Türk-İslam Edebiyatı, Türk milletinin İslamiyet’i kabulüyle başlayan, yüzyıllar boyunca Türklerle İslam dini arasındaki bağların korunması ve sağlamlaştırılmasında büyük rolü bulunan, önceki yüzyıllar kadar nitel ve nicel anlamda eser kaleme alınmasa dahi, günümüzdeki edebî eserlerin çoğuna kaynak teşkil etmekte olan bir bilim dalıdır. Kutadgu Bilig, Divan-ı Lugati’t-Türk, Atabetü’l-Hakâyık, Divan-ı Hikmet gibi ilk İslâmî eserlerden itibaren esma-i hüsna, tevhîd, münâcât, na't, mevlid, kırk hadis vb. türlerde sayısız manzumeler kaleme alan şairler, yazdıkları manzumelerini müstakil bir eserde bir araya getirip, oluşturdukları bu hacimli kitaplara da “Divan” adını vermişlerdir.Dinî-tasavvufî yönü, kaleme aldığı manzumelerinde açık bir şekilde görülebilen Tâ‘ib Kazakzâde İbrâhim Malatyavî de bu manzumelerini Divan-ı Tâ’ib adı altında tek bir kitapta toplamıştır. İncelemeye çalıştığımız bu eserde manzumeler şekil yönünden, “Nazım şekilleri, Vezin, Kafiye ve Redif”; muhteva yönünden de “Din-Tasavvuf, Rint-Zahit, Toplum ve Kültür” ana başlıkları halinde tespit edilip, bu ana başlıklar ve alt başlıklarla ilgili özet niteliğinde bilgiler, divanda geçen örnek beyitlerle birlikte zikredilmiştir.Eser ayrıca, Tanzimat döneminin etkisinin görülmeye başlandığı, manzum eserlerin yerine mensur eserlerin, dinî-tasavvufî konuların yerine ise batı kökenli konuların ön plana çıkmaya başladığı bir dönemde, Türk-İslam geleneğini sürdüren bir eser olması yönüyle de önem arz etmektedir. Ayrıca eser, Müslüman Türklerin edebî zevk ve üslûbunun ortaya konulması ve gelecek nesillere aktarılması açısından da önemli bir örnek niteliğindedir. Anahtar Kelimeler: Türk İslam Edebiyatı, Divan, Tâ'ib Kazakzâde İbrâhîm Malatyavî, Din, Tasavvuf.
Beginning from the acceptance of Islam by Turks, the poets have written numerous religious poems such as the names of God, tawhid (oneness of God), munajaat, naat (poem prising the prophet Mohammad), mawlid and forty hadith and also profane poems. The volimnuous books are called “Diwan” that if these poems are collected by the author in a seperate book.Tâ‘ib Kazakzâde İbrâhim Malatyavî whose religious-mystical sense can be clearly seen in his poems collected them under the name of Divan-ı Tâ'ib.The poems in the Diwan were determined in main topics such as “Verse Type, Rhythm, Rhyme and Radif (repeated voice after the rhyme)” in terms of structure and “Religion-Mysticism, Deboner-Ascetic, Society and Culture” in terms of content. These main topics and summaries about the subheadings were interpreted with sample couplets that belong to the Diwan. The work has a significant aspect that it is a work that conserved the Turkish Islamic tradition in a period when the effect of Tanzimat era was seen, the prose substituted for the verse, Western-originated literary contents came into prominence instead of religious-mystical contents. The work is also significant in that it reveals and transfers the literary taste and style of Muslim Turks to the posterity. Keywords: Turkish Islamic Literature, Diwan, Tâ'ib Kazakzâde İbrâhîm Malatyavî, Religion, Mysticism.
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı, 2015.
Kaynakça var.
Türk-İslam Edebiyatı, Türk milletinin İslamiyet’i kabulüyle başlayan, yüzyıllar boyunca Türklerle İslam dini arasındaki bağların korunması ve sağlamlaştırılmasında büyük rolü bulunan, önceki yüzyıllar kadar nitel ve nicel anlamda eser kaleme alınmasa dahi, günümüzdeki edebî eserlerin çoğuna kaynak teşkil etmekte olan bir bilim dalıdır. Kutadgu Bilig, Divan-ı Lugati’t-Türk, Atabetü’l-Hakâyık, Divan-ı Hikmet gibi ilk İslâmî eserlerden itibaren esma-i hüsna, tevhîd, münâcât, na't, mevlid, kırk hadis vb. türlerde sayısız manzumeler kaleme alan şairler, yazdıkları manzumelerini müstakil bir eserde bir araya getirip, oluşturdukları bu hacimli kitaplara da “Divan” adını vermişlerdir.Dinî-tasavvufî yönü, kaleme aldığı manzumelerinde açık bir şekilde görülebilen Tâ‘ib Kazakzâde İbrâhim Malatyavî de bu manzumelerini Divan-ı Tâ’ib adı altında tek bir kitapta toplamıştır. İncelemeye çalıştığımız bu eserde manzumeler şekil yönünden, “Nazım şekilleri, Vezin, Kafiye ve Redif”; muhteva yönünden de “Din-Tasavvuf, Rint-Zahit, Toplum ve Kültür” ana başlıkları halinde tespit edilip, bu ana başlıklar ve alt başlıklarla ilgili özet niteliğinde bilgiler, divanda geçen örnek beyitlerle birlikte zikredilmiştir.Eser ayrıca, Tanzimat döneminin etkisinin görülmeye başlandığı, manzum eserlerin yerine mensur eserlerin, dinî-tasavvufî konuların yerine ise batı kökenli konuların ön plana çıkmaya başladığı bir dönemde, Türk-İslam geleneğini sürdüren bir eser olması yönüyle de önem arz etmektedir. Ayrıca eser, Müslüman Türklerin edebî zevk ve üslûbunun ortaya konulması ve gelecek nesillere aktarılması açısından da önemli bir örnek niteliğindedir. Anahtar Kelimeler: Türk İslam Edebiyatı, Divan, Tâ'ib Kazakzâde İbrâhîm Malatyavî, Din, Tasavvuf.
Beginning from the acceptance of Islam by Turks, the poets have written numerous religious poems such as the names of God, tawhid (oneness of God), munajaat, naat (poem prising the prophet Mohammad), mawlid and forty hadith and also profane poems. The volimnuous books are called “Diwan” that if these poems are collected by the author in a seperate book.Tâ‘ib Kazakzâde İbrâhim Malatyavî whose religious-mystical sense can be clearly seen in his poems collected them under the name of Divan-ı Tâ'ib.The poems in the Diwan were determined in main topics such as “Verse Type, Rhythm, Rhyme and Radif (repeated voice after the rhyme)” in terms of structure and “Religion-Mysticism, Deboner-Ascetic, Society and Culture” in terms of content. These main topics and summaries about the subheadings were interpreted with sample couplets that belong to the Diwan. The work has a significant aspect that it is a work that conserved the Turkish Islamic tradition in a period when the effect of Tanzimat era was seen, the prose substituted for the verse, Western-originated literary contents came into prominence instead of religious-mystical contents. The work is also significant in that it reveals and transfers the literary taste and style of Muslim Turks to the posterity. Keywords: Turkish Islamic Literature, Diwan, Tâ'ib Kazakzâde İbrâhîm Malatyavî, Religion, Mysticism.