Bu çalışma, Türk şiirinde marjinal söylemin ve yeraltı edebiyatının ortaya çıkışını, kaynaklarını, problemlerini araştırmayı; Batı edebiyatlarındaki underground (yeraltı) literatürle bağını kurmayı, gelişimini göstermeyi, özelliklerini ortaya koymayı ve genel edebiyat anlayışı içerisindeki yerini belirlemeyi konu almaktadır.1950'lerde Amerikan edebiyatında ortaya çıkıp diğer Batı ülkelerinde, daha sonra da Türk edebiyatında kendini gösteren yeraltı edebiyatının özelliklerini belirlemek, Türk şiirindeki gelişimini ve yayılımını tespit etmek, çalışmanın üzerinde yoğunlaştığı konuyu oluşturmaktadır. Böylece yerleşik ve yaygın edebiyatın dışında kalan bu yönelişin toplumun onaylamadığı yaşama biçimlerini kapsayıcı yanının ortaya çıkarılmasına çalışılmaktadır. Çalışma ayrıca niçin böyle bir edebiyata ihtiyaç duyulduğunun, toplum bireylerinin hangi itkiyle yeraltı edebiyatının alanına giren yaşama biçimlerine yöneldiğinin izini sürme gayretindedir. Çalışmada öncelikle marjinallik ve marjinal söylem, yeraltı edebiyatı tanımlanmış, bu edebiyatın genel özellikleri üzerinde durulmuştur. Batı’da ve Türkiye’de yeraltı edebiyatının ortaya çıkış serüveni ele alındıktan sonra marjinal söylem çerçevesinde, yeraltı şiirine zemin hazırlayan sosyolojik ortam ve felsefî kaynaklar üzerinde durulmuştur. Türk şiirinde marjinal söylem Türk Halk, Klasik Türk edebiyatında (ön plana çık-a-masa da) önemli bir yere sahiptir. Cumhuriyet dönemine kadar daha çok toplumsal eleştiri, iktidara başkaldırı, cinsel mizah şeklinde karşılaşılan marjinal söylem örneklerinden sonra Can Yücel, Ece Ayhan, küçük İskender, Altay Öktem başta olmak üzere, özellikle 1980 sonrası şairlerin şiirlerinden yola çıkılarak marjinal söylemde mekan, zaman algısı, altkültürler, sıra dışılık, başkaldırı ve karşı çıkış, yalnızlık, bunalım, ölüm, şiddet, kötülük, aşk, cinsellik öğeleri ele alınmıştır. Çalışmada yeraltı edebiyatının şiir, şiirsel anlatı türündeki örnekleri incelenmiş, Türk edebiyatında marjinal söylem ve yeraltı şiiri kavramları, kapsamları ve özellikleri ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Edebiyat, yeraltı edebiyatı, şiir, marjinal söylem, sıra dışı, başkaldırı.
This study aims to search the marginal discourse in Turkish poetry and the appearance of the Underground Literature, to search for its sources and problems, to show its progress and specifications, to determine its place within the general literature. The study focuses on revealing the features of the Underground literature that firstly emerged from The American litearature and then seemed in Western countries and Turkish literature and determining the progress and expansion of it in Turkish poetry. The tendency stays out of the settled and common literature. So we aim to reveal the inclusive side of this tendency whose life styles the nation do not approve. The study also aims to trace why such a literature is needed, on what purpose the individuals face to the lifestyles that stay within the Underground literature. In this study, firstly, marginality and marginal discourse, the Underground Literature is identified and its general features are stated. After the historical adventure of the Underground literature in West and Turkey is stated, the sociological environment anf philosophical sources that formed a basis for the Underground poetry within the scope of the marginal discourse. The marginal discourse in Turkish poetry has a significant place in Turkish folk and Classical Turkish literature even if it does not come into prominence. After the marginal discourse examples that included social criticism, rebellion and obscene humour until the Republic period, the sense of place and time, subcultures, being extraordinary, rebellion, loneliness, depression, death, violence, evil, love and sexuality in marginal discourse are dealt based on the post-1980 poets’ poems, especially Can Yücel, Ece Ayhan, küçük İskender, Altay Öktem. In this study, the poetical examples of the Underground literature are examined and the concepts, scopes and features of marginal discourse in Turkish literature and the Underground literature are evaluated. Keywords: Literature, Underground Literature, poem, marginal discourse, extraordinary, rebellion.
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, 2015.
