Tasavvuf ilminin tarihsel süreçteki ürünlerinden biri de evliyâ menâkıbnâmeleridir. Menâkıbnâme türlerinden biri olan evliyâ menâkıbnâmelerinde bazı özel şahısların örnek hayatları ve dinî-kültürel unsurlar hakkında bilgiler yer almaktadır. Bu eserlerde evliyâ tarafından izhar edilen kerâmetler eserlerin olmazsa olmazıdır. Bu çalışmaya konu olan Menâkıbu'l-Evliyâ ve Hısâlü'l-Asfiyâ bu tür bir eserdir. Bu çalışmada menâkıb türüne ait kaynak niteliğinde bir eser olan Menâkıbu'l-Evliyâ ve Hısâlü'l-Asfiyâ günümüz diline aktarılmıştır. Konu başlıklarında yer alan şahıslar ve alıntı yapılan kaynaklar hakkında bilgiler verilmiş, Arapça kısımlar tercüme edilmiş, müellif ve eser hakkında gerekli bilgiler sunulmuştur. Menâkıbu'l-Evliyâ ve Hısâlü'l-Asfiyâ Osmanlı dönemi önemli devlet ve ilim adamlarından Şerîfîzâde Mehmed Şerif Çelebi'ye aittir. XVII. yüzyılda Osmanlı Türkçesiyle kaleme alınan eserde ilk devir sûfîlerinden altmış ikisinin hayat hikâyesi konu edilmektedir. Eserin yazarı Şerîfîzâde Mehmed Şerif Çelebi, Zeyniyye tarikatı şeyhlerinden Şeyh Burhâneddin'in torunu olup sırasıyla tezkirecilik, müderrislik, Anadolu ve Rumeli kazaskerliği ve nakibüleşraflık gibi farklı devlet kademelerinde görev almıştır. Devlet adamlığının yanında ilimle de meşgul olan Şerîfîzâde Mehmed Şerif Çelebi, manzum ve mensur eserler kaleme almıştır. Şerîfîzâde Mehmed Şerif Çelebi esere ilk önce besmele ve duâ ile başlamakta daha sonra Allah'ın bazı velî kullarının olduğundan bahsetmektedir. Velî kavramını ayet ve hadislerle delillendirmektedir. Daha sonra velîlerin peygamberlerin varisleri olmaları hasebiyle peygamberler gibi çeşitli sıkıntı ve belalara uğradıklarından, peygamberlerin mucizesine benzer kerâmet gösterdiklerinden bahsetmiş ve velîlere uymanın önemli olduğunu vurgulamıştır. Müellif eseri yazma amacını doğrudan belirtmese de evliyâyı anmanın faziletlerinden bahsederek eseri yazma amacı hakkında fikir vermektedir. Eserde bahsedilen altmış iki sûfiden ilki Ca'fer-i Sâdık sonuncusu Hallâc-ı Mansûr'dur. Anahtar Kelimeler: Menâkıb, tasavvuf, evliyâ, Şerîfîzâde Mehmed, kerâmet.
One of the products of Sufism in its historical process are manaqibs. Being a kind of manaqib, saint manaqibs include information about the example lives of some special religious characters and religious and cultural structure of their time. The fundamental feature of this type of texts is the miracles disclosed by the saints. The work on which this study is based, the Manaqibu'l-Avliya and Hisalu'l-Asfiya, is also one of these texts. In this study, the work entitled Manaqibu'l-Avliya and Hisalu'l-Asfiya, which consists of an important resource with the information about the historical development of Islamic sufism, was transliterated into modern-day Turkish, while Arabic passages were translated and some information was given about the work and its author. Besides, additional information is provided about the headings, the people and the other resources referenced in the work. The Manaqibu'l-Avliya and Hisalu'l-Asfiya was written by Sherifizade Mehmed Sherif Chelebi who was one of the notable statesmen and scholars of Ottoman Era. Being written in the XVII. Century in Ottoman Turkish, the work is concerned with the life stories of sixty two sufis who lived in the early period of Islam. The author of the work, Sherifizade Mehmed Sherif Chelebi, was the grandchild of Sheikh Burhaneddin, one of the leaders of a religious sect called Zeyniyye. He took on a range of important roles in the state including tadhkirah collector, mudarris, Anatolian and Rumelian military judges (Kazasker) and the chief of the Prophet's descendants respectively. Alongside being a statesman, he was also a prolific author who had works written in both poetic and prosaic styles. After starting the work by praying and reciting besmele the author speaks of the fact that there are saints of God. He tries to support the concept of saint by benefiting from the verses of Quran and hadiths. Afterwards he points out the fact that saints showed some miracles as a results of the troubles they got into as the successors of prophets. The message given in the text is the importance of following these saints' creeds. The author did not directly explain the reason why he wrote the text, however, gave an idea about his aim by highlighting the importance of making a mention of the saints. The first saint mentioned in the text is Ca'fer-i Sadik while Hallac-i Mansur is the last of the 62 saints. Keywords: Manaqib, sufism, avliya, Sherifizade Mehmed, miracles.
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, 2019.
