Karışık etkili modelleme tekniği, hem tesadüfi etkili hem de sabit etkili parametreleri yardımı ile ağaç için varyasyonun açıklanmasına imkan sağlamaktadır. Çalışmada Max ve Burkhart tarafından geliştirilmiş parçalı gövde çapı modeli kullamıştır. Bu amaçla önceliki olarak en uygun sabit etkili ve tesadüfi etkili parametre kombinasyonun belirlenmesi amacıyla farklı stratejiler test edilmiştir. İkinci aşamada ise, aynı ağaç üzerindeki çaplar için elde edilen artıklar arasında ortaya çıkan korelasyonun ortadan kaldırılması için hata teriminin varyasn kovaryans matrisi birinci derece otoregresif hata yapısı kullanılarak modellenmiştir. Üçüncü aşamada ise, gövde üzerinde farklı noktalarda ölçülen çap değerleri kullanılarak elde edilen kalibrasyon sonuçları değerlendirilmiştir. Seçilen karışık etkili model hem çözüm hem de kalibrasyon aşamasında en başarılı sonuçları üretmiştir. Sonuç olarak, toplam ağaç boyunun %40-80 arasında bir ekstra çap ölçümünün bulunması durumunda ladin ağaçlarının gövde çapı tahminlerinde, karışık etkili modelleme tavsiye edilebilir. Aksi takdirde gövde çapı tahminlerinde doğrusal olmayan en küçük kareler yönteminin kullanılması tavsiye edilebilir. Anahtar Kelimeler: Ladin, parçalı gövde çapı modeli, Karışık-etkili model, otokorelasyon, kalibrasyon
Taper equations predict the variation in diameter along stem, therefore determining stem form. From this point of view, stem taper equations are useful tools for estimatng merchantable tree and stand volume. In this study, a stem taper equation for Ladin (Picea orientalis L.) in Ardahan-Posof Distirc was develped using mixed-effects modeling approach. Mixed-effect modeling approach allow the interindividual variation to be explained by considering both fixed-effects parameters and random-effects parameters. The Max and Burkhart Segmented taper equation was used. For this aim, firstly, we analyzed different strategies to choose the best combination of fixed parameters to expand with random effects. Secondly, a first order autoregressive structure was used to modeling the variance-covariance matrix of error term to account for the existing correlation between the residuals of the same individual. In third step, we evaluated the calibration results (estimation of random effects for new individual) using a diameter measured at different heights along the stem. The selected mixed-effect model presented the best results both in the fitting and calibration stemps. Generally the mixed-effects model is recommended if an additional stem diameter measurements at 40-80% of the total tree height is available. Otherwise, and from a predictive point of view, the model fitted by nonlinear Ordinary least squares is recommended. Keywords: Spruce, segmented taper model, mixed-effects model, autocorrelation, calibration.
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Orman Mühendisliği Anabilim Dalı, 2017.
Kaynakça var.
Gövde çapı modelleri yardımı ile bir ağaç gövdesi boyunca çapdaki değişim tahmin edilerek, ağacın gövde formu belirlenebilir. Bu açıdan gövde çapı modelleri, ticari gövde ve meşcere hacminin tahmini için önemli bir araçtır. Bu çalışmada, Ardahan Yöresi ladin (Picea orientalis L.) meşcereleri için gövde çapı modeli doğrusal olmayan karışık etkili modelleme tekniği kulanılarak geliştirimiştir. Karışık etkili modelleme tekniği, hem tesadüfi etkili hem de sabit etkili parametreleri yardımı ile ağaç için varyasyonun açıklanmasına imkan sağlamaktadır. Çalışmada Max ve Burkhart tarafından geliştirilmiş parçalı gövde çapı modeli kullamıştır. Bu amaçla önceliki olarak en uygun sabit etkili ve tesadüfi etkili parametre kombinasyonun belirlenmesi amacıyla farklı stratejiler test edilmiştir. İkinci aşamada ise, aynı ağaç üzerindeki çaplar için elde edilen artıklar arasında ortaya çıkan korelasyonun ortadan kaldırılması için hata teriminin varyasn kovaryans matrisi birinci derece otoregresif hata yapısı kullanılarak modellenmiştir. Üçüncü aşamada ise, gövde üzerinde farklı noktalarda ölçülen çap değerleri kullanılarak elde edilen kalibrasyon sonuçları değerlendirilmiştir. Seçilen karışık etkili model hem çözüm hem de kalibrasyon aşamasında en başarılı sonuçları üretmiştir. Sonuç olarak, toplam ağaç boyunun %40-80 arasında bir ekstra çap ölçümünün bulunması durumunda ladin ağaçlarının gövde çapı tahminlerinde, karışık etkili modelleme tavsiye edilebilir. Aksi takdirde gövde çapı tahminlerinde doğrusal olmayan en küçük kareler yönteminin kullanılması tavsiye edilebilir. Anahtar Kelimeler: Ladin, parçalı gövde çapı modeli, Karışık-etkili model, otokorelasyon, kalibrasyon
Taper equations predict the variation in diameter along stem, therefore determining stem form. From this point of view, stem taper equations are useful tools for estimatng merchantable tree and stand volume. In this study, a stem taper equation for Ladin (Picea orientalis L.) in Ardahan-Posof Distirc was develped using mixed-effects modeling approach. Mixed-effect modeling approach allow the interindividual variation to be explained by considering both fixed-effects parameters and random-effects parameters. The Max and Burkhart Segmented taper equation was used. For this aim, firstly, we analyzed different strategies to choose the best combination of fixed parameters to expand with random effects. Secondly, a first order autoregressive structure was used to modeling the variance-covariance matrix of error term to account for the existing correlation between the residuals of the same individual. In third step, we evaluated the calibration results (estimation of random effects for new individual) using a diameter measured at different heights along the stem. The selected mixed-effect model presented the best results both in the fitting and calibration stemps. Generally the mixed-effects model is recommended if an additional stem diameter measurements at 40-80% of the total tree height is available. Otherwise, and from a predictive point of view, the model fitted by nonlinear Ordinary least squares is recommended. Keywords: Spruce, segmented taper model, mixed-effects model, autocorrelation, calibration.