Anadolu'nun birçok yöresinde olduğu gibi birbirinden farklı medeniyetlere beşiklik eden Polatlı ilçesi sınırlarına dahil olan İnler Mahallesi, Sarıoba Mahallesi, Kargalı Mahallesi, Sivri Mahallesi, Uzunbeyli Mahallesi, Yüzükbaşı Mahallesi ve Karacaahmet Mahallesi‟nde bulunan mezar taşlarının, Basri, Gedikli, Hacıtuğrul, Karaahmet, Kargalı, Yağmurbaba ve Sarıoba mahallelerinde bulunan çeşme kitabelerinin, Hacıtuğrul ve Karacaahmet mahallelerinde bulunana türbe kitabelerinin, Hacıtuğrul ve Sarıoba mahallelerinde bulunan cami kitabelerinin değeri bilinmeyerek günden güne tahrip olarak, yok olmak tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadır. İlçede bulunan mezar taşları, cami, türbe ve çeşme kitabelerinin çoğu Osmanlı Devleti‟nin son dönemi ile Cumhuriyet dönemine tarihlenir. Sadece Hacıtuğrul mahallesinde bulunan Toğrul Baba Türbesi‟nin kitabesi Selçuklu dönemine aittir. Mezar taşlarında cinsiyetlere göre süsleme unsurlarına rastlanır. Erkek mezar taşları, çeşitli sosyal gruplara göre değişik tiplerde serpuşlara ve ölen kişinin hayattayken yaptığı mesleği, ölüm sebebi, hangi aileye mensup olduğu gibi belirleyici özelliklerin belirttiği düşünülen motiflere sahiptir. Kadın mezar taşları ise çiçek buketi, saç örgüsü gibi değişik süs unsurlarının bulunduğu motiflerle süslenmiştir. Cami ve Türbe kitabeleri daha sade olup, imar sahipleri, yapı tarihi, onarım tarihi ve türbede bulunan şahıslarla ilgili bilgiler içermektedir. Çeşme kitabelerinde ise ara ara süsleme unsurları görülse de halkın kitabeyi bıçak bilemek suretiyle deforme etmesinden dolayı ne kitabe metni okunabilmekte ne de süsleme unsurları incelenebilmektedir. Anahtar Kelimeler: Kitabe, Osmanlı, Selçuklu, Türk İslam Sanatı, Süsleme, Çeşme, Türbe, Cami, Mezar.
As Anatolia‟s many regions, the town Polatlı has many different civilizations. There are grave Stones in the streets of İnler, Sarıoba, Kargalı, Sivri, Uzunbeyli, Yüzükbaşı and Karacaahmet. There are fountain epitaphs in the streets of Basri, Gedikli, Hacıtuğrul, Karaahmet, Kargalı, Yağmurbaba and Sarıoba. There are shrine epitaphs in Hacıtuğrul and Karacaahmet and also there are mosque epitaphs in Hacıtuğrul and Sarıoba. Unfortunately, the epitaphs value is unknown and thay are face to face in danger of extinction. Many of theese grave Stones and epitaphs are from theottoman state‟s last period and the Republic period. Only Toğrul Baba shrine‟s epitaph where is in Hacıtuğrul is from Seljukian period. Grave stones are thin and tall. It is seen that some ornaments on grave Stones. The grave Stones that belong to a dead men have head pieces. That show some differences according to men‟s social status. The stones have some motives that show the deat man‟s job and what parents he belonged to when he was alive. And also the motives show his death reason. Theese definite properties of the dead man are shown by some on the head pieces as motive. On the other hand, dead woman grave Stones are ornamented with some motives like bouquets, and braidings. Mosque and shrine epitaphs are simplier than grave Stone epitaphs. They consist some informations about zoning owners, structure dates, restoration dates and persons who is lying in the shrines. Altough fountain epitaphs have some ornament elements, they are unanalysable or unreadable because of the human deformation. Keywords: Inscription, Ottoman, Seljuk, Turkish Islamic art, Decoration, Fountain, Tomb, Mosque, Tomb.
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk İslam Sanatları Anabilim Dalı, 2017.
