Bu çalışmada İbn Sina'nın zaman meselesine ilişkin görüşleri değerlendirilmiştir. Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için Antikçağ Yunan filozofları ve İslam düşünürlerinin görüşleriyle mukayeseli olarak incelenmiştir. Bu bağlamda çalışmamız, İbn Sina temel alınarak ve karşılaştırmalı bir metot izlenerek ortaya konulmuştur. Çalışmanın giriş bölümünde zaman ve onun, varlığın ortaya çıkışı ile ilgisi, Antikçağ Yunan filozofları ve İbn Sina öncesi İslam düşünürleri açısından kısaca değerlendirilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde İbn Sina'nın zaman meselesi çerçevesinde kullandığı bazı kavramlar analiz edilmiştir. Bu çerçevede zaman, sermed, dehr, süre ve an kavramları incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde İbn Sina felsefesinde zaman kavramının yeri ve önemini ortaya koymak üzere, öncelikle zamanın tanımı ve mahiyeti üzerinde durulmuş, kısımları hakkında da bilgi verilmiştir. Daha sonra ise zaman ezelilik, ebedilik, süreklilik, durağanlık, görelilik ve ebedilik açısından incelenmiştir. Yine zaman, varlık türleri açısından incelenmiş, varlık ve hareket kavramlarıyla ilişkisi bağlamında ele alınmıştır. İbn Sina'ya göre zaman Aristoteles'te olduğu gibi hareketin ölçüsüdür. O, zamanı, varlık türleri açısından dehr, sermed ve zaman olarak üç farklı şekilde ele alırken, öncelik-sonralık ilişkisi açısından ise geçmiş, şimdi (an) ve gelecek olmak üzere tasnif edip incelemiştir. Ona göre zaman maddi bir varlığa sahip olmayıp kesintisiz olarak art arda gelen an'ların vehimde algılanması sonucu var olmak suretiyle, vehmi bir varlığa sahiptir. Zaman, başlangıcı açısından, hareketin ölçüsü olması ve Tanrı'dan zat bakımından sonra olan hareketin de ezeliliği nedeniyle ezeli bir nitelik taşır. İbn Sina'ya göre zaman diğer yönden bilfiil sonludur. Çünkü ölçtüğü doğrusal hareket mekanda gerçekleşmekte olup, mekń ise maddi olması nedeniyle sonludur. Ancak ona göre mekan ve zaman açısından ebedilik zihinde bilkuvve olarak mümkündür. Anahtar Kelimeler: İbn Sina, Zaman, Mekan, Hareket, Varlık, An, Dehr, Sermed, Ezelilik, Ebedilik, Süreklilik, Görelilik, Durağanlık.
In this study, Ibn Sina's outlook on time issue has been evaluated. The opinions of Greek antiquity philosophers and Islamic thinkers have comparatively been studied. In this context, our study has been put forward by following a comparative method and dealing with the outlook based on Ibn Sina. In the introduction, time and his relationship with existence have briefly been evaluated in view of Greek Antiquity philosophers and Islamic thinkers before Ibn Sina. In the first part of the study, some concepts, framed with the time issue used by Ibn Sina have been analyzed. With this frame time, Eternity (The eternal presence of God), world, period and the moment (The ever present eternity of God) have been studied. The second part of the study, first of all the explanation and the essence of time have been considered by putting forward the plays of time concept in Ibn Sina's philosophy, and the knowledge about its parts have also been given. After that, time has been searched in view of past eternity, eternity, continuity, stability and relativity. Nevertheless, time has been searched in view of species of being and it has been considered in the context of the affairs with being and movement. According to Ibn Sina, time is the criterion of movement as in Aristotle's'. He has considered time in three different parts such as eternity, world and period and has classified the past in view of the relationship of precedence and eternity the moment (now) and future and searched these. To him, time has not got a worldly being, but has got an imaginary being as a result of continuously endless moments have been understood in an imaginary shape. Time, in view of its beginning, conveys an eternal characteristic because it is the criterion of the movement and the movement which comes after God in point of being is also eternal. According to Ibn Sina, time, in other words, is actually finite. The spa ce is finite because of its materiality, for the linear movement, which it gets, is realized in its space so it has an end. However, according to him, eternity, in point of space and time is possible as virtual one. Keywords: Ibn Sina, Time, Space, Movement, Being, Moment, Eternity, World, Past Eternity, Eternity, Continuity, Relativity, Stability.
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı, 2007.
