Risâle-i Mimâriyye, 17. yüzyılda Cafer Efendi tarafından yazılmış bir menakıbnâmedir. H.970/M.1563 tarihinde İstanbul'a gelen Sultan Ahmed Camii'nin mimarı Sedefkâr Mehmed Ağa'nın hayatına ve eserlerine dair çeşitli bilgileri ihtiva eden eserde, Osmanlı'nın başta mimarî olmak üzere tarihî, dinî, kültürel ve toplumsal yapısına da ışık tutulmuştur. İ. Aydın Yüksel'in yayımladığı Risâle-i Mimâriyye, transkriptli metin olarak TEBDİZ (Tarih ve Edebiyat Metinleri Bağlamlı Dizini ve İşlevsel Sözlüğü) sistemine yüklenmiş, eserin bağlamsal dizin ve işlevsel sözlüğü hazırlanmıştır. Ayrıca çalışmada, Risâle-i Mimâriyye temel alınarak "kişi, olay ve mekân tasvirleri"; "dil ve üslup özellikleri"; "muhteva özellikleri" ve "şekil incelemesi" gibi başlıklarla kelimelerin anlam açısından değerlendirmesi yapılmıştır. Eserin söz varlığını tespit etmek amacıyla Risâle'de yer alan birleşik fiiller, deyimler, kalıp ifadeler, tamlamalar aktarılırken dönemin toplumsal ve kültürel yapısıyla dinî ve kozmik unsurlar da çeşitli yönlerden incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Cafer Efendi, Risâle-i Mimâriyye, Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlük.
Risale-i Mimariyye is a manaqıbnamah (epic book) that was written by Cafer Efendi in 17th century. It contains information about Sedefkar Mehmed Ağa who was the architecture of Sultan Ahmed Mosque and came to Istanbul in 1563. It lightens the architectural, historical, religious, cultural and social structure of the society. Risale-i Mimariyye that was published by İ. Aydın Yüksel was uploaded to TEBDIZ (Contextual and Functional Dictionary of Historical and Literal Texts) as a text and its contextual and functional dictionary was prepared. Also, the evaluation of meaning of words were made with the topcs of "description of person, event and place", "language and style", "properties of content" and "structural analyse" based on Risâle-i Mimâriyye. In order to determine the vocabulary of Risâle, the social and cultural structure of that era and religious and cosmical elements in the book were analysed while mentioning the combined verbs, idioms, cliched statements and prepositional phrases. Keywords: Cafer Efendi, Risâle-i Mimâriyye, Contextual Index and Functional Dictionary.
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, 2019.
Kaynakça var.
Risâle-i Mimâriyye, 17. yüzyılda Cafer Efendi tarafından yazılmış bir menakıbnâmedir. H.970/M.1563 tarihinde İstanbul'a gelen Sultan Ahmed Camii'nin mimarı Sedefkâr Mehmed Ağa'nın hayatına ve eserlerine dair çeşitli bilgileri ihtiva eden eserde, Osmanlı'nın başta mimarî olmak üzere tarihî, dinî, kültürel ve toplumsal yapısına da ışık tutulmuştur. İ. Aydın Yüksel'in yayımladığı Risâle-i Mimâriyye, transkriptli metin olarak TEBDİZ (Tarih ve Edebiyat Metinleri Bağlamlı Dizini ve İşlevsel Sözlüğü) sistemine yüklenmiş, eserin bağlamsal dizin ve işlevsel sözlüğü hazırlanmıştır. Ayrıca çalışmada, Risâle-i Mimâriyye temel alınarak "kişi, olay ve mekân tasvirleri"; "dil ve üslup özellikleri"; "muhteva özellikleri" ve "şekil incelemesi" gibi başlıklarla kelimelerin anlam açısından değerlendirmesi yapılmıştır. Eserin söz varlığını tespit etmek amacıyla Risâle'de yer alan birleşik fiiller, deyimler, kalıp ifadeler, tamlamalar aktarılırken dönemin toplumsal ve kültürel yapısıyla dinî ve kozmik unsurlar da çeşitli yönlerden incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Cafer Efendi, Risâle-i Mimâriyye, Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlük.
Risale-i Mimariyye is a manaqıbnamah (epic book) that was written by Cafer Efendi in 17th century. It contains information about Sedefkar Mehmed Ağa who was the architecture of Sultan Ahmed Mosque and came to Istanbul in 1563. It lightens the architectural, historical, religious, cultural and social structure of the society. Risale-i Mimariyye that was published by İ. Aydın Yüksel was uploaded to TEBDIZ (Contextual and Functional Dictionary of Historical and Literal Texts) as a text and its contextual and functional dictionary was prepared. Also, the evaluation of meaning of words were made with the topcs of "description of person, event and place", "language and style", "properties of content" and "structural analyse" based on Risâle-i Mimâriyye. In order to determine the vocabulary of Risâle, the social and cultural structure of that era and religious and cosmical elements in the book were analysed while mentioning the combined verbs, idioms, cliched statements and prepositional phrases. Keywords: Cafer Efendi, Risâle-i Mimâriyye, Contextual Index and Functional Dictionary.