Farklı işlevsel stillerde metin anlama (çeşitli seviyelerde) yaklaşımları eleştirel bir biçimde incelenmiştir. Bu araştırma prosedürünün merkezinde, çıkarım yoluyla tutarlılık kurulması yer almaktadır. Bu araştırmada tutarlılık ve çıkarım yapma tanımları, alandaki farklı fikirleri incelemeyi gerektirir. Bazı ana metodolojilerin incelenmesi, mevcut anlama modellerinde bazı eksiklikleri vurgular. Mevcut sistemlerin "tek yol" davranışı temel olarak anlama sürecinin monostratal bir temsilini sürdürür. Buna karşılık, "değişken derinlikli" bir temsil ortaya koyan uyarlamalı anlama görünümünü vurgularız. Her ne kadar anlama, daha zengin bir anlam inşası için çok düzeyli bir yaklaşım gerektirse de daha düşük seviyeli beceriler üzerinde yapılan etiketleme, okuyucuyu metnin tutarlı ve anlamlı bir şekilde gösterilmesi gibi yüksek kaldıraçlı işlemlerin kullanılmasında yetersiz işlem kapasitesine sahip bırakabilir. Buna göre, temsil, sistem tarafından aranan tutarlılık miktarını belirleyen anlama hedefleriyle ve dolayısıyla temsilinin "derinliğini" belirleyen ölçüde takip edilir. Tutarlılık, metnin ya da konuşmanın iç bileşenlerini birlikte ortaya çıkaran açıklayıcı çıkarımlar yoluyla adım adım üretilir. Pragmatik ve anlambilimin şiirsel tutarlılık yaratıcılığı, işleyişi ve kavrama konusundaki işbirliği anlamındaki arayüzü de araştırmanın ana kaygıları arasındadır.
Anahtar kavramlar: Metin anlama, tutarlılık, semantik-pragmatik birleşimi, çıkarım, üretim.
Approaches to text comprehension (at its various levels) within different functional styles are critically analysed. Central to this research procedure is clarifying the contribution of inferencing to coherence identification. As concerning both the establishment and definition of coherence and inference (generation) have given rise to essentially differing opinions, it is necessary to weigh them analytically and find relevant reasons to develop a more productive coherence-based model of comprehension. The "one-track" behavior of existing opinions mainly pursues a monostratal representation of comprehension process. In contrast, we emphasize a view of multifaceted comprehension which produces a "variable-depth" representation. Since, comprehension requires a complex approach for a richer construction of meaning, Exaggerating the potential of any component of the "participants" of the complex system can lead to inadequate comprehension of the roles of the other components as well as factors in determining the "depth" of this or that provider of representation. It is in this sense that via inference-generated coherence sheds light on the joint collaboration of the internal comprehension of a text. Interface of pragmatics and semantics in terms of their collaboration in poetic coherence creativity, processing and comprehension is also among the major concerns of the research.
Keywords: text comprehension, coherence, semantics-pragmatics interface, inferencing, generation.
Tez (Doktora) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Batı Dilleri ve Edebiyatı Anabilim Dalı, 2019.
Kaynakça var.
Farklı işlevsel stillerde metin anlama (çeşitli seviyelerde) yaklaşımları eleştirel bir biçimde incelenmiştir. Bu araştırma prosedürünün merkezinde, çıkarım yoluyla tutarlılık kurulması yer almaktadır. Bu araştırmada tutarlılık ve çıkarım yapma tanımları, alandaki farklı fikirleri incelemeyi gerektirir. Bazı ana metodolojilerin incelenmesi, mevcut anlama modellerinde bazı eksiklikleri vurgular. Mevcut sistemlerin "tek yol" davranışı temel olarak anlama sürecinin monostratal bir temsilini sürdürür. Buna karşılık, "değişken derinlikli" bir temsil ortaya koyan uyarlamalı anlama görünümünü vurgularız. Her ne kadar anlama, daha zengin bir anlam inşası için çok düzeyli bir yaklaşım gerektirse de daha düşük seviyeli beceriler üzerinde yapılan etiketleme, okuyucuyu metnin tutarlı ve anlamlı bir şekilde gösterilmesi gibi yüksek kaldıraçlı işlemlerin kullanılmasında yetersiz işlem kapasitesine sahip bırakabilir. Buna göre, temsil, sistem tarafından aranan tutarlılık miktarını belirleyen anlama hedefleriyle ve dolayısıyla temsilinin "derinliğini" belirleyen ölçüde takip edilir. Tutarlılık, metnin ya da konuşmanın iç bileşenlerini birlikte ortaya çıkaran açıklayıcı çıkarımlar yoluyla adım adım üretilir. Pragmatik ve anlambilimin şiirsel tutarlılık yaratıcılığı, işleyişi ve kavrama konusundaki işbirliği anlamındaki arayüzü de araştırmanın ana kaygıları arasındadır.
Anahtar kavramlar: Metin anlama, tutarlılık, semantik-pragmatik birleşimi, çıkarım, üretim.
Approaches to text comprehension (at its various levels) within different functional styles are critically analysed. Central to this research procedure is clarifying the contribution of inferencing to coherence identification. As concerning both the establishment and definition of coherence and inference (generation) have given rise to essentially differing opinions, it is necessary to weigh them analytically and find relevant reasons to develop a more productive coherence-based model of comprehension. The "one-track" behavior of existing opinions mainly pursues a monostratal representation of comprehension process. In contrast, we emphasize a view of multifaceted comprehension which produces a "variable-depth" representation. Since, comprehension requires a complex approach for a richer construction of meaning, Exaggerating the potential of any component of the "participants" of the complex system can lead to inadequate comprehension of the roles of the other components as well as factors in determining the "depth" of this or that provider of representation. It is in this sense that via inference-generated coherence sheds light on the joint collaboration of the internal comprehension of a text. Interface of pragmatics and semantics in terms of their collaboration in poetic coherence creativity, processing and comprehension is also among the major concerns of the research.
Keywords: text comprehension, coherence, semantics-pragmatics interface, inferencing, generation.