Araştırma; Türkiye'de yoğun anason tarımı yapılan Afyonkarahisar, Burdur, Eskişehir, Antalya, Denizli, İzmir, Kütahya ve Muğla illerinden toplanan populasyonların verim, bazı kalite özellikleri ile genetik yakınlıklarının incelenmesi amacıyla yürütülmüştür. Deneme 2015 yılında Isparta ekolojik koşullarında tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Araştırmada, anason populasyonlarının meyve verimi ve verimi etkileyen bitkisel özellikler arasındaki farklar istatistiksel olarak önemli olmuştur. Anason populasyonlarının bitki boyu, dal sayısı, ana şemsiye sayısı, ana şemsiyede meyve sayısı, bin meyve ağırlığı, meyve verimi, uçucu yağ oranı ve uçucu yağ verimi sırasıyla, 32.13-40.33 cm, 3.30-4.56 adet/bitki, 2.96-4.30 adet/bitki, 69.26-122.06 adet/şemsiye, 2.56-3.57 g, 25.46-39.13 kg/da, %1.21-3.88 ve 0.46-1.15 l/da arasında değişmiştir. Anason uçucu yağında trans-anetol, metil kavikol, humulen, cis-(-)-2,4a,5,6,9a-Heksahidro-3,5,5,9-tetrametil (1H) benzosiklo ve 2-(1-E-propenil)-4-methoksifenil 2-metilbutanoat ana bileşen olarak belirlenmiştir. Temel ana bileşen olan trans-anetol oranı %85.62 (Afyonkarahisar) ve %94.99 (Burdur) arasında değişmiştir. Anason populasyonları arasındaki genetik mesafeler 0.25 ve 0.81 arasında değişim göstermiştir. Genetik benzerliği en az olan populasyonlar Muğla ve Denizli (0.25) iken genetik benzerliği en yüksek populasyonlar İzmir ve Afyonkarahisar populasyonları (0.81) olarak belirlenmiştir. Çalışmada; Eskişehir, Muğla, İzmir ve Afyonkarahisar populasyonları yüksek meyve verimi, Burdur, Afyonkarahisar ve Antalya populasyonları ise yüksek uçucu yağ oranı bakımından ön plana çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Anason, populasyon, meyve verimi, uçucu yağ, genetik ilişkiler
The research was conducted to examine genetic relationships with yield and some quality characteristics of anise populations collected from Afyonkarahisar, Burdur, Eskişehir, Antalya, Denizli, Izmir, Kütahya and Muğla. These provinces provide the bulk of anise production in Turkey. The experiment was set up as randomized complete block design with three replications during 2015 in Isparta ecological conditions. Differences between fruit yield and yield-related plant characteristics of anise populations were statistically significant. The plant height, the number of branches, number of umbels per plant, number of fruit per umbels, thousand fruit weight, fruit yield, essential oil content, and essential oil yield of anise populations varied between 32.13-40.33 cm, 3.30-4.56 branches/plant, 2.96-4.30 umbels/plant, 69.26-122.06 fruit/umbel, 2.56-3.57 g, 25.46-39.13 kg da-1,1.21%-3.88% and 0.46-1.15 l da-1, respectively. Trans-anethole, metil cavicol, humulene cis-(-)-2,4a,5,6,9a-Hexahydro-3,5,5,9-tetramethyl (1H) benzocyclo and 2-(1-E-propenyl)-4-methoxyphenyl 2-methylbutanoate were found as the main components in the essential oil of anise. Trans-anethole ratio varied between 85.62 (Afyonkarahisar) and 94.99% (Burdur). Genetic distances among anise populations varied between 0.25 and 0.81. The lowest genetic similarity found between Muğla and Denizli (0.25) populations and the highest genetic similarity was observed between Izmir and Afyonkarahisar (0.81) populations. In the present study, Eskişehir, Muğla, Izmir and Afyonkarahisar populations exhibited higher fruit yield whereas Burdur, Afyonkarahisar and Antalya populations distinguished for having high essential oil content than the other anise populations. Keywords: Anise, seed yield, population, essential oil, genetic relations
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü,Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, 2018.