Kaynakça var.
Bu çalışma, Türk şiirinde marjinal söylemin ve yeraltı edebiyatının ortaya çıkışını, kaynaklarını, problemlerini araştırmayı; Batı edebiyatlarındaki underground (yeraltı) literatürle bağını kurmayı, gelişimini göstermeyi, özelliklerini ortaya koymayı ve genel edebiyat anlayışı içerisindeki yerini belirlemeyi konu almaktadır.1950'lerde Amerikan edebiyatında ortaya çıkıp diğer Batı ülkelerinde, daha sonra da Türk edebiyatında kendini gösteren yeraltı edebiyatının özelliklerini belirlemek, Türk şiirindeki gelişimini ve yayılımını tespit etmek, çalışmanın üzerinde yoğunlaştığı konuyu oluşturmaktadır. Böylece yerleşik ve yaygın edebiyatın dışında kalan bu yönelişin toplumun onaylamadığı yaşama biçimlerini kapsayıcı yanının ortaya çıkarılmasına çalışılmaktadır. Çalışma ayrıca niçin böyle bir edebiyata ihtiyaç duyulduğunun, toplum bireylerinin hangi itkiyle yeraltı edebiyatının alanına giren yaşama biçimlerine yöneldiğinin izini sürme gayretindedir. Çalışmada öncelikle marjinallik ve marjinal söylem, yeraltı edebiyatı tanımlanmış, bu edebiyatın genel özellikleri üzerinde durulmuştur. Batı’da ve Türkiye’de yeraltı edebiyatının ortaya çıkış serüveni ele alındıktan sonra marjinal söylem çerçevesinde, yeraltı şiirine zemin hazırlayan sosyolojik ortam ve felsefî kaynaklar üzerinde durulmuştur. Türk şiirinde marjinal söylem Türk Halk, Klasik Türk edebiyatında (ön plana çık-a-masa da) önemli bir yere sahiptir. Cumhuriyet dönemine kadar daha çok toplumsal eleştiri, iktidara başkaldırı, cinsel mizah şeklinde karşılaşılan marjinal söylem örneklerinden sonra Can Yücel, Ece Ayhan, küçük İskender, Altay Öktem başta olmak üzere, özellikle 1980 sonrası şairlerin şiirlerinden yola çıkılarak marjinal söylemde mekan, zaman algısı, altkültürler, sıra dışılık, başkaldırı ve karşı çıkış, yalnızlık, bunalım, ölüm, şiddet, kötülük, aşk, cinsellik öğeleri ele alınmıştır. Çalışmada yeraltı edebiyatının şiir, şiirsel anlatı türündeki örnekleri incelenmiş, Türk edebiyatında marjinal söylem ve yeraltı şiiri kavramları, kapsamları ve özellikleri ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Edebiyat, yeraltı edebiyatı, şiir, marjinal söylem, sıra dışı, başkaldırı.
This study aims to search the marginal discourse in Turkish poetry and the appearance of the Underground Literature, to search for its sources and problems, to show its progress and specifications, to determine its place within the general literature. The study focuses on revealing the features of the Underground literature that firstly emerged from The American litearature and then seemed in Western countries and Turkish literature and determining the progress and expansion of it in Turkish poetry. The tendency stays out of the settled and common literature. So we aim to reveal the inclusive side of this tendency whose life styles the nation do not approve. The study also aims to trace why such a literature is needed, on what purpose the individuals face to the lifestyles that stay within the Underground literature. In this study, firstly, marginality and marginal discourse, the Underground Literature is identified and its general features are stated. After the historical adventure of the Underground literature in West and Turkey is stated, the sociological environment anf philosophical sources that formed a basis for the Underground poetry within the scope of the marginal discourse. The marginal discourse in Turkish poetry has a significant place in Turkish folk and Classical Turkish literature even if it does not come into prominence. After the marginal discourse examples that included social criticism, rebellion and obscene humour until the Republic period, the sense of place and time, subcultures, being extraordinary, rebellion, loneliness, depression, death, violence, evil, love and sexuality in marginal discourse are dealt based on the post-1980 poets’ poems, especially Can Yücel, Ece Ayhan, küçük İskender, Altay Öktem. In this study, the poetical examples of the Underground literature are examined and the concepts, scopes and features of marginal discourse in Turkish literature and the Underground literature are evaluated. Keywords: Literature, Underground Literature, poem, marginal discourse, extraordinary, rebellion.