Bu çalışma Şeyhzâde Abdürrahîm Amâsî'nin, ilmî kişiliği ve onun Şerhu Akâidi Ehli's-Sünne ve'l-Cemâa olarak meşhur "Metâliu Nihâyeti'l-İdrâk" adlı eserinin tahkîki ile Kelâma katkıları hakkındadır. İlgili eser, Ebû Cafer et-Tahâvî'nin Akâidi Ehli's- Sünne adlı kitabının şerhidir. Çalışmamız üç bölümden oluşmuştur. Birinci Bölüm'de eserin tanıtımı aidiyeti ve müellifin ilmî kişiliği hakkında bilgi verilmiştir. Bu minvalde edisyonda kullanılan nüshalar, eserin özellikleri ve mezkûr müelliflerin yaşadığı ortam, ilmî, siyasî ve kültürel açıdan incelenmiştir. Ayrıca müelliflerin şahsî ve ilmî hayatlarını incelemek için onların ders aldığı hocalar ve yetiştirdiği öğrencileri tespit edilmiştir. Çalışmamızın ikinci kısmında eserin üslûbu ve muhtevası anlatım biçimi, klasik Kelâm ve Mâtürîdî kaynaklarla istidlâli, yazmada yer alan edebî gramer ve semantik tahlillerin Kelâmî bir delil olarak müellif tarafından nasıl kullanıldığı üzerinde durulmuştur. Ayrıca yazarın dilsel istişhâdı, âyet ve hadislerle istişhâd metotları, te'vîl yöntemleri ve diğer kaynakları kullanma metodu hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü kısımda ise kitabının tahkîkine yer verilmiş, Türkiye ve Mısır'da bulunan yazmalar karşılaştırılmış, ilgili nüsha tamamlanarak Arap dili kurallarına göre edisyon kritiği yapılmıştır. Yine eserdeki âyet ve hadislerin tahrîcinin yanı sıra kendisinden nakilde bulunulan düşünürler ve eserleri hakkında malumat sunulmuş, bahsedilen fırka ve şahıslar hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca eserde geçen terminolojik ifadelerden önemli olanlar tanımlanmış, kapalı cümleler izah edilmiştir. Son olarak araştırma neticesinde ulaşılan neticeler takdim edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kelâm, Şeyhzâde, Amâsî, Tahâvî, Tahkîk, Akâid.
In this thesis, the book of Shaykhzadeh Abdürrahîm Amâsî Sharhu Aqaidu Ahl as-Sunnah wa'l-Jamaa'h is analysed and investigated. This book is a commentary of Aqidatu Ahl as-Sunnah that belongs to Abu Jafar at-Tahawi. This study consist of three parts. In the first chapter, some information is given about the lives of Shaykhzadeh Abdürrahîm Amâsî and Abu Jafar at-Tahawi. The circumstances, during which the aforementioned writers lived, are examined from political, economic and cultural aspects there. Moreover, in order to understand the writer's personal and scientific lives, their academic aspects are explored by indicating and giving information about the people from whom they take education and the student that they educate. In the second chapter of the study, it is examined that the commentary of Shaykhzadeh from the aspect of its methodology. In this context it is clarified and put forward their methods and types of proofing with Qur'an and Hadith. Also, it is touched upon the sources Shaykhzadeh used, his sect in creed and faith and his choices between different sects judgments that he pick. In the third chapter, there is the investigation of the book. For this, two copies of it are used comparatively, the one in Egypt and in Turkey. Thus, it becomes possible first to detect the missing parts and complete the book and to write it according to rules of modern Arabic. Later, the Quran verses and Hadiths used in the book analyzed and made clear in terms of their places and sources. Additionally some information about confidentiality of the people from whom the writer quoted in the book are provided. It is also tried to identify both the sects and people mentioned in the book. We put an effort to describe terminological statements and to explain ambiguous sentences. Lastly, the consequences reached are presented with sources. Keywords: Kalam, Shaykhzadeh, Amâsî, at-Tahawi, Edition Critique, Aqaid.
Tez (Doktora) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, 2019.
