İhtilaf ve çatışma tarih içerisinde ve özellikle günümüzde Müslümanların en büyük problemidir. Aynı dine mensup olan insanlar zaman içerisinde birtakım sebepler ile farklılaşmakta ve ayrılıkçı hareket içerisine girerek mezhep, cemaat ve tarikat şeklinde gruplaşmaktadırlar. Haddizatında mezhepler, cemaatler ve tarikatler dinin farklı bölge ve farklı insan gruplarında kolay yaşanmasını sağlayan dinin kolaylık yönleridirler. Fakat bunun tehlike ve problem oluşturan tarafı ise bu farklılıkların zenginlik olarak algılamayıp, birbirlerinin meziyetleri ile iftihar edememek ve ötekileştirici bir tutum içerisine girerek hak yalnız benim mesleğimdir, diğerleri batıldır anlayışıdır. Bediüzzaman Said Nursi dini grupların ihtilafına müspet ihtilaf ve menfi ihtilaf çerçevesinde yaklaşır. Eğer bir grup kendi mesleğinin muhabbeti ile hareket ediyor ve başka mesleklerin tenkisi ile uğraşmıyorsa müspet ihtilaf söz konusudur. Tersi durumda ise menfi ihtilaflar ortaya çıkmaktadır. Nursi, ihtilafı toptan reddetmeyerek, "Ümmetimin ihtilafı rahmettir" hadisini müspet ihtilaf olarak yorumlamakta ve bunu bir zenginlik olarak görmektedir. Her bir grup yapmış olduğu faaliyeti ile hakikatin bir veçhesine hizmet etmekte ve hakikat ortaya çıkmaktadır. Nursi, müspet ihtilafı adeta iş bölümü gibi tarif etmekte, her bir dini grubu fabrikanın bir çarkı olarak görmektedir. Farklı çarklar hep birlikte çalışıyor ve fabrikadan tek bir ürünün çıkmasını netice veriyor. Dini gruplarda her birisi kendi ilgilendiği vazifeyi yaparsa ortaya çıkan ürün herkesin olacaktır. Nursi, bu yaklaşımıyla bir ihtilaf ahlakını ortaya koymakta ve müspet ihtilafın hikmeti anlaşılmadığı takdirde neticede menfi ihtilafın ortaya çıkacağına dikkat çekmektedir. Anahtar Kelimeler: Dini Gruplar, Çatışma, İhtilaf, İhtilaf Ahlakı, Cemaat, Mezhep, Said Nursi, Baskılama, Dışlama.
Disagreement and conflict have been the most formidable puzzlements throughout the history and in the current epoch. Individuals who belong to the same religion in the course of the time, because of some reasons, become divided and they get apart as cults, communities, groups by behaving divisively. Cults, sects, communities and religious groups are in nature means to help people live their religion in accord with their life style and requirement of the region they live in. The problematic point is that these different aspects of these groups are not perceived as richness, that people are not able to be glad with each other's virtue, and that people hold discriminative attitudes as such that they regard themselves as the sole owner of the truth and others as deceivers. Bediuzzaman Said Nursi divided the disagreement between religious groups into two as positive and negative disagreement. If a religious group acts in such a way that it enjoys its way of religious style and does not intervene with other groups' way of religious style and does not disturb them, this type of attitude is seen as positive disagreement accroding to Nursi. Otherwise, negative disagreements arise. Nursi does not eliminate all disagreements via considering the words of Prophet Muhammed "disagreement among my umma is bounty". According to Said Nursi, every relious group services one aspect of the truth via their activities. Nursi describes disagreement among religious groups as division of labor, and sees every group as a wheel of the whole factory. Every wheel works accordingly and as a whole, they end up in producing a common good. If every religious group deals with its own task, the resulting product would be beneficial to the whole. Nursi, with this approach, states the ethics of disagreement, and draws attention to consequences of negative disagreement which results from misunderstanding of the use of disagreement. Keywords: Religious Groups, Conflict, Disagreement, Ethics of disagreement, Community, Sect, Said Nursi, Oppression, Discrimination.
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı, 2017.
