Tarikatlar ve Cemaatler; Anadolu coğrafyasında, yıllardır etkinliğini sürdürmüş ve topluma yön vermiş dini gruplardır. Bu olgu ile ilgili ülkemizde gerçekleştirilen alan araştırmaları ise oldukça azdır. Kökenleri Kur'an'da ve Hz Muhammed'in sünnetinde bulunan İslam tasavvufu, tarih boyunca çok sayıda tarikat ortaya çıkardı. Bu bağlamda Anadolu'da ortaya çıkan tarikatların başında Nakşibendilik gelmektedir. 14. Yüzyılın ortalarında Buharalı Mehmed Bahaüddin Nakşibend tarafından kurulan ve İslam dünyasında hala önemli bir potansiyele sahip olan, 19. Yüzyılda Müceddidi Nakşiliğin Osmanlı topraklarına gelişiyle birlikte, günümüze kadar etkinliğini sürdüren bu tarikatın önemli bir kolu da Menzil Cemaati olarak da bilinen Adıyaman koludur. Günümüze kadar kadını merkeze alarak, tasavvuf ve din bağlamında yapılmış pek çok araştırma bulunmaktadır. Fakat tasavvufi bir tarikat olan Nakşibendiliğin kadın penceresinden incelenmesi Din Sosyolojisi açısından araştırılmaya açık bir durumdadır. Bir tasavvufi tarikat olan Nakşibendiliğin; kadının iş, sosyal ve aile yaşantısında ne tür etkiler ortaya çıkardığı ve toplumdaki etkilerini tespit etmemiz bu çalışmanın önem derecesini yükseltmekte, dolayısıyla olguya dair sosyal gerçekliği biraz daha anlamlı hale getirmesi beklenmektedir. Nakşibendi tarikatına mensup Isparta'da yerleşik kadınların "nasıl düşündükleri", "neye inandıkları", "sosyal çevrelerini nasıl kurdukları" "yaşama nasıl baktıkları" ve "tarikatı nasıl algıladıkları"nı anlamak üzere hazırlanan 24 soruluk yarı yapılandırılmış mülakat soruları, tarikat hayatı ile birlikte kazanılan inanç, bilgi ve tecrübelerin kadının sosyal yaşamı üzerindeki sosyolojik yansımalarını anlamaya yöneliktir. Nakşibendi tarikatı, Menzil Cemaati, Isparta örneğinden yola çıkılarak gerçekleştirdiğimiz bu çalışmanın Türkiye'deki Din Sosyolojisi çalışmalarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Tasavvuf, Tarikat, Nakşibendilik, Menzil, Kadın.
Sects and Communities are religious groups that have continued its activities and have given direction to the society for many years in Anatolia. The field research conducted about this phenomenon in our country is quite insufficient. Origins can be found in the Qur'an and the Sunnah of the Prophet Muhammad, Islamic Sufism revealed numerous sects throughout history. n this context, Naqshbandi Sect is one of the sects emerged in Anatolia. Established by the Bukharan Muhammad Bahauddin Naqshbandi in the middle of the 14th century, Naqshbandi Tariqat still has significant potential in the Islamic world. An important branch of this sect continued its activities are known as Adıyaman Menzil Tariqat. There are many researches that have been done on woman about religion, sufism up to now, however in terms of Nagshibendi Tariqat the statue of women hasn't been clearly identified from the point of Religion Society. What kind of effects as women's being a member of Nagshbandi Tarikat occurs in business, social and family life of the women and to determine these effects on the society make our study more important so the study is expected to be more meaningful about the phenomenon of social reality. The 24-item semi-structured interview questions is prepared to understand the resident women in Isparta as members of the Naqshbandi Menzil Tariqat in terms of "how they feel", "what they believe" how they establish their social environment " and "how they perceive sect" and understand the sociological reflections on social lives of the women who acquired faith, knowledge and experience with the cult life. It is believed that the research carried out in the sample of Isparta will contribute to the studies of Sociology of Religion in Turkey. Keywords: Mysticism, Religious Order, Nagshibendih, Menzil, Woman.
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı, 2016.
