Donma-çözülme ve termal şok deneyleri gibi ısısal değişiklikler, doğal taşlarda fiziksel bozunma meydana getirerek, yeni minör ve majör çatlak yapıları meydana getirmektedir. Daha fazla gözenekli bir yapı kazanan doğal taşların, dayanımı ve ısıl iletkenlik değerleri azalmaktadır. Doğal taşların ısıl özelliklerini tanımlayan iki önemli parametre ısı iletkenlik katsayısı ve ısı tutabilme kapasitesidir. Kayaçların ısı iletkenliği çeşitli faktörlerin etkisine bağlı olarak değişim göstermektedir. Bu faktörler kayaçların mineralojik ve petrografik özellikleri, tek eksenli basınç dayanımı, elastisite modülü, kohezyonu, birim ağırlığı, sertliği, dolaylı çekme dayanımı, nokta yük dayanımı, darbe dayanımı, nem oranı, gözenekliliği, eksenel ve üç eksenli gerilme altında bulunma durumları olarak sayılabilmektedir. Bu tez çalışması kapsamında, iki karbonatlı ve iki magmatik kayaç olmak üzere, Traverten, Limra, Traki Andezit ve İgnimbrit gibi gözenekli doğal taş çeşitleri üzerinde, 25 çevrimlik 5 periyottan oluşan toplam 125 çevrim donma-çözülme ve termal şok testleri gerçekleştirilmiştir. Kullanılan bu kayaçların belirli aralıklarla bazı fiziko-mekanik ve termal özellik testleri yapılmış, kayaçların donma-çözülme ve termal şok hasarına karşı oldukça farklı bir direnç gösterdikleri ve bunun ısıl iletkenlik değerlerine önemli derecede bağlı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, kayaçların ısı iletim katsayılarına bağlı olarak, TS 825 standardında verilen hesaplama yöntemleri kullanılarak, kaplama taşı olarak kullanılabilirlikleri ve yıllık ısı tasarrufu üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Donma-çözülme, Termal şok, Bozunma, Isı iletkenlik katsayısı, gözeneklilik.
Thermal changes such as freeze-thaw and thermal shock cause physical degradation in natural stones by occurring of new minor and major crack structures. Natural stones, which acquire a more porous structure, have lower strength and thermal conductivity values. Two important parameters that define the thermal properties of natural stones are the thermal conductivity coefficient and the heat holding capacity. The thermal conductivity of rocks varies depending on the influence of various factors. These factors can be listed as mineralogical and petrographic properties of rocks, uniaxial compressive strength, modulus of elasticity, cohesion, unit volume weight, hardness, indirect tensile strength, point load strength, impact strength, humidity ratio, porosity, uniaxial and triaxial stress. Within the scope of this thesis study, a total of 125 and each consisting of 25 cycles of freezing-thawing and thermal shock tests were carried out on two carbonate and two magmatic porous natural rock types such as Travertine, Limra, Trachy Andezite and İgnimbrite, respectively. Some physico-mechanical and thermal property measurements have been carried out on these rocks at certain intervals and it has been determined that the rocks exhibit a very different resistance to freeze-thaw and thermal shock damage and that they are significantly dependent on the thermal conductivity values. In addition, depending on the heat transfer coefficients of the rocks, their usability as a facing stone and their effects on annual heat saving were investigated by using the calculation methods given in TS 825 standard. Keywords: Freeze-thaw, Thermal shock, Degradation, Thermal conductivity coefficient, Porosity.
Tez (Doktora) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Maden Mühendisliği Anabilim Dalı, 2018.
Kaynakça var.
Donma-çözülme ve termal şok deneyleri gibi ısısal değişiklikler, doğal taşlarda fiziksel bozunma meydana getirerek, yeni minör ve majör çatlak yapıları meydana getirmektedir. Daha fazla gözenekli bir yapı kazanan doğal taşların, dayanımı ve ısıl iletkenlik değerleri azalmaktadır. Doğal taşların ısıl özelliklerini tanımlayan iki önemli parametre ısı iletkenlik katsayısı ve ısı tutabilme kapasitesidir. Kayaçların ısı iletkenliği çeşitli faktörlerin etkisine bağlı olarak değişim göstermektedir. Bu faktörler kayaçların mineralojik ve petrografik özellikleri, tek eksenli basınç dayanımı, elastisite modülü, kohezyonu, birim ağırlığı, sertliği, dolaylı çekme dayanımı, nokta yük dayanımı, darbe dayanımı, nem oranı, gözenekliliği, eksenel ve üç eksenli gerilme altında bulunma durumları olarak sayılabilmektedir. Bu tez çalışması kapsamında, iki karbonatlı ve iki magmatik kayaç olmak üzere, Traverten, Limra, Traki Andezit ve İgnimbrit gibi gözenekli doğal taş çeşitleri üzerinde, 25 çevrimlik 5 periyottan oluşan toplam 125 çevrim donma-çözülme ve termal şok testleri gerçekleştirilmiştir. Kullanılan bu kayaçların belirli aralıklarla bazı fiziko-mekanik ve termal özellik testleri yapılmış, kayaçların donma-çözülme ve termal şok hasarına karşı oldukça farklı bir direnç gösterdikleri ve bunun ısıl iletkenlik değerlerine önemli derecede bağlı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, kayaçların ısı iletim katsayılarına bağlı olarak, TS 825 standardında verilen hesaplama yöntemleri kullanılarak, kaplama taşı olarak kullanılabilirlikleri ve yıllık ısı tasarrufu üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Donma-çözülme, Termal şok, Bozunma, Isı iletkenlik katsayısı, gözeneklilik.
Thermal changes such as freeze-thaw and thermal shock cause physical degradation in natural stones by occurring of new minor and major crack structures. Natural stones, which acquire a more porous structure, have lower strength and thermal conductivity values. Two important parameters that define the thermal properties of natural stones are the thermal conductivity coefficient and the heat holding capacity. The thermal conductivity of rocks varies depending on the influence of various factors. These factors can be listed as mineralogical and petrographic properties of rocks, uniaxial compressive strength, modulus of elasticity, cohesion, unit volume weight, hardness, indirect tensile strength, point load strength, impact strength, humidity ratio, porosity, uniaxial and triaxial stress. Within the scope of this thesis study, a total of 125 and each consisting of 25 cycles of freezing-thawing and thermal shock tests were carried out on two carbonate and two magmatic porous natural rock types such as Travertine, Limra, Trachy Andezite and İgnimbrite, respectively. Some physico-mechanical and thermal property measurements have been carried out on these rocks at certain intervals and it has been determined that the rocks exhibit a very different resistance to freeze-thaw and thermal shock damage and that they are significantly dependent on the thermal conductivity values. In addition, depending on the heat transfer coefficients of the rocks, their usability as a facing stone and their effects on annual heat saving were investigated by using the calculation methods given in TS 825 standard. Keywords: Freeze-thaw, Thermal shock, Degradation, Thermal conductivity coefficient, Porosity.