Kaynakça var.
İhtilaf ve çatışma tarih içerisinde ve özellikle günümüzde Müslümanların en büyük problemidir. Aynı dine mensup olan insanlar zaman içerisinde birtakım sebepler ile farklılaşmakta ve ayrılıkçı hareket içerisine girerek mezhep, cemaat ve tarikat şeklinde gruplaşmaktadırlar. Haddizatında mezhepler, cemaatler ve tarikatler dinin farklı bölge ve farklı insan gruplarında kolay yaşanmasını sağlayan dinin kolaylık yönleridirler. Fakat bunun tehlike ve problem oluşturan tarafı ise bu farklılıkların zenginlik olarak algılamayıp, birbirlerinin meziyetleri ile iftihar edememek ve ötekileştirici bir tutum içerisine girerek hak yalnız benim mesleğimdir, diğerleri batıldır anlayışıdır. Bediüzzaman Said Nursi dini grupların ihtilafına müspet ihtilaf ve menfi ihtilaf çerçevesinde yaklaşır. Eğer bir grup kendi mesleğinin muhabbeti ile hareket ediyor ve başka mesleklerin tenkisi ile uğraşmıyorsa müspet ihtilaf söz konusudur. Tersi durumda ise menfi ihtilaflar ortaya çıkmaktadır. Nursi, ihtilafı toptan reddetmeyerek, "Ümmetimin ihtilafı rahmettir" hadisini müspet ihtilaf olarak yorumlamakta ve bunu bir zenginlik olarak görmektedir. Her bir grup yapmış olduğu faaliyeti ile hakikatin bir veçhesine hizmet etmekte ve hakikat ortaya çıkmaktadır. Nursi, müspet ihtilafı adeta iş bölümü gibi tarif etmekte, her bir dini grubu fabrikanın bir çarkı olarak görmektedir. Farklı çarklar hep birlikte çalışıyor ve fabrikadan tek bir ürünün çıkmasını netice veriyor. Dini gruplarda her birisi kendi ilgilendiği vazifeyi yaparsa ortaya çıkan ürün herkesin olacaktır. Nursi, bu yaklaşımıyla bir ihtilaf ahlakını ortaya koymakta ve müspet ihtilafın hikmeti anlaşılmadığı takdirde neticede menfi ihtilafın ortaya çıkacağına dikkat çekmektedir. Anahtar Kelimeler: Dini Gruplar, Çatışma, İhtilaf, İhtilaf Ahlakı, Cemaat, Mezhep, Said Nursi, Baskılama, Dışlama.
Disagreement and conflict have been the most formidable puzzlements throughout the history and in the current epoch. Individuals who belong to the same religion in the course of the time, because of some reasons, become divided and they get apart as cults, communities, groups by behaving divisively. Cults, sects, communities and religious groups are in nature means to help people live their religion in accord with their life style and requirement of the region they live in. The problematic point is that these different aspects of these groups are not perceived as richness, that people are not able to be glad with each other's virtue, and that people hold discriminative attitudes as such that they regard themselves as the sole owner of the truth and others as deceivers. Bediuzzaman Said Nursi divided the disagreement between religious groups into two as positive and negative disagreement. If a religious group acts in such a way that it enjoys its way of religious style and does not intervene with other groups' way of religious style and does not disturb them, this type of attitude is seen as positive disagreement accroding to Nursi. Otherwise, negative disagreements arise. Nursi does not eliminate all disagreements via considering the words of Prophet Muhammed "disagreement among my umma is bounty". According to Said Nursi, every relious group services one aspect of the truth via their activities. Nursi describes disagreement among religious groups as division of labor, and sees every group as a wheel of the whole factory. Every wheel works accordingly and as a whole, they end up in producing a common good. If every religious group deals with its own task, the resulting product would be beneficial to the whole. Nursi, with this approach, states the ethics of disagreement, and draws attention to consequences of negative disagreement which results from misunderstanding of the use of disagreement. Keywords: Religious Groups, Conflict, Disagreement, Ethics of disagreement, Community, Sect, Said Nursi, Oppression, Discrimination.