Kaynakça var.
Tarikatlar ve Cemaatler; Anadolu coğrafyasında, yıllardır etkinliğini sürdürmüş ve topluma yön vermiş dini gruplardır. Bu olgu ile ilgili ülkemizde gerçekleştirilen alan araştırmaları ise oldukça azdır. Kökenleri Kur'an'da ve Hz Muhammed'in sünnetinde bulunan İslam tasavvufu, tarih boyunca çok sayıda tarikat ortaya çıkardı. Bu bağlamda Anadolu'da ortaya çıkan tarikatların başında Nakşibendilik gelmektedir. 14. Yüzyılın ortalarında Buharalı Mehmed Bahaüddin Nakşibend tarafından kurulan ve İslam dünyasında hala önemli bir potansiyele sahip olan, 19. Yüzyılda Müceddidi Nakşiliğin Osmanlı topraklarına gelişiyle birlikte, günümüze kadar etkinliğini sürdüren bu tarikatın önemli bir kolu da Menzil Cemaati olarak da bilinen Adıyaman koludur. Günümüze kadar kadını merkeze alarak, tasavvuf ve din bağlamında yapılmış pek çok araştırma bulunmaktadır. Fakat tasavvufi bir tarikat olan Nakşibendiliğin kadın penceresinden incelenmesi Din Sosyolojisi açısından araştırılmaya açık bir durumdadır. Bir tasavvufi tarikat olan Nakşibendiliğin; kadının iş, sosyal ve aile yaşantısında ne tür etkiler ortaya çıkardığı ve toplumdaki etkilerini tespit etmemiz bu çalışmanın önem derecesini yükseltmekte, dolayısıyla olguya dair sosyal gerçekliği biraz daha anlamlı hale getirmesi beklenmektedir. Nakşibendi tarikatına mensup Isparta'da yerleşik kadınların "nasıl düşündükleri", "neye inandıkları", "sosyal çevrelerini nasıl kurdukları" "yaşama nasıl baktıkları" ve "tarikatı nasıl algıladıkları"nı anlamak üzere hazırlanan 24 soruluk yarı yapılandırılmış mülakat soruları, tarikat hayatı ile birlikte kazanılan inanç, bilgi ve tecrübelerin kadının sosyal yaşamı üzerindeki sosyolojik yansımalarını anlamaya yöneliktir. Nakşibendi tarikatı, Menzil Cemaati, Isparta örneğinden yola çıkılarak gerçekleştirdiğimiz bu çalışmanın Türkiye'deki Din Sosyolojisi çalışmalarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Tasavvuf, Tarikat, Nakşibendilik, Menzil, Kadın.
Sects and Communities are religious groups that have continued its activities and have given direction to the society for many years in Anatolia. The field research conducted about this phenomenon in our country is quite insufficient. Origins can be found in the Qur'an and the Sunnah of the Prophet Muhammad, Islamic Sufism revealed numerous sects throughout history. n this context, Naqshbandi Sect is one of the sects emerged in Anatolia. Established by the Bukharan Muhammad Bahauddin Naqshbandi in the middle of the 14th century, Naqshbandi Tariqat still has significant potential in the Islamic world. An important branch of this sect continued its activities are known as Adıyaman Menzil Tariqat. There are many researches that have been done on woman about religion, sufism up to now, however in terms of Nagshibendi Tariqat the statue of women hasn't been clearly identified from the point of Religion Society. What kind of effects as women's being a member of Nagshbandi Tarikat occurs in business, social and family life of the women and to determine these effects on the society make our study more important so the study is expected to be more meaningful about the phenomenon of social reality. The 24-item semi-structured interview questions is prepared to understand the resident women in Isparta as members of the Naqshbandi Menzil Tariqat in terms of "how they feel", "what they believe" how they establish their social environment " and "how they perceive sect" and understand the sociological reflections on social lives of the women who acquired faith, knowledge and experience with the cult life. It is believed that the research carried out in the sample of Isparta will contribute to the studies of Sociology of Religion in Turkey. Keywords: Mysticism, Religious Order, Nagshibendih, Menzil, Woman.