Kaynakça var.
Bu çalışmada İbn Sina'nın zaman meselesine ilişkin görüşleri değerlendirilmiştir. Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için Antikçağ Yunan filozofları ve İslam düşünürlerinin görüşleriyle mukayeseli olarak incelenmiştir. Bu bağlamda çalışmamız, İbn Sina temel alınarak ve karşılaştırmalı bir metot izlenerek ortaya konulmuştur. Çalışmanın giriş bölümünde zaman ve onun, varlığın ortaya çıkışı ile ilgisi, Antikçağ Yunan filozofları ve İbn Sina öncesi İslam düşünürleri açısından kısaca değerlendirilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde İbn Sina'nın zaman meselesi çerçevesinde kullandığı bazı kavramlar analiz edilmiştir. Bu çerçevede zaman, sermed, dehr, süre ve an kavramları incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde İbn Sina felsefesinde zaman kavramının yeri ve önemini ortaya koymak üzere, öncelikle zamanın tanımı ve mahiyeti üzerinde durulmuş, kısımları hakkında da bilgi verilmiştir. Daha sonra ise zaman ezelilik, ebedilik, süreklilik, durağanlık, görelilik ve ebedilik açısından incelenmiştir. Yine zaman, varlık türleri açısından incelenmiş, varlık ve hareket kavramlarıyla ilişkisi bağlamında ele alınmıştır. İbn Sina'ya göre zaman Aristoteles'te olduğu gibi hareketin ölçüsüdür. O, zamanı, varlık türleri açısından dehr, sermed ve zaman olarak üç farklı şekilde ele alırken, öncelik-sonralık ilişkisi açısından ise geçmiş, şimdi (an) ve gelecek olmak üzere tasnif edip incelemiştir. Ona göre zaman maddi bir varlığa sahip olmayıp kesintisiz olarak art arda gelen an'ların vehimde algılanması sonucu var olmak suretiyle, vehmi bir varlığa sahiptir. Zaman, başlangıcı açısından, hareketin ölçüsü olması ve Tanrı'dan zat bakımından sonra olan hareketin de ezeliliği nedeniyle ezeli bir nitelik taşır. İbn Sina'ya göre zaman diğer yönden bilfiil sonludur. Çünkü ölçtüğü doğrusal hareket mekanda gerçekleşmekte olup, mekń ise maddi olması nedeniyle sonludur. Ancak ona göre mekan ve zaman açısından ebedilik zihinde bilkuvve olarak mümkündür. Anahtar Kelimeler: İbn Sina, Zaman, Mekan, Hareket, Varlık, An, Dehr, Sermed, Ezelilik, Ebedilik, Süreklilik, Görelilik, Durağanlık.
In this study, Ibn Sina's outlook on time issue has been evaluated. The opinions of Greek antiquity philosophers and Islamic thinkers have comparatively been studied. In this context, our study has been put forward by following a comparative method and dealing with the outlook based on Ibn Sina. In the introduction, time and his relationship with existence have briefly been evaluated in view of Greek Antiquity philosophers and Islamic thinkers before Ibn Sina. In the first part of the study, some concepts, framed with the time issue used by Ibn Sina have been analyzed. With this frame time, Eternity (The eternal presence of God), world, period and the moment (The ever present eternity of God) have been studied. The second part of the study, first of all the explanation and the essence of time have been considered by putting forward the plays of time concept in Ibn Sina's philosophy, and the knowledge about its parts have also been given. After that, time has been searched in view of past eternity, eternity, continuity, stability and relativity. Nevertheless, time has been searched in view of species of being and it has been considered in the context of the affairs with being and movement. According to Ibn Sina, time is the criterion of movement as in Aristotle's'. He has considered time in three different parts such as eternity, world and period and has classified the past in view of the relationship of precedence and eternity the moment (now) and future and searched these. To him, time has not got a worldly being, but has got an imaginary being as a result of continuously endless moments have been understood in an imaginary shape. Time, in view of its beginning, conveys an eternal characteristic because it is the criterion of the movement and the movement which comes after God in point of being is also eternal. According to Ibn Sina, time, in other words, is actually finite. The spa ce is finite because of its materiality, for the linear movement, which it gets, is realized in its space so it has an end. However, according to him, eternity, in point of space and time is possible as virtual one. Keywords: Ibn Sina, Time, Space, Movement, Being, Moment, Eternity, World, Past Eternity, Eternity, Continuity, Relativity, Stability.