Büyükşehirler , sanayileşmenin beraberinde getirdiği hızlı kentleşme sonucu ortaya çıkan , çağımızın en önemli toplumsal olgularından biridir. Dünya'da büyükşehirlerin yönetiminde kullanılan pekçok model mevcuttur. Türkiye'deki büyükşehir belediye uygulaması literatürde , " iki kademeli metropolitan yönetimler " kapsamında değerlendirilmektedir. Bu uygulama 1984 tarihinde 3030 sayılı yasayla başlamasına rağmen , çok önceleri de, "1855 tarihli İstanbul Şehremaneti"nde olduğu gibi , büyükşehir belediyesi benzeri uygulamalara rastlanmaktadır. 3030 sayılı yasaya ve 504 sayılı kanun hükmünde kararnameye göre , "sınırları içinde birden çok ilçe veya alt-kademe belediyesi bulunan belediyelere büyükşehir belediyesi denir" . Büyükşehir belediyesinin büyükşehir belediye meclisi , büyükşehir belediye encümeni ve büyükşehir belediye başkanı olmak üzere üç organı vardır. Büyükşehir belediyesiyle ona bağlı belediyeler arasındaki ilişkiler genel olarak dört başlık altında incelenebilir. İlişkilerin ilk boyutunu büyükşehir belediyesi ile ona bağlı belediyeler arasındaki yetki , görev ve kaynakların bölüşümü oluşturmaktadır. Bir diğer ilişki boyutu ise, büyükşehirde hizmetlerin planlanması ve koordinasyonudur. Planlama alanındaki ilişkiler , şehir planlaması ile yatırımların ve geleneksel hizmetlerin planlanması alanlarında yoğunlaşmaktadır. Koordinasyon ilişkileri ise 3030 sayılı yasaya göre kurulan "Altyapı Koordinasyon Merkezi " (AYKOME) ve "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" (UKOME) tarafından yürütülmektedir. İdari ilişkiler; büyükşehir belediyesinin organlarıyla, büyükşehre bağlı belediyeler arasındaki ilişkileri ifade etmektedir. Siyasi ilişkiler , dört ilişki boyutundan sonuncusudur ve konunun en çok gündeme gelen , aktüel kısmını oluşturmaktadır. İzmit Büyükşehir Belediyesi , 2.9.1993 tarih ve 504 sayılı, " Yedi İlde Büyükşehir Belediyesi Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname" ile kurulmuştur. Kurulan İzmit Büyükşehir Belediyesi'nde, Saraybahçe ve Bekirpaşa adlarında iki alt-kademe belediyesi oluşturulmuştur. 504 sayılı Kararname , İzmit Büyükşehir Belediyesi için çok özel , sadece İzmit'e özgü bir mali tevzin (kaynak bölüşümü) oluşturmuştur. Böyle bir düzenlemenin siyasi nitelikli olduğu herkesçe kabul edilmektedir. İzmit Büyükşehir Belediyesi ve ona bağlı alt-kademe belediyeleri arasındaki ilişkiler 3030 sayılı yasaya uygun olarak şekillenmiş olup, siyasi ilişkilerde parti farklılıkları büyük çatışmalara neden olmamaktadır.
Big cities, which has emerged with industrialization are one of the important fact of our times. many models have been developed how to administrate and deal with the problems of big cities. Turkey has adopted the "Bi level metropolitan management" system. This model was legislated by the municipalities act number 3030. Early application can be found in mid 1850' ies in Ottoman Empires for city of Istanbul. It was called as "Istanbul Şehremaneti". Municipalities act number 3030 , and governmental decision number 504 states that : " Boundries which have more than one municipality and/or town is called as Greater City Municipalities ". The main body of the greater city municipality (GCM) made up of GCM Council , GCM Committee and a GCM Mayor. GCM and Sub-municipalities relations can be determined at four main sections. The first one is the relations that the distribution of the power, function/duty , and resources between GCM and sub-municipalities. The second one is planning and coordination of the services City planning, investment , and traditional services are the local paints of the metropolitian areas municipalities. With Municipalities act number 3030;"Infra-structure" and "Transportation Coordination" centers were established in order to improve coordination. The third one, administrative relation is defined as interaction between sub-municipalities and agencies of the GCM. Political relations is the lost and yet the most popüler of all the four types above mentioned. Izmit GCM has been founded in September 2 , 1993 by the govermental decision number 504. Wiht that governmental decision seven GCM have been established. In Izmit GCM consists two sub-municipalities called as Saraybahçe and Bekirpaşa. With this governmental decision a special recource distribution system has been adopted only for Izmit GCM which was critisized as a political favor for just for Izmit GCM.
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Yönetimi Anabilim Dalı, 1996.