Kaynakça var.
Bu çalışma Şeyhzâde Abdürrahîm Amâsî'nin, ilmî kişiliği ve onun Şerhu Akâidi Ehli's-Sünne ve'l-Cemâa olarak meşhur "Metâliu Nihâyeti'l-İdrâk" adlı eserinin tahkîki ile Kelâma katkıları hakkındadır. İlgili eser, Ebû Cafer et-Tahâvî'nin Akâidi Ehli's- Sünne adlı kitabının şerhidir. Çalışmamız üç bölümden oluşmuştur. Birinci Bölüm'de eserin tanıtımı aidiyeti ve müellifin ilmî kişiliği hakkında bilgi verilmiştir. Bu minvalde edisyonda kullanılan nüshalar, eserin özellikleri ve mezkûr müelliflerin yaşadığı ortam, ilmî, siyasî ve kültürel açıdan incelenmiştir. Ayrıca müelliflerin şahsî ve ilmî hayatlarını incelemek için onların ders aldığı hocalar ve yetiştirdiği öğrencileri tespit edilmiştir. Çalışmamızın ikinci kısmında eserin üslûbu ve muhtevası anlatım biçimi, klasik Kelâm ve Mâtürîdî kaynaklarla istidlâli, yazmada yer alan edebî gramer ve semantik tahlillerin Kelâmî bir delil olarak müellif tarafından nasıl kullanıldığı üzerinde durulmuştur. Ayrıca yazarın dilsel istişhâdı, âyet ve hadislerle istişhâd metotları, te'vîl yöntemleri ve diğer kaynakları kullanma metodu hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü kısımda ise kitabının tahkîkine yer verilmiş, Türkiye ve Mısır'da bulunan yazmalar karşılaştırılmış, ilgili nüsha tamamlanarak Arap dili kurallarına göre edisyon kritiği yapılmıştır. Yine eserdeki âyet ve hadislerin tahrîcinin yanı sıra kendisinden nakilde bulunulan düşünürler ve eserleri hakkında malumat sunulmuş, bahsedilen fırka ve şahıslar hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca eserde geçen terminolojik ifadelerden önemli olanlar tanımlanmış, kapalı cümleler izah edilmiştir. Son olarak araştırma neticesinde ulaşılan neticeler takdim edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kelâm, Şeyhzâde, Amâsî, Tahâvî, Tahkîk, Akâid.
In this thesis, the book of Shaykhzadeh Abdürrahîm Amâsî Sharhu Aqaidu Ahl as-Sunnah wa'l-Jamaa'h is analysed and investigated. This book is a commentary of Aqidatu Ahl as-Sunnah that belongs to Abu Jafar at-Tahawi. This study consist of three parts. In the first chapter, some information is given about the lives of Shaykhzadeh Abdürrahîm Amâsî and Abu Jafar at-Tahawi. The circumstances, during which the aforementioned writers lived, are examined from political, economic and cultural aspects there. Moreover, in order to understand the writer's personal and scientific lives, their academic aspects are explored by indicating and giving information about the people from whom they take education and the student that they educate. In the second chapter of the study, it is examined that the commentary of Shaykhzadeh from the aspect of its methodology. In this context it is clarified and put forward their methods and types of proofing with Qur'an and Hadith. Also, it is touched upon the sources Shaykhzadeh used, his sect in creed and faith and his choices between different sects judgments that he pick. In the third chapter, there is the investigation of the book. For this, two copies of it are used comparatively, the one in Egypt and in Turkey. Thus, it becomes possible first to detect the missing parts and complete the book and to write it according to rules of modern Arabic. Later, the Quran verses and Hadiths used in the book analyzed and made clear in terms of their places and sources. Additionally some information about confidentiality of the people from whom the writer quoted in the book are provided. It is also tried to identify both the sects and people mentioned in the book. We put an effort to describe terminological statements and to explain ambiguous sentences. Lastly, the consequences reached are presented with sources. Keywords: Kalam, Shaykhzadeh, Amâsî, at-Tahawi, Edition Critique, Aqaid.