Kaynakça var.
Araştırma; Türkiye'de yoğun anason tarımı yapılan Afyonkarahisar, Burdur, Eskişehir, Antalya, Denizli, İzmir, Kütahya ve Muğla illerinden toplanan populasyonların verim, bazı kalite özellikleri ile genetik yakınlıklarının incelenmesi amacıyla yürütülmüştür. Deneme 2015 yılında Isparta ekolojik koşullarında tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Araştırmada, anason populasyonlarının meyve verimi ve verimi etkileyen bitkisel özellikler arasındaki farklar istatistiksel olarak önemli olmuştur. Anason populasyonlarının bitki boyu, dal sayısı, ana şemsiye sayısı, ana şemsiyede meyve sayısı, bin meyve ağırlığı, meyve verimi, uçucu yağ oranı ve uçucu yağ verimi sırasıyla, 32.13-40.33 cm, 3.30-4.56 adet/bitki, 2.96-4.30 adet/bitki, 69.26-122.06 adet/şemsiye, 2.56-3.57 g, 25.46-39.13 kg/da, %1.21-3.88 ve 0.46-1.15 l/da arasında değişmiştir. Anason uçucu yağında trans-anetol, metil kavikol, humulen, cis-(-)-2,4a,5,6,9a-Heksahidro-3,5,5,9-tetrametil (1H) benzosiklo ve 2-(1-E-propenil)-4-methoksifenil 2-metilbutanoat ana bileşen olarak belirlenmiştir. Temel ana bileşen olan trans-anetol oranı %85.62 (Afyonkarahisar) ve %94.99 (Burdur) arasında değişmiştir. Anason populasyonları arasındaki genetik mesafeler 0.25 ve 0.81 arasında değişim göstermiştir. Genetik benzerliği en az olan populasyonlar Muğla ve Denizli (0.25) iken genetik benzerliği en yüksek populasyonlar İzmir ve Afyonkarahisar populasyonları (0.81) olarak belirlenmiştir. Çalışmada; Eskişehir, Muğla, İzmir ve Afyonkarahisar populasyonları yüksek meyve verimi, Burdur, Afyonkarahisar ve Antalya populasyonları ise yüksek uçucu yağ oranı bakımından ön plana çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Anason, populasyon, meyve verimi, uçucu yağ, genetik ilişkiler
The research was conducted to examine genetic relationships with yield and some quality characteristics of anise populations collected from Afyonkarahisar, Burdur, Eskişehir, Antalya, Denizli, Izmir, Kütahya and Muğla. These provinces provide the bulk of anise production in Turkey. The experiment was set up as randomized complete block design with three replications during 2015 in Isparta ecological conditions. Differences between fruit yield and yield-related plant characteristics of anise populations were statistically significant. The plant height, the number of branches, number of umbels per plant, number of fruit per umbels, thousand fruit weight, fruit yield, essential oil content, and essential oil yield of anise populations varied between 32.13-40.33 cm, 3.30-4.56 branches/plant, 2.96-4.30 umbels/plant, 69.26-122.06 fruit/umbel, 2.56-3.57 g, 25.46-39.13 kg da-1,1.21%-3.88% and 0.46-1.15 l da-1, respectively. Trans-anethole, metil cavicol, humulene cis-(-)-2,4a,5,6,9a-Hexahydro-3,5,5,9-tetramethyl (1H) benzocyclo and 2-(1-E-propenyl)-4-methoxyphenyl 2-methylbutanoate were found as the main components in the essential oil of anise. Trans-anethole ratio varied between 85.62 (Afyonkarahisar) and 94.99% (Burdur). Genetic distances among anise populations varied between 0.25 and 0.81. The lowest genetic similarity found between Muğla and Denizli (0.25) populations and the highest genetic similarity was observed between Izmir and Afyonkarahisar (0.81) populations. In the present study, Eskişehir, Muğla, Izmir and Afyonkarahisar populations exhibited higher fruit yield whereas Burdur, Afyonkarahisar and Antalya populations distinguished for having high essential oil content than the other anise populations. Keywords: Anise, seed yield, population, essential oil, genetic relations