Memlükler döneminde İslâmî ilimler ve İslâm kültürü için son derece önemli birçok eser telif edilmiştir. Bu dönemde yetişen âlimler, özellikle ansiklopedik tarzda ve kaynak niteliğinde, farklı alanlarda telif edilen birçok esere imza atmışlardır. Aynı dönemde yetişen Kastallânî de, Buhârî'nin hadisleri tasnif etmek için kaleme aldığı el-Câmiu's-Sahîh isimli eseri üzerine İrşâdü's-Sarî li Şerhi'l-Buhârî adlı bir şerh yazmıştır. Kastallânî, memzûc şerh olarak kaleme aldığı bu eserinde Buhârî'nin tasnif ettiği hadisleri; kırâ'at, lügat, fıkıh, kelam, nahiv, sarf ve belagat ilimleri çerçevesinde farklı kaynaklardan getirdiği nakiller ve ihtilaflar ışığında kendine özgü bir metot ve üslûp ile şerh etmektedir. Müellif bu hadislerde geçen kelimeleri veya kelime gruplarını tartışma üslûbuna ağırlık vererek şerh etmenin yanında, istifade ettiği birçok kaynaktan da alıntı yaparak açıklamaya çalışmaktadır. Her insanın aklındaki manaları, diline ve yazıya aktarırken alıştığı bir tarzı bulunmaktadır. Edebiyatta "kendini yazılı ve sözlü anlatım biçimi" diye tarif edilen bu anlatım tarzına üslûp denilmektedir. İlmî, hitâbî ve edebî diye üç kısımda incelenen üslûp kendini en bariz olarak belagatte göstermektedir. Vaaz, kıra'at ve hadis ilimlerinde önde giden Kastallânî'nin de kendine has bir üslûbu bulunmaktadır. Biz bu çalışmamızda, Kastallânî'nin söz konusu eserinde yer verdiği ifadelerinde bulunan üslûp özelliklerini ve başvurduğu belagat sanatlarını sistematik bir şekilde tahlil etmeye çalıştık. Kastallânî'nin başvurduğu ilmî, hitâbî ve belâgî nitelikteki ifadeleri bölümler halinde tetkik ve tahlil edip örneklendirmeye gayret ettik. Anahtar Kelimeler : Kastallânî, İrşâdu’s-Sârî, Belagat, Üslûp, Edebî Üslûp.
During the Mamluk period, many important works were written about Islamic sciences and Islamic culture. Scholars who grew up in this period, have written many works in different fields especially in the encyclopedic style and in the nature of resources. Kastallânî, who grew up in the same period, wrote a commentary named Irshad al-Sârî on Bukhari's work al-Cami al-Sahih. In this work that Kastallânî used mixed method (memzuc), he annotated the hadiths with a unique method and style within the framework of the Islamic sciences such as qiraa, luga, fiqh, kalam, nahv, sarf and belaga, in the light of quatation and conflicts brought from different sources. The author tries to explain the words or groups of words in these hadiths by quoting from many sources he has benefited from, as well as giving emphasis to the style of discussion. Every person has a style in which he / she is accustomed to transferring the meanings in his mind to his language and writing. This style of expression which is decribed in literature as "Written and oral form of expression", is called "style". The style which is studied in three sections as scientific, rethoric and eloquent "ilmi, khitabi and adabi", shows itself as the most obvious at eloquence. Kastallânî, who is leading in the preaching, Qur'an and hadith sciences, also has a unique style. In this study, we tried to systematically analyze the style features and the eloquence arts that Kastallânî expresses in his work. We tried to analyze and exemplify the scientific, rethoric and eloquent expressions that Kastallânî applied to, in sections. Keywords : Kastallânî, İrşâdu’s-Sârî, Rhetoric, Style, Literary Style.
Tez (Yüksek Lisans)- Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, 2019.
Kaynakça var.
Memlükler döneminde İslâmî ilimler ve İslâm kültürü için son derece önemli birçok eser telif edilmiştir. Bu dönemde yetişen âlimler, özellikle ansiklopedik tarzda ve kaynak niteliğinde, farklı alanlarda telif edilen birçok esere imza atmışlardır. Aynı dönemde yetişen Kastallânî de, Buhârî'nin hadisleri tasnif etmek için kaleme aldığı el-Câmiu's-Sahîh isimli eseri üzerine İrşâdü's-Sarî li Şerhi'l-Buhârî adlı bir şerh yazmıştır. Kastallânî, memzûc şerh olarak kaleme aldığı bu eserinde Buhârî'nin tasnif ettiği hadisleri; kırâ'at, lügat, fıkıh, kelam, nahiv, sarf ve belagat ilimleri çerçevesinde farklı kaynaklardan getirdiği nakiller ve ihtilaflar ışığında kendine özgü bir metot ve üslûp ile şerh etmektedir. Müellif bu hadislerde geçen kelimeleri veya kelime gruplarını tartışma üslûbuna ağırlık vererek şerh etmenin yanında, istifade ettiği birçok kaynaktan da alıntı yaparak açıklamaya çalışmaktadır. Her insanın aklındaki manaları, diline ve yazıya aktarırken alıştığı bir tarzı bulunmaktadır. Edebiyatta "kendini yazılı ve sözlü anlatım biçimi" diye tarif edilen bu anlatım tarzına üslûp denilmektedir. İlmî, hitâbî ve edebî diye üç kısımda incelenen üslûp kendini en bariz olarak belagatte göstermektedir. Vaaz, kıra'at ve hadis ilimlerinde önde giden Kastallânî'nin de kendine has bir üslûbu bulunmaktadır. Biz bu çalışmamızda, Kastallânî'nin söz konusu eserinde yer verdiği ifadelerinde bulunan üslûp özelliklerini ve başvurduğu belagat sanatlarını sistematik bir şekilde tahlil etmeye çalıştık. Kastallânî'nin başvurduğu ilmî, hitâbî ve belâgî nitelikteki ifadeleri bölümler halinde tetkik ve tahlil edip örneklendirmeye gayret ettik. Anahtar Kelimeler : Kastallânî, İrşâdu’s-Sârî, Belagat, Üslûp, Edebî Üslûp.
During the Mamluk period, many important works were written about Islamic sciences and Islamic culture. Scholars who grew up in this period, have written many works in different fields especially in the encyclopedic style and in the nature of resources. Kastallânî, who grew up in the same period, wrote a commentary named Irshad al-Sârî on Bukhari's work al-Cami al-Sahih. In this work that Kastallânî used mixed method (memzuc), he annotated the hadiths with a unique method and style within the framework of the Islamic sciences such as qiraa, luga, fiqh, kalam, nahv, sarf and belaga, in the light of quatation and conflicts brought from different sources. The author tries to explain the words or groups of words in these hadiths by quoting from many sources he has benefited from, as well as giving emphasis to the style of discussion. Every person has a style in which he / she is accustomed to transferring the meanings in his mind to his language and writing. This style of expression which is decribed in literature as "Written and oral form of expression", is called "style". The style which is studied in three sections as scientific, rethoric and eloquent "ilmi, khitabi and adabi", shows itself as the most obvious at eloquence. Kastallânî, who is leading in the preaching, Qur'an and hadith sciences, also has a unique style. In this study, we tried to systematically analyze the style features and the eloquence arts that Kastallânî expresses in his work. We tried to analyze and exemplify the scientific, rethoric and eloquent expressions that Kastallânî applied to, in sections. Keywords : Kastallânî, İrşâdu’s-Sârî, Rhetoric, Style, Literary Style.