Geçmişte dini yaşantının bir boyutu olarak İslam toplumunda varlığını sürdüren tasavvuf günümüzde de dini hayatın bir boyutu olarak varlığını devam ettirmektedir. Bu yönüyle tasavvufu inkâr etmek mümkün değildir. Ancak problem tasavvuf ehlinin kullanmış olduğu rivayetlerde yatmaktadır. Bizim burada amacımız tasavvuf ehlinin kullanmış olduğu rivayetlerin İslamî esaslara uygun olup olmadığını araştırmak ve tasavvuf-hadis ilişkisinin sağlıklı bir şekilde aydınlatılmasına katkıda bulunmaktır. Çalışmamız bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tasavvuf, hadis ve çalışmanın konusu ve metodu hakkında bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde Osmanlı'da tasavvûfî hayat ve hadis ilmi açısından kısaca bilgi verilmiştir. Ayrıca XIX. Yüzyılda Osmanlı'da yapılan çalışmalara kısaca değinilmiştir. Dârü'l-Hadis denilen ihtisas medreselerinde tasnif edilen eserlere örnekler verilmek suretiyle eserler hakkında bilgi verilmiştir. Yine birinci bölümde Abdülmecid Hânî'nin hayatı, eserleri (el-Hadâiku'l-Verdiyye, es-Saâdetü'l-Ebediyye) ve Hadâiku'l-Verdiyye'de kullandığı metod hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde ise müellifin lafzen rivayet ettiği ve şiirlerinde istişhad ettiği rivayetlerin tahriç ve tenkidi yapılmıştır. Yine bu bölümde Abdülmecid Hânî'nin silsile-i âliye-i nakşibendiye'nin faziletine dair ortaya koymuş olduğu hadislerin tahriç ve tenkidi yapılmış ayrıca rivayetler Kur'an ve sünnet çerçevesinde yorumlanmaya çalışılmıştır. Sonuç kısmında ise Hadâiku'l-Verdiyye'de geçen rivâyetlerin incelenmesi sonucu hadislerin sahih olduğu kadar, zayıf hatta uydurma rivayetlerin de bulunduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Hadis, Tasavvuf, Abdülmecid Hânî, Hadâiku'l-Verdiyye.
Having been existed in Islamic communities as part of the religious life in the past, Islamic Sufism continues its existence in the contemporary world. In this context, it seems unfeasible to deny Sufism. However, the matter lies beneath the narratives told by Sufis. The aim of this study is to examine whether these narratives are in conformity with Islamic rules or not and to contribute to the efforts on bringing light to the relation between narratives and hadiths. This study contains an introduction and two chapters. The introduction provides general information about Sufism, haditsh and the subject of this study and its methodology. The first chapter presents brief information about Sufistic way of life and Hadithology in Ottoman Empire. This chapter also briefly contains the researches carried in Ottoman Empire during 19th century and provides information about the works by giving reference to examples that were classified by special schools called "Dar'ül Hadis" (Hadith School). The first chapter also includes information about the life of Abdulmecid Hâni, his works (el-Hadaiku'l Verdiyye, es-Saadetu'l Ebediyye) and the methodology in his work titled el-Hadaiku'l Verdiyye. In the second chapter, the narratives that were orally expressed or manifested in poems of the author were criticized and commented. İn this chapter, the hadits that were revealed by Abdulmecid Hânî and abaout the place of wise people from Naqsibandi Tariqa were criticized and commented. The narratives in his works were tackled in line with Quran and Sunnah. In the conclusion chapter as a result of this study that was understood that there were true, weak and false hadiths in Hadaiku'l-Verdiyye. Keywords: Hadith, Sufism, Abdulmecid Hani, Hadaiku'l-Verdiyye.
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, 2016.
Kaynakça var.
Geçmişte dini yaşantının bir boyutu olarak İslam toplumunda varlığını sürdüren tasavvuf günümüzde de dini hayatın bir boyutu olarak varlığını devam ettirmektedir. Bu yönüyle tasavvufu inkâr etmek mümkün değildir. Ancak problem tasavvuf ehlinin kullanmış olduğu rivayetlerde yatmaktadır. Bizim burada amacımız tasavvuf ehlinin kullanmış olduğu rivayetlerin İslamî esaslara uygun olup olmadığını araştırmak ve tasavvuf-hadis ilişkisinin sağlıklı bir şekilde aydınlatılmasına katkıda bulunmaktır. Çalışmamız bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tasavvuf, hadis ve çalışmanın konusu ve metodu hakkında bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde Osmanlı'da tasavvûfî hayat ve hadis ilmi açısından kısaca bilgi verilmiştir. Ayrıca XIX. Yüzyılda Osmanlı'da yapılan çalışmalara kısaca değinilmiştir. Dârü'l-Hadis denilen ihtisas medreselerinde tasnif edilen eserlere örnekler verilmek suretiyle eserler hakkında bilgi verilmiştir. Yine birinci bölümde Abdülmecid Hânî'nin hayatı, eserleri (el-Hadâiku'l-Verdiyye, es-Saâdetü'l-Ebediyye) ve Hadâiku'l-Verdiyye'de kullandığı metod hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde ise müellifin lafzen rivayet ettiği ve şiirlerinde istişhad ettiği rivayetlerin tahriç ve tenkidi yapılmıştır. Yine bu bölümde Abdülmecid Hânî'nin silsile-i âliye-i nakşibendiye'nin faziletine dair ortaya koymuş olduğu hadislerin tahriç ve tenkidi yapılmış ayrıca rivayetler Kur'an ve sünnet çerçevesinde yorumlanmaya çalışılmıştır. Sonuç kısmında ise Hadâiku'l-Verdiyye'de geçen rivâyetlerin incelenmesi sonucu hadislerin sahih olduğu kadar, zayıf hatta uydurma rivayetlerin de bulunduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Hadis, Tasavvuf, Abdülmecid Hânî, Hadâiku'l-Verdiyye.
Having been existed in Islamic communities as part of the religious life in the past, Islamic Sufism continues its existence in the contemporary world. In this context, it seems unfeasible to deny Sufism. However, the matter lies beneath the narratives told by Sufis. The aim of this study is to examine whether these narratives are in conformity with Islamic rules or not and to contribute to the efforts on bringing light to the relation between narratives and hadiths. This study contains an introduction and two chapters. The introduction provides general information about Sufism, haditsh and the subject of this study and its methodology. The first chapter presents brief information about Sufistic way of life and Hadithology in Ottoman Empire. This chapter also briefly contains the researches carried in Ottoman Empire during 19th century and provides information about the works by giving reference to examples that were classified by special schools called "Dar'ül Hadis" (Hadith School). The first chapter also includes information about the life of Abdulmecid Hâni, his works (el-Hadaiku'l Verdiyye, es-Saadetu'l Ebediyye) and the methodology in his work titled el-Hadaiku'l Verdiyye. In the second chapter, the narratives that were orally expressed or manifested in poems of the author were criticized and commented. İn this chapter, the hadits that were revealed by Abdulmecid Hânî and abaout the place of wise people from Naqsibandi Tariqa were criticized and commented. The narratives in his works were tackled in line with Quran and Sunnah. In the conclusion chapter as a result of this study that was understood that there were true, weak and false hadiths in Hadaiku'l-Verdiyye. Keywords: Hadith, Sufism, Abdulmecid Hani, Hadaiku'l-Verdiyye.