Leyla ve Mecnun mesnevisi İslami edebiyatta sıkça kullanılan bir tür olmuştur. Arap edebiyatında ortaya çıkan bu hikayeyi asıl güzelleştiren Farslar ve Türkler olmuştur. İslami Türk edebiyatının bir ürünü olan eserlerin gün yüzüne çıkarılması bu medeniyetin her yönüyle tanınması/tanıtılması için elzemdir. Çalışma kapsamında İranlı şair Ali Geylani'nin Kitab-ı Lü'lü'ü’l-Meknun ve Leyla vü Mecnun adlı manzum eseri Farsçadan Türkçeye ilk kez tercüme edilerek tahlili yapıldı. Leyla ve Mecnun mesnevisi, Tasavvuf edebiyatının en çok işlenen temalarından birisidir. Bu çalışmada; mesnevi edebiyatı hakkında bilgiler verilerek, Türk ve Fars edebiyatında mesnevi konusu ele alınmıştır. Daha sonra Arap, Fars ve Türk edebiyatlarında Leyla ve Mecnun mesnevilerinin konusu, kaynağı hakkında malumat verilerek Fars ve Türk edebiyatlarında müstakil olarak yazılan eserlerin motif sırası (olay halkası) yapıları üzerinde duruldu. Daha da sonra mesnevi şekil ve muhteva yönünden enine boyuna irdelendi. İncelenen bu eserle birlikte bu konu hakkında araştırma yapacak kişilerin Fars ve Türk edebiyatında Leyla ve Mecnun mesnevilerinin ele alınış biçimleri ve motif sırası yapıları bakımından karşılaştırılmasına olanak sağlandı. Anahtar Kelimeler: Mesnevi, Leyla ve Mecnun, Fars Edebiyatı, Türk Edebiyatı, Ali Geylani.
Leyla vü Mecnun is one of the frequently used themes in Islamic literature. Tough it originally belongs to Arabian literature, it has reached its utmost beauty in Turkish and Persian literatures. It is a great responsibility for the social scientists to discover he works written in this theme so that it can help them better understand the civilization it has been derived from. "Kitab-ı Lü'lü'ül-Meknun and Leyla vü Mecnun", Persian poet Ali Geylani's work written in verse, have been translated from Persian into Turkish and analyzed in terms of its literary items. The tales of "Leyla and Mecnun", mostly in the form of masnawi, is one of the most productive literary themes in Islamic Sufi Literature. Though originally Arabic in theme, Leyla and Mecnun, afterwards, has been a much beloved and well-received story in Persian and Turkish Literature as well. In this thesis, firstly a thorough introductory information has been given on the form of masnawi in Persian and Turkish Literature. Secondly, all of the studies produced on the theme of Leyla-Mecnun in Arabian, Persian and Turkish literatures have been studied in order to analyze the chain of events in each; its origin, theme and persons have been discussed in detail. It is expected through this study that people who intend to do research in Turkish and Persian literature regarding the masnawi of Leyla-Mecnun and its motives. Keywords: Mathnawi, Layla and Madjnun, Persian Literature, Turkish Literature, Ali Geylani.
Tez (Doktora) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı, 2015.
Kaynakça var.
Leyla ve Mecnun mesnevisi İslami edebiyatta sıkça kullanılan bir tür olmuştur. Arap edebiyatında ortaya çıkan bu hikayeyi asıl güzelleştiren Farslar ve Türkler olmuştur. İslami Türk edebiyatının bir ürünü olan eserlerin gün yüzüne çıkarılması bu medeniyetin her yönüyle tanınması/tanıtılması için elzemdir. Çalışma kapsamında İranlı şair Ali Geylani'nin Kitab-ı Lü'lü'ü’l-Meknun ve Leyla vü Mecnun adlı manzum eseri Farsçadan Türkçeye ilk kez tercüme edilerek tahlili yapıldı. Leyla ve Mecnun mesnevisi, Tasavvuf edebiyatının en çok işlenen temalarından birisidir. Bu çalışmada; mesnevi edebiyatı hakkında bilgiler verilerek, Türk ve Fars edebiyatında mesnevi konusu ele alınmıştır. Daha sonra Arap, Fars ve Türk edebiyatlarında Leyla ve Mecnun mesnevilerinin konusu, kaynağı hakkında malumat verilerek Fars ve Türk edebiyatlarında müstakil olarak yazılan eserlerin motif sırası (olay halkası) yapıları üzerinde duruldu. Daha da sonra mesnevi şekil ve muhteva yönünden enine boyuna irdelendi. İncelenen bu eserle birlikte bu konu hakkında araştırma yapacak kişilerin Fars ve Türk edebiyatında Leyla ve Mecnun mesnevilerinin ele alınış biçimleri ve motif sırası yapıları bakımından karşılaştırılmasına olanak sağlandı. Anahtar Kelimeler: Mesnevi, Leyla ve Mecnun, Fars Edebiyatı, Türk Edebiyatı, Ali Geylani.
Leyla vü Mecnun is one of the frequently used themes in Islamic literature. Tough it originally belongs to Arabian literature, it has reached its utmost beauty in Turkish and Persian literatures. It is a great responsibility for the social scientists to discover he works written in this theme so that it can help them better understand the civilization it has been derived from. "Kitab-ı Lü'lü'ül-Meknun and Leyla vü Mecnun", Persian poet Ali Geylani's work written in verse, have been translated from Persian into Turkish and analyzed in terms of its literary items. The tales of "Leyla and Mecnun", mostly in the form of masnawi, is one of the most productive literary themes in Islamic Sufi Literature. Though originally Arabic in theme, Leyla and Mecnun, afterwards, has been a much beloved and well-received story in Persian and Turkish Literature as well. In this thesis, firstly a thorough introductory information has been given on the form of masnawi in Persian and Turkish Literature. Secondly, all of the studies produced on the theme of Leyla-Mecnun in Arabian, Persian and Turkish literatures have been studied in order to analyze the chain of events in each; its origin, theme and persons have been discussed in detail. It is expected through this study that people who intend to do research in Turkish and Persian literature regarding the masnawi of Leyla-Mecnun and its motives. Keywords: Mathnawi, Layla and Madjnun, Persian Literature, Turkish Literature, Ali Geylani.