Osmanlı devletinin 19. yüzyıl toplum yapısını anlamamıza yardımcı olacak bu çalışma, sadece H. 1260-1261 tarihlerindeki Uluborlu'yu anlatan bir eser olarak değerlendirilmemelidir. Makro ekonomik altyapının on beş yirmi yılda dahi değişmediği göz önüne alındığında bu çalışmanın, 19.yy başlarından yüzyılın sonlarına kadar, 1800'lü yılların ekonomik ve sosyal yapısını ortaya çıkaracak bir çalışma olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Günümüz sosyal ve ekonomik koşullarının alt yapısının da bu yıllarda atıldığını düşünecek olursak konunun sosyal ve ekonomik tarih açısından önemi anlaşılacaktır. Bu nedenle yerel tarih adına yapılan sosyal ve ekonomik tarih çalışmaları oldukça önem kazanmıştır. Biz de 1844-1845 yıllarında Konya Eyaleti'ne bağlı Hamid Sancağı kazalarından Uluborlu'nun toplumsal ve iktisadi yapısını araştırarak bu hedefe katkıda bulunmaya çalıştık. Çalışmamızda ana kaynak olarak 10594 numaralı Uluborlu Temettuat defterinden faydalandık. Osmanlı Devleti'nin vergi kaynakları ve mükelleflerini tespit amacıyla, taşrada, büyük bir gayret ve hassasiyetle uygulanmış olan Temettuat sayımları, 19. yüzyıl Osmanlı Devleti'nin sosyal ve ekonomik yapısı ile ilgili bilgi vermektedir. Ancak amacı sadece vergi düzenlemeleri yapmak olan bu sayımlarda kurumlar ve idari yapı gibi konular incelenmemiştir. Bu konudaki eksiklikler diğer arşiv kaynakları ve tetkik eserlerle tamamlanmaya çalışılmıştır. Dört bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümünde, Uluborlu adının kökeni ve anlamı açıklanmaya çalışıldı. Yörenin ilkçağlardaki tarihine kısaca değinildi. Ardından ilçenin Selçuklular, Beylikler ve Osmanlı'ya ilhak dönemlerine ilişkin özet bilgi verildi. Daha sonra 1400'lerden 1800'lere kadar Uluborlu'nun özet tarihi anlatıldı. Ek olarak tapu tahrir defterlerine göre kazanın 1500'lü yıllardaki durumu gözler önüne serildi. Böylece temel kaynağımız olan Uluborlu Temettuat Defteri'nin değerlendirmesine geçildi. Burada Tanzimat sonrası idari ve mali reformlara girilerek, dönemin vergi düzeni ve tahrirlerin yapılışı konuları ele alındı. Bu tahrirler içinde yer alan Temettuat tahrirleri ve kayıtların tutulduğu Temettuat defterleri hakkında ayrıntılı bilgi verildi. Çalışmamızın, ikinci bölümünde 19.yüzyılda kazanın nüfusuna, idare ve toplum yapısına, eğitim, dini yapı ve meslek grupları konularına yer verildi. Ayrıca, vilayet salnamelerine göre Uluborlu'nun genel yapısı hakkında bilgiler verildi. Üçüncü bölümde Uluborlu'nun ekonomik faaliyetlerinden tarım, hayvancılık, dokumacılık ve ticaret konularına değinildi. Özellikle tarım yapılan toprak miktarı ve ziraati yapılan ürünler türlerine göre tablo ve grafikler yardımıyla değerlendirildi. Ardından, hayvanlar sınıflandırılarak türlerine göre hayvancılık faaliyetleri ele alındı. Dördüncü bölümde ise 19. Yüzyıl ortalarında Uluborlu kazasının ekonomik yapısına değinilerek, gelir getiren faaliyetler, menkul ve gayr-i menkul gelir kaynakları, alınan vergiler, vergilerin çeşitleri ve bunların dağılımı üzerinde duruldu. Bu çalışma ile 19. yüzyıl ortalarında bir kaza olan Uluborlu'nun, Osmanlı'nın son dönemindeki tarihi aydınlatılmaya çalışıldı. Anahtar Kelimeler: Uluborlu, Temettuat, Hane, Nüfus, Ekonomi, Tarım, Hayvancılık, Öşür, Vergi.
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, 2007.