Kaynakça var.
Tasavvuf ilminin tarihsel süreçteki ürünlerinden biri de evliyâ menâkıbnâmeleridir. Menâkıbnâme türlerinden biri olan evliyâ menâkıbnâmelerinde bazı özel şahısların örnek hayatları ve dinî-kültürel unsurlar hakkında bilgiler yer almaktadır. Bu eserlerde evliyâ tarafından izhar edilen kerâmetler eserlerin olmazsa olmazıdır. Bu çalışmaya konu olan Menâkıbu'l-Evliyâ ve Hısâlü'l-Asfiyâ bu tür bir eserdir. Bu çalışmada menâkıb türüne ait kaynak niteliğinde bir eser olan Menâkıbu'l-Evliyâ ve Hısâlü'l-Asfiyâ günümüz diline aktarılmıştır. Konu başlıklarında yer alan şahıslar ve alıntı yapılan kaynaklar hakkında bilgiler verilmiş, Arapça kısımlar tercüme edilmiş, müellif ve eser hakkında gerekli bilgiler sunulmuştur. Menâkıbu'l-Evliyâ ve Hısâlü'l-Asfiyâ Osmanlı dönemi önemli devlet ve ilim adamlarından Şerîfîzâde Mehmed Şerif Çelebi'ye aittir. XVII. yüzyılda Osmanlı Türkçesiyle kaleme alınan eserde ilk devir sûfîlerinden altmış ikisinin hayat hikâyesi konu edilmektedir. Eserin yazarı Şerîfîzâde Mehmed Şerif Çelebi, Zeyniyye tarikatı şeyhlerinden Şeyh Burhâneddin'in torunu olup sırasıyla tezkirecilik, müderrislik, Anadolu ve Rumeli kazaskerliği ve nakibüleşraflık gibi farklı devlet kademelerinde görev almıştır. Devlet adamlığının yanında ilimle de meşgul olan Şerîfîzâde Mehmed Şerif Çelebi, manzum ve mensur eserler kaleme almıştır. Şerîfîzâde Mehmed Şerif Çelebi esere ilk önce besmele ve duâ ile başlamakta daha sonra Allah'ın bazı velî kullarının olduğundan bahsetmektedir. Velî kavramını ayet ve hadislerle delillendirmektedir. Daha sonra velîlerin peygamberlerin varisleri olmaları hasebiyle peygamberler gibi çeşitli sıkıntı ve belalara uğradıklarından, peygamberlerin mucizesine benzer kerâmet gösterdiklerinden bahsetmiş ve velîlere uymanın önemli olduğunu vurgulamıştır. Müellif eseri yazma amacını doğrudan belirtmese de evliyâyı anmanın faziletlerinden bahsederek eseri yazma amacı hakkında fikir vermektedir. Eserde bahsedilen altmış iki sûfiden ilki Ca'fer-i Sâdık sonuncusu Hallâc-ı Mansûr'dur. Anahtar Kelimeler: Menâkıb, tasavvuf, evliyâ, Şerîfîzâde Mehmed, kerâmet.
One of the products of Sufism in its historical process are manaqibs. Being a kind of manaqib, saint manaqibs include information about the example lives of some special religious characters and religious and cultural structure of their time. The fundamental feature of this type of texts is the miracles disclosed by the saints. The work on which this study is based, the Manaqibu'l-Avliya and Hisalu'l-Asfiya, is also one of these texts. In this study, the work entitled Manaqibu'l-Avliya and Hisalu'l-Asfiya, which consists of an important resource with the information about the historical development of Islamic sufism, was transliterated into modern-day Turkish, while Arabic passages were translated and some information was given about the work and its author. Besides, additional information is provided about the headings, the people and the other resources referenced in the work. The Manaqibu'l-Avliya and Hisalu'l-Asfiya was written by Sherifizade Mehmed Sherif Chelebi who was one of the notable statesmen and scholars of Ottoman Era. Being written in the XVII. Century in Ottoman Turkish, the work is concerned with the life stories of sixty two sufis who lived in the early period of Islam. The author of the work, Sherifizade Mehmed Sherif Chelebi, was the grandchild of Sheikh Burhaneddin, one of the leaders of a religious sect called Zeyniyye. He took on a range of important roles in the state including tadhkirah collector, mudarris, Anatolian and Rumelian military judges (Kazasker) and the chief of the Prophet's descendants respectively. Alongside being a statesman, he was also a prolific author who had works written in both poetic and prosaic styles. After starting the work by praying and reciting besmele the author speaks of the fact that there are saints of God. He tries to support the concept of saint by benefiting from the verses of Quran and hadiths. Afterwards he points out the fact that saints showed some miracles as a results of the troubles they got into as the successors of prophets. The message given in the text is the importance of following these saints' creeds. The author did not directly explain the reason why he wrote the text, however, gave an idea about his aim by highlighting the importance of making a mention of the saints. The first saint mentioned in the text is Ca'fer-i Sadik while Hallac-i Mansur is the last of the 62 saints. Keywords: Manaqib, sufism, avliya, Sherifizade Mehmed, miracles.