Kaynakça var.
Anadolu'nun birçok yöresinde olduğu gibi birbirinden farklı medeniyetlere beşiklik eden Polatlı ilçesi sınırlarına dahil olan İnler Mahallesi, Sarıoba Mahallesi, Kargalı Mahallesi, Sivri Mahallesi, Uzunbeyli Mahallesi, Yüzükbaşı Mahallesi ve Karacaahmet Mahallesi‟nde bulunan mezar taşlarının, Basri, Gedikli, Hacıtuğrul, Karaahmet, Kargalı, Yağmurbaba ve Sarıoba mahallelerinde bulunan çeşme kitabelerinin, Hacıtuğrul ve Karacaahmet mahallelerinde bulunana türbe kitabelerinin, Hacıtuğrul ve Sarıoba mahallelerinde bulunan cami kitabelerinin değeri bilinmeyerek günden güne tahrip olarak, yok olmak tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadır. İlçede bulunan mezar taşları, cami, türbe ve çeşme kitabelerinin çoğu Osmanlı Devleti‟nin son dönemi ile Cumhuriyet dönemine tarihlenir. Sadece Hacıtuğrul mahallesinde bulunan Toğrul Baba Türbesi‟nin kitabesi Selçuklu dönemine aittir. Mezar taşlarında cinsiyetlere göre süsleme unsurlarına rastlanır. Erkek mezar taşları, çeşitli sosyal gruplara göre değişik tiplerde serpuşlara ve ölen kişinin hayattayken yaptığı mesleği, ölüm sebebi, hangi aileye mensup olduğu gibi belirleyici özelliklerin belirttiği düşünülen motiflere sahiptir. Kadın mezar taşları ise çiçek buketi, saç örgüsü gibi değişik süs unsurlarının bulunduğu motiflerle süslenmiştir. Cami ve Türbe kitabeleri daha sade olup, imar sahipleri, yapı tarihi, onarım tarihi ve türbede bulunan şahıslarla ilgili bilgiler içermektedir. Çeşme kitabelerinde ise ara ara süsleme unsurları görülse de halkın kitabeyi bıçak bilemek suretiyle deforme etmesinden dolayı ne kitabe metni okunabilmekte ne de süsleme unsurları incelenebilmektedir. Anahtar Kelimeler: Kitabe, Osmanlı, Selçuklu, Türk İslam Sanatı, Süsleme, Çeşme, Türbe, Cami, Mezar.
As Anatolia‟s many regions, the town Polatlı has many different civilizations. There are grave Stones in the streets of İnler, Sarıoba, Kargalı, Sivri, Uzunbeyli, Yüzükbaşı and Karacaahmet. There are fountain epitaphs in the streets of Basri, Gedikli, Hacıtuğrul, Karaahmet, Kargalı, Yağmurbaba and Sarıoba. There are shrine epitaphs in Hacıtuğrul and Karacaahmet and also there are mosque epitaphs in Hacıtuğrul and Sarıoba. Unfortunately, the epitaphs value is unknown and thay are face to face in danger of extinction. Many of theese grave Stones and epitaphs are from theottoman state‟s last period and the Republic period. Only Toğrul Baba shrine‟s epitaph where is in Hacıtuğrul is from Seljukian period. Grave stones are thin and tall. It is seen that some ornaments on grave Stones. The grave Stones that belong to a dead men have head pieces. That show some differences according to men‟s social status. The stones have some motives that show the deat man‟s job and what parents he belonged to when he was alive. And also the motives show his death reason. Theese definite properties of the dead man are shown by some on the head pieces as motive. On the other hand, dead woman grave Stones are ornamented with some motives like bouquets, and braidings. Mosque and shrine epitaphs are simplier than grave Stone epitaphs. They consist some informations about zoning owners, structure dates, restoration dates and persons who is lying in the shrines. Altough fountain epitaphs have some ornament elements, they are unanalysable or unreadable because of the human deformation. Keywords: Inscription, Ottoman, Seljuk, Turkish Islamic art, Decoration, Fountain, Tomb, Mosque, Tomb.