Bu çalışmada; kavramsal, bilişsel ve eleştirel analitik yöntemleri en kapsamlı şekilde kullanılarak, metin organizasyonu çok yönlü bir boyutta araştırılmaktadır. Akıl yürütme ilkeleri olarak metodoloji ve uygun yaklaşımlar, insanların anlamlı ve tutumsal eylemlerini göstermek için dili kullandıklarını varsaymaktadır ve metin organizasyonu, cümle ile cümlecikler arasındaki ilişki dizilişlerinin etkinliğini izah etme olarak tanımlanabilir. Çünkü bu "öge"lerin gelişmiş "değer"leri, farklı olmasına rağmen, anlama ve tutum oluşturmada önemli bir rol oynar. Çalışmanın önemli bir alanı olan metinsellik, bilgi aktarımının genellemelerle sağlanmasına rağmen dilin çoğulcu bir işlev olduğu tutumuyla, gerek metnin organizasyonu gerekse farklı bilgi modellerinin katkısıyla çeşitli yöntem ve yaklaşımlarla sunulmaktadır. Gelişimsel bilgi konumu açısından iki model vurgulanmaktadır: "belirli-belirsizden önce" ve "belirsiz-belirliden önce." Bu modeller, bağdaşıklık ve tutarlılık sağlama açısından oldukça önemlidir ve yazarın metni oluşturmada doğru tercihi yapmasına imkân sağlar. Bu modeller, metnin yapısının amaçlanan anlamdan ortaya çıktığı varsayılarak, "tutarlılık ilişkilerinin" metnin ögeleri arasında olduğunu ileri sürer ve bu ilişkilerin, tutum ve duyguları ifade ederek, bilgilendirme işlevini nasıl aktardığını gösterir ve yeterli değişikliklere neden olur. Bu nedenle biz, metni (a) cümle seviyesinden kapsamlı metin seviyesine olan bu ilişkilerden bağıntısal tanımlama ve (b) "belirli-belirsizden önce" ve "belirsiz-belirliden önce veya belirsiz" modellerinin metinsellik kapasitesi açısından inceleriz. Bu da sırayla her birinin katkısını anlamamızı geliştirir. Edebî eserlerde ve bilimsel türde kullanmak amacıyla iç ve dış motivasyonları tanımlamak, ayrıca bu araştırmanın temel sorunlarından biridir. Anahtar Kelimeler: Metin, Metinsellik, Tutarlılık, Bağdaşıklık, Theme, Rheme, Thematization, Belirli-Belirsizden Önce, Belirsiz-Belirliden Önce Veya Belirsiz, Bilişsel.
This dissertation investigates text organization in a multi-perspective dimension using conceptual, cognitive approach and Critical Analytical Method in its broadest sense. The methodology as a set of principles of reasoning, and the appropriate procedures assume that people use language to exhibit meaningful and attitudinal actions, and text organization can be fully described by accounting for the activity sequences of interclausal/intersentential relations, since the enhanced "weight" of these "atoms" play crucial, though differing roles in sensibility and the formation of attitude. Being a rewarding area of study, textuality is presented in different ways by various approaches both in terms of its organization and contribution of different information patterns, a stance that language is pluralistic in function though the message exchange model is rescued by generalizations. From the perspective of developmental information status, two patterns are emphasized: "given-before-new" and "new-before-given" patterns. These patterns are of utmost importance in providing cohesiveness and coherence also allowing the writer to make an appropriate choice in constructing the text. These patterns, assuming that text structure follows from the intended meaning, propose "coherence relations" to hold between units of the text, and show how these relations convey the functions of informing, expressing attitudes and emotions and bring about adequate changes. Hence, we view the text in terms of (a) relational specification from these relations from clause level to overall text level and (b) texturing capabilities of "given-before-new" and "new-before-given" patterns, which, in turn refine our understanding of the contribution of each of them. The identification of the internal and external motivations for using these patterns in belles-lettres and scientific genre is also the basic concerns of the research. Keywords: Text, Textuality, Cohesion, Coherence, Theme, Rheme, Thematization, Given-Before-New, New-Before/Without-Given, Cognitive.
Tez (Doktora) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Batı Dilleri ve Edebiyatı Anabilim Dalı, 2016.