Kaynakça var.
Osmanlı devletinin 19. yüzyıl toplum yapısını anlamamıza yardımcı olacak bu çalışma, sadece H. 1260-1261 tarihlerindeki Uluborlu'yu anlatan bir eser olarak değerlendirilmemelidir. Makro ekonomik altyapının on beş yirmi yılda dahi değişmediği göz önüne alındığında bu çalışmanın, 19.yy başlarından yüzyılın sonlarına kadar, 1800'lü yılların ekonomik ve sosyal yapısını ortaya çıkaracak bir çalışma olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Günümüz sosyal ve ekonomik koşullarının alt yapısının da bu yıllarda atıldığını düşünecek olursak konunun sosyal ve ekonomik tarih açısından önemi anlaşılacaktır. Bu nedenle yerel tarih adına yapılan sosyal ve ekonomik tarih çalışmaları oldukça önem kazanmıştır. Biz de 1844-1845 yıllarında Konya Eyaleti'ne bağlı Hamid Sancağı kazalarından Uluborlu'nun toplumsal ve iktisadi yapısını araştırarak bu hedefe katkıda bulunmaya çalıştık. Çalışmamızda ana kaynak olarak 10594 numaralı Uluborlu Temettuat defterinden faydalandık. Osmanlı Devleti'nin vergi kaynakları ve mükelleflerini tespit amacıyla, taşrada, büyük bir gayret ve hassasiyetle uygulanmış olan Temettuat sayımları, 19. yüzyıl Osmanlı Devleti'nin sosyal ve ekonomik yapısı ile ilgili bilgi vermektedir. Ancak amacı sadece vergi düzenlemeleri yapmak olan bu sayımlarda kurumlar ve idari yapı gibi konular incelenmemiştir. Bu konudaki eksiklikler diğer arşiv kaynakları ve tetkik eserlerle tamamlanmaya çalışılmıştır. Dört bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümünde, Uluborlu adının kökeni ve anlamı açıklanmaya çalışıldı. Yörenin ilkçağlardaki tarihine kısaca değinildi. Ardından ilçenin Selçuklular, Beylikler ve Osmanlı'ya ilhak dönemlerine ilişkin özet bilgi verildi. Daha sonra 1400'lerden 1800'lere kadar Uluborlu'nun özet tarihi anlatıldı. Ek olarak tapu tahrir defterlerine göre kazanın 1500'lü yıllardaki durumu gözler önüne serildi. Böylece temel kaynağımız olan Uluborlu Temettuat Defteri'nin değerlendirmesine geçildi. Burada Tanzimat sonrası idari ve mali reformlara girilerek, dönemin vergi düzeni ve tahrirlerin yapılışı konuları ele alındı. Bu tahrirler içinde yer alan Temettuat tahrirleri ve kayıtların tutulduğu Temettuat defterleri hakkında ayrıntılı bilgi verildi. Çalışmamızın, ikinci bölümünde 19.yüzyılda kazanın nüfusuna, idare ve toplum yapısına, eğitim, dini yapı ve meslek grupları konularına yer verildi. Ayrıca, vilayet salnamelerine göre Uluborlu'nun genel yapısı hakkında bilgiler verildi. Üçüncü bölümde Uluborlu'nun ekonomik faaliyetlerinden tarım, hayvancılık, dokumacılık ve ticaret konularına değinildi. Özellikle tarım yapılan toprak miktarı ve ziraati yapılan ürünler türlerine göre tablo ve grafikler yardımıyla değerlendirildi. Ardından, hayvanlar sınıflandırılarak türlerine göre hayvancılık faaliyetleri ele alındı. Dördüncü bölümde ise 19. Yüzyıl ortalarında Uluborlu kazasının ekonomik yapısına değinilerek, gelir getiren faaliyetler, menkul ve gayr-i menkul gelir kaynakları, alınan vergiler, vergilerin çeşitleri ve bunların dağılımı üzerinde duruldu. Bu çalışma ile 19. yüzyıl ortalarında bir kaza olan Uluborlu'nun, Osmanlı'nın son dönemindeki tarihi aydınlatılmaya çalışıldı. Anahtar Kelimeler: Uluborlu, Temettuat, Hane, Nüfus, Ekonomi, Tarım, Hayvancılık, Öşür, Vergi.