Günümüzde sağlık alanı, ekonomik etkinlik ve demokratikleşme amaçlarının birbiriyle ilişkilendirildiği, seçim ve katılım kavramlarının sıkça kullanıldığı ve katılımı geliştirmek adına hem sivil toplum düzeyinde hem de kurumsal düzeyde girişimlerde bulunulan alanlardan biri olmuştur. Sağlık alanında hak savunuculuğu yapan sivil örgütlenmeler, sağlık hizmetleri alanında öne çıkan hasta haklarıyla ilgili yasal ve kurumsal düzenlemelerle eş zamanlı olarak yıllar içinde sayıca artmıştır. Bu çalışmada, sağlık hakkı-hasta hakları örgütlerinin yeni liberal hegemonyanın inşası ve hegemonik mücadele süreçlerinde işlevleri, bu işlevlerle birlikte öne çıkan çalışmaları Gramsciyen hegemonya kavramı aracılığıyla analiz edilmiştir. Sağlığın kamusal bir hak ve hizmet alanı olmaktan çıkarılarak piyasalaştırılmasını hedefleyen dönüşüm sürecinde, sağlık hakkı-hasta hakları örgütlerinin yeni liberal hegemonyanın rıza ve baskı ilişkilerinin kurulmasında, sosyal düzen ve sosyal kontrol stratejisi olarak biçimlenmesindeki dönüştürücü rolleri değerlendirilmiştir. Bu çalışmada eleştirel realist yaklaşım çerçevesinde nitel araştırma yönteminin kullanılması esas alınmıştır. Amaçlı örnekleme tekniği ile 6 ilde bulunan 18 sağlık hakkıhasta hakları örgütü örneklem kapsamına alınmış, ancak 5 ilden 7 dernek yöneticisi görüşmeyi kabul etmiştir. Temmuz 2017-Ağustos 2017 tarihleri arasında 12 kişiyle derinlemesine görüşme yapılmış, yarı-yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak veri toplanmıştır. Veriler, anlatı çözümlemesi tekniklerinden birisi olan kategorik içerik perspektifi kullanılarak analiz edilmiştir. Anahtar Kelimeler: sivil toplum, sivil toplum örgütü, hegemonya, siyasal iktidar, toplumsal iktidar, demokrasi, demokratikleşme, vatandaşlık, sağlık hakkı, hasta hakları.
Today, healthcare field has become one of the fields in which economic efficiency and democratization aims are interrelated, choice and participation concepts are often used, and in order to develop participation, there have been attempts of both civil society and institutional levels. Over the years, civil society organizations which advocate to the rights in the healthcare field have increased in number simultaneously with the legal acts and institutional arrangements about patient rights. In this study, the functions of the right to health-patient rights organizations in the construction of neoliberal hegemony and the process of hegemonic struggle and the prominent studies have all been analyzed via Gramscian hegemony concept. Within the transformation period, which aims marketization of health instead of conserving it as a public right and service area, the transformative roles of the right to health-patient rights organizations in the formation as social control and social order strategy and in establishing the relations of consent and coercion of neoliberal hegemony have been evaluated. In this study, the use of qualitative research method is based on within the frame of critical realistic approach. By purposeful sampling technique, 18 the right to health - patient rights organizations in 6 cities were taken into the scope of sampling; however, 7 organization administrators from 5 cities accepted to interview. Field survey was carried out between the dates of July 2017 and August 2017. In-depth interviews were made with 12 voluntaries; the data were gathered by using semi-structured interview form. The data were analyzed by use of categorical content perspective that is one of the narrative analysis techniques. Keywords: civil society, non-governmental organization, hegemony, political power, social power, democracy, democratization, citizenship, the right to health, patient rights.
Tez (Doktora) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji Anabilim Dalı, 2019.
Kaynakça var.
Günümüzde sağlık alanı, ekonomik etkinlik ve demokratikleşme amaçlarının birbiriyle ilişkilendirildiği, seçim ve katılım kavramlarının sıkça kullanıldığı ve katılımı geliştirmek adına hem sivil toplum düzeyinde hem de kurumsal düzeyde girişimlerde bulunulan alanlardan biri olmuştur. Sağlık alanında hak savunuculuğu yapan sivil örgütlenmeler, sağlık hizmetleri alanında öne çıkan hasta haklarıyla ilgili yasal ve kurumsal düzenlemelerle eş zamanlı olarak yıllar içinde sayıca artmıştır. Bu çalışmada, sağlık hakkı-hasta hakları örgütlerinin yeni liberal hegemonyanın inşası ve hegemonik mücadele süreçlerinde işlevleri, bu işlevlerle birlikte öne çıkan çalışmaları Gramsciyen hegemonya kavramı aracılığıyla analiz edilmiştir. Sağlığın kamusal bir hak ve hizmet alanı olmaktan çıkarılarak piyasalaştırılmasını hedefleyen dönüşüm sürecinde, sağlık hakkı-hasta hakları örgütlerinin yeni liberal hegemonyanın rıza ve baskı ilişkilerinin kurulmasında, sosyal düzen ve sosyal kontrol stratejisi olarak biçimlenmesindeki dönüştürücü rolleri değerlendirilmiştir. Bu çalışmada eleştirel realist yaklaşım çerçevesinde nitel araştırma yönteminin kullanılması esas alınmıştır. Amaçlı örnekleme tekniği ile 6 ilde bulunan 18 sağlık hakkıhasta hakları örgütü örneklem kapsamına alınmış, ancak 5 ilden 7 dernek yöneticisi görüşmeyi kabul etmiştir. Temmuz 2017-Ağustos 2017 tarihleri arasında 12 kişiyle derinlemesine görüşme yapılmış, yarı-yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak veri toplanmıştır. Veriler, anlatı çözümlemesi tekniklerinden birisi olan kategorik içerik perspektifi kullanılarak analiz edilmiştir. Anahtar Kelimeler: sivil toplum, sivil toplum örgütü, hegemonya, siyasal iktidar, toplumsal iktidar, demokrasi, demokratikleşme, vatandaşlık, sağlık hakkı, hasta hakları.
Today, healthcare field has become one of the fields in which economic efficiency and democratization aims are interrelated, choice and participation concepts are often used, and in order to develop participation, there have been attempts of both civil society and institutional levels. Over the years, civil society organizations which advocate to the rights in the healthcare field have increased in number simultaneously with the legal acts and institutional arrangements about patient rights. In this study, the functions of the right to health-patient rights organizations in the construction of neoliberal hegemony and the process of hegemonic struggle and the prominent studies have all been analyzed via Gramscian hegemony concept. Within the transformation period, which aims marketization of health instead of conserving it as a public right and service area, the transformative roles of the right to health-patient rights organizations in the formation as social control and social order strategy and in establishing the relations of consent and coercion of neoliberal hegemony have been evaluated. In this study, the use of qualitative research method is based on within the frame of critical realistic approach. By purposeful sampling technique, 18 the right to health - patient rights organizations in 6 cities were taken into the scope of sampling; however, 7 organization administrators from 5 cities accepted to interview. Field survey was carried out between the dates of July 2017 and August 2017. In-depth interviews were made with 12 voluntaries; the data were gathered by using semi-structured interview form. The data were analyzed by use of categorical content perspective that is one of the narrative analysis techniques. Keywords: civil society, non-governmental organization, hegemony, political power, social power, democracy, democratization, citizenship, the right to health, patient rights.