Kelamî yapılanmalar arasında yaşanan ayrışmaların çeşitli nedenleri vardır. Bu çalışmada mu'tezilî ve sünnî kelamın ilk dönemde problemlere ilişkin bakışını belirleyen dinî nedenlerin tespiti amaçlanmıştır. Çalışma giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Girişte mu'tezilî ve sünnî kelamın teşekkülüne dair bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Allah'ın varlığına ve yaratmaya ilişkin tartışmalar ele alınmış ve bu tartışmalardaki mu'tezilî ve sünnî tavırdan bahsedilmiştir. Daha sonra söz konusu tartışmalardaki mu'tezilî ve sünnî yaklaşımı belirleyen dinî nedenler tespit edilmiştir. İkinci bölümde sıfatlar ve irade problemleri tartışılmıştır. Bu problemler üzerinden gelişen mu'tezilî ve sünnî ayrışmaya yer verilmiştir. Söz konusu problemlere ilişkin her iki kelamî tavrın dinî nedenleri ön plana çıkarılmıştır. Üçüncü bölümde ise nübüvvet ve sem'iyyât konuları ele alınmıştır. Yine bu bölümde mu'tezilî ve sünnî kelamın ilgili konulara dair görüşleri değerlendirilmiş ve söz konusu görüşlerin dinî nedenleri vurgulanmıştır. Anahtar Kelimeler: Mu'tezile, sünnî kelam, ayrışma, dinî neden, tevhîd, adalet.
There are various reasons of disagreements occur among kalamî formations. In this study it is proposed to determine reasons of religious generate mu'tazılî and sunnî kalam's behavior in early period. This study consist of an introduction and three chapters. In introduction, it is discussed about mu'tazılî and sunnî kalam's formation. In the first chapter discussions related to existence of Allah and to cration are handled and behavior of mu'tazılî and sunnî kalam in this discussions is adverted. Then, in said discussions religious reasons that influence mu'tazılî and sunnî kalam's behavior are determined. In the second chapter problem of adjectives and will were discussed. Then, mu'tazılî and sunnî disagreement that take form from this problems are handled. Both kalamî behavior's religious reasons are brought to the fore. As for third chapter, prophet and hereafter topics are handled. Likewise in this chapter opinions of mu'tazılî and sunnî kalam about said topics are evaluated and said opinions' religious reasons are emphasised. Keywords: Mu'tazıla, sunnî kalam, disagreement, religious reasons, tawhid, justice.
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, 2016.
Kaynakça var.
Kelamî yapılanmalar arasında yaşanan ayrışmaların çeşitli nedenleri vardır. Bu çalışmada mu'tezilî ve sünnî kelamın ilk dönemde problemlere ilişkin bakışını belirleyen dinî nedenlerin tespiti amaçlanmıştır. Çalışma giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Girişte mu'tezilî ve sünnî kelamın teşekkülüne dair bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Allah'ın varlığına ve yaratmaya ilişkin tartışmalar ele alınmış ve bu tartışmalardaki mu'tezilî ve sünnî tavırdan bahsedilmiştir. Daha sonra söz konusu tartışmalardaki mu'tezilî ve sünnî yaklaşımı belirleyen dinî nedenler tespit edilmiştir. İkinci bölümde sıfatlar ve irade problemleri tartışılmıştır. Bu problemler üzerinden gelişen mu'tezilî ve sünnî ayrışmaya yer verilmiştir. Söz konusu problemlere ilişkin her iki kelamî tavrın dinî nedenleri ön plana çıkarılmıştır. Üçüncü bölümde ise nübüvvet ve sem'iyyât konuları ele alınmıştır. Yine bu bölümde mu'tezilî ve sünnî kelamın ilgili konulara dair görüşleri değerlendirilmiş ve söz konusu görüşlerin dinî nedenleri vurgulanmıştır. Anahtar Kelimeler: Mu'tezile, sünnî kelam, ayrışma, dinî neden, tevhîd, adalet.
There are various reasons of disagreements occur among kalamî formations. In this study it is proposed to determine reasons of religious generate mu'tazılî and sunnî kalam's behavior in early period. This study consist of an introduction and three chapters. In introduction, it is discussed about mu'tazılî and sunnî kalam's formation. In the first chapter discussions related to existence of Allah and to cration are handled and behavior of mu'tazılî and sunnî kalam in this discussions is adverted. Then, in said discussions religious reasons that influence mu'tazılî and sunnî kalam's behavior are determined. In the second chapter problem of adjectives and will were discussed. Then, mu'tazılî and sunnî disagreement that take form from this problems are handled. Both kalamî behavior's religious reasons are brought to the fore. As for third chapter, prophet and hereafter topics are handled. Likewise in this chapter opinions of mu'tazılî and sunnî kalam about said topics are evaluated and said opinions' religious reasons are emphasised. Keywords: Mu'tazıla, sunnî kalam, disagreement, religious reasons, tawhid, justice.