Kaynakça var.
Büyükşehirler , sanayileşmenin beraberinde getirdiği hızlı kentleşme sonucu ortaya çıkan , çağımızın en önemli toplumsal olgularından biridir. Dünya'da büyükşehirlerin yönetiminde kullanılan pekçok model mevcuttur. Türkiye'deki büyükşehir belediye uygulaması literatürde , " iki kademeli metropolitan yönetimler " kapsamında değerlendirilmektedir. Bu uygulama 1984 tarihinde 3030 sayılı yasayla başlamasına rağmen , çok önceleri de, "1855 tarihli İstanbul Şehremaneti"nde olduğu gibi , büyükşehir belediyesi benzeri uygulamalara rastlanmaktadır. 3030 sayılı yasaya ve 504 sayılı kanun hükmünde kararnameye göre , "sınırları içinde birden çok ilçe veya alt-kademe belediyesi bulunan belediyelere büyükşehir belediyesi denir" . Büyükşehir belediyesinin büyükşehir belediye meclisi , büyükşehir belediye encümeni ve büyükşehir belediye başkanı olmak üzere üç organı vardır. Büyükşehir belediyesiyle ona bağlı belediyeler arasındaki ilişkiler genel olarak dört başlık altında incelenebilir. İlişkilerin ilk boyutunu büyükşehir belediyesi ile ona bağlı belediyeler arasındaki yetki , görev ve kaynakların bölüşümü oluşturmaktadır. Bir diğer ilişki boyutu ise, büyükşehirde hizmetlerin planlanması ve koordinasyonudur. Planlama alanındaki ilişkiler , şehir planlaması ile yatırımların ve geleneksel hizmetlerin planlanması alanlarında yoğunlaşmaktadır. Koordinasyon ilişkileri ise 3030 sayılı yasaya göre kurulan "Altyapı Koordinasyon Merkezi " (AYKOME) ve "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" (UKOME) tarafından yürütülmektedir. İdari ilişkiler; büyükşehir belediyesinin organlarıyla, büyükşehre bağlı belediyeler arasındaki ilişkileri ifade etmektedir. Siyasi ilişkiler , dört ilişki boyutundan sonuncusudur ve konunun en çok gündeme gelen , aktüel kısmını oluşturmaktadır. İzmit Büyükşehir Belediyesi , 2.9.1993 tarih ve 504 sayılı, " Yedi İlde Büyükşehir Belediyesi Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname" ile kurulmuştur. Kurulan İzmit Büyükşehir Belediyesi'nde, Saraybahçe ve Bekirpaşa adlarında iki alt-kademe belediyesi oluşturulmuştur. 504 sayılı Kararname , İzmit Büyükşehir Belediyesi için çok özel , sadece İzmit'e özgü bir mali tevzin (kaynak bölüşümü) oluşturmuştur. Böyle bir düzenlemenin siyasi nitelikli olduğu herkesçe kabul edilmektedir. İzmit Büyükşehir Belediyesi ve ona bağlı alt-kademe belediyeleri arasındaki ilişkiler 3030 sayılı yasaya uygun olarak şekillenmiş olup, siyasi ilişkilerde parti farklılıkları büyük çatışmalara neden olmamaktadır.
Big cities, which has emerged with industrialization are one of the important fact of our times. many models have been developed how to administrate and deal with the problems of big cities. Turkey has adopted the "Bi level metropolitan management" system. This model was legislated by the municipalities act number 3030. Early application can be found in mid 1850' ies in Ottoman Empires for city of Istanbul. It was called as "Istanbul Şehremaneti". Municipalities act number 3030 , and governmental decision number 504 states that : " Boundries which have more than one municipality and/or town is called as Greater City Municipalities ". The main body of the greater city municipality (GCM) made up of GCM Council , GCM Committee and a GCM Mayor. GCM and Sub-municipalities relations can be determined at four main sections. The first one is the relations that the distribution of the power, function/duty , and resources between GCM and sub-municipalities. The second one is planning and coordination of the services City planning, investment , and traditional services are the local paints of the metropolitian areas municipalities. With Municipalities act number 3030;"Infra-structure" and "Transportation Coordination" centers were established in order to improve coordination. The third one, administrative relation is defined as interaction between sub-municipalities and agencies of the GCM. Political relations is the lost and yet the most popüler of all the four types above mentioned. Izmit GCM has been founded in September 2 , 1993 by the govermental decision number 504. Wiht that governmental decision seven GCM have been established. In Izmit GCM consists two sub-municipalities called as Saraybahçe and Bekirpaşa. With this governmental decision a special recource distribution system has been adopted only for Izmit GCM which was critisized as a political favor for just for Izmit GCM.