Kaynakça var.
Bu çalışmada; kavramsal, bilişsel ve eleştirel analitik yöntemleri en kapsamlı şekilde kullanılarak, metin organizasyonu çok yönlü bir boyutta araştırılmaktadır. Akıl yürütme ilkeleri olarak metodoloji ve uygun yaklaşımlar, insanların anlamlı ve tutumsal eylemlerini göstermek için dili kullandıklarını varsaymaktadır ve metin organizasyonu, cümle ile cümlecikler arasındaki ilişki dizilişlerinin etkinliğini izah etme olarak tanımlanabilir. Çünkü bu "öge"lerin gelişmiş "değer"leri, farklı olmasına rağmen, anlama ve tutum oluşturmada önemli bir rol oynar. Çalışmanın önemli bir alanı olan metinsellik, bilgi aktarımının genellemelerle sağlanmasına rağmen dilin çoğulcu bir işlev olduğu tutumuyla, gerek metnin organizasyonu gerekse farklı bilgi modellerinin katkısıyla çeşitli yöntem ve yaklaşımlarla sunulmaktadır. Gelişimsel bilgi konumu açısından iki model vurgulanmaktadır: "belirli-belirsizden önce" ve "belirsiz-belirliden önce." Bu modeller, bağdaşıklık ve tutarlılık sağlama açısından oldukça önemlidir ve yazarın metni oluşturmada doğru tercihi yapmasına imkân sağlar. Bu modeller, metnin yapısının amaçlanan anlamdan ortaya çıktığı varsayılarak, "tutarlılık ilişkilerinin" metnin ögeleri arasında olduğunu ileri sürer ve bu ilişkilerin, tutum ve duyguları ifade ederek, bilgilendirme işlevini nasıl aktardığını gösterir ve yeterli değişikliklere neden olur. Bu nedenle biz, metni (a) cümle seviyesinden kapsamlı metin seviyesine olan bu ilişkilerden bağıntısal tanımlama ve (b) "belirli-belirsizden önce" ve "belirsiz-belirliden önce veya belirsiz" modellerinin metinsellik kapasitesi açısından inceleriz. Bu da sırayla her birinin katkısını anlamamızı geliştirir. Edebî eserlerde ve bilimsel türde kullanmak amacıyla iç ve dış motivasyonları tanımlamak, ayrıca bu araştırmanın temel sorunlarından biridir. Anahtar Kelimeler: Metin, Metinsellik, Tutarlılık, Bağdaşıklık, Theme, Rheme, Thematization, Belirli-Belirsizden Önce, Belirsiz-Belirliden Önce Veya Belirsiz, Bilişsel.
This dissertation investigates text organization in a multi-perspective dimension using conceptual, cognitive approach and Critical Analytical Method in its broadest sense. The methodology as a set of principles of reasoning, and the appropriate procedures assume that people use language to exhibit meaningful and attitudinal actions, and text organization can be fully described by accounting for the activity sequences of interclausal/intersentential relations, since the enhanced "weight" of these "atoms" play crucial, though differing roles in sensibility and the formation of attitude. Being a rewarding area of study, textuality is presented in different ways by various approaches both in terms of its organization and contribution of different information patterns, a stance that language is pluralistic in function though the message exchange model is rescued by generalizations. From the perspective of developmental information status, two patterns are emphasized: "given-before-new" and "new-before-given" patterns. These patterns are of utmost importance in providing cohesiveness and coherence also allowing the writer to make an appropriate choice in constructing the text. These patterns, assuming that text structure follows from the intended meaning, propose "coherence relations" to hold between units of the text, and show how these relations convey the functions of informing, expressing attitudes and emotions and bring about adequate changes. Hence, we view the text in terms of (a) relational specification from these relations from clause level to overall text level and (b) texturing capabilities of "given-before-new" and "new-before-given" patterns, which, in turn refine our understanding of the contribution of each of them. The identification of the internal and external motivations for using these patterns in belles-lettres and scientific genre is also the basic concerns of the research. Keywords: Text, Textuality, Cohesion, Coherence, Theme, Rheme, Thematization, Given-Before-New, New-Before/Without-Given, Cognitive.