Bu çalışmada, Osmanlı Şeyhülislâmı ve müderrisi olan Kemalpaşazâde'nin (ö.1534) Şerhu Risâleti isbâti'l-vâcib adlı eserinin tahkiki ve metin incelemesi ele alınmaktadır. Günümüze üç nüshası ulaşan eser, Türkiye Kütüphane'lerinde yazma olarak bulunmaktadır. Çalışmada öncelikle, Kemalpaşazâde'nin mezkûr eserinin bu üç nüshası hakkında bilgi verilmiştir. Ardından metin tahlili ve tahkiki yapılmıştır. Kemalpaşazâde'nin Şerhu Risâleti isbâti'l-vâcib adlı eseri, Celâleddîn ed-Devvânî'nin Risâletü İsbâti'l-vâcibi'l-kadîme adlı eserinin bir bölümünün şerhini kapsamaktadır. Kemalpaşazâde, şerhinde Devvânî'nin isbât-ı vâcib, devir ve teselsül, devir ve teselsülün gerçersizliği, tam illet ve fâil illet hakkında görüşlerini tenkitçi bir uslüpla ele almıştır. Düşünür konuyu ele alırken, Devvânî'nin de eserinde atıf yaptığı Seyyid Şerif el-Cürcânî, Necmettin Kâtibî el-Kazvînî gibi âlimlerden de birtakım iktibaslar yapmıştır. Sonuç olarak, bu çalışmada Kemalpaşazâde'nin Şerhu Risâleti isbâti'l-vâcib adlı eserinin tahkik ve tahlili hedeflenmiştir. Anahtar Kelimeler : Kemalpaşazâde, İsbâti'l Vâcib, Vâcib, Devvânî, Teselsül, Devir, İllet-Ma'lûl, Tam İllet, Fâil İllet.
In this study, has been tackled scrutiny and text analysis of the comment text by name Şerhu Risâleti isbâti'l-vâcib that written by Kemalpashazâde (died 1534), who was a mudarris and a shaykh al-islam in Ottoman Empire. The work that reaches the present day with three copies, takes part in Turkey Libraries as manuscript. In this study, firstly, we informed about aforesaid work's three copies. After this, the text had been analysed and investigated. The work of Kemalpashazade by name Şerhu Risâleti isbâti'l-vâcib, includes explanation of one chapter of Jalaladdin Dawani's Risâletu İsbâti'l-vâcibi'l-kadîme. Kemalpashazâde in his explanation work, discusses Dawani's ideas about tasalsul and dawr and invalidity of tasalsul and dawr, complete cause and maker cause critically. He while discussing the subjects, quoted some citations from scholars like Seyyid Sharif Jurjani and Necmeddin al-Kâtibî who had quoted from them Dawani too. As a result, in this study, we aim scrutiny and analysis of the work by name Şerhu Risâleti isbâti'l-vâcib. Keywords : Kemalpashazade, Isbat al-Wajib, Wajib, Dawani, Tasalsul, Dawr, Cause-Effect, Complete Cause, Maker Cause.
Tez (Yüksek Lisans)- Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı, 2020.
Kaynakça var.
Bu çalışmada, Osmanlı Şeyhülislâmı ve müderrisi olan Kemalpaşazâde'nin (ö.1534) Şerhu Risâleti isbâti'l-vâcib adlı eserinin tahkiki ve metin incelemesi ele alınmaktadır. Günümüze üç nüshası ulaşan eser, Türkiye Kütüphane'lerinde yazma olarak bulunmaktadır. Çalışmada öncelikle, Kemalpaşazâde'nin mezkûr eserinin bu üç nüshası hakkında bilgi verilmiştir. Ardından metin tahlili ve tahkiki yapılmıştır. Kemalpaşazâde'nin Şerhu Risâleti isbâti'l-vâcib adlı eseri, Celâleddîn ed-Devvânî'nin Risâletü İsbâti'l-vâcibi'l-kadîme adlı eserinin bir bölümünün şerhini kapsamaktadır. Kemalpaşazâde, şerhinde Devvânî'nin isbât-ı vâcib, devir ve teselsül, devir ve teselsülün gerçersizliği, tam illet ve fâil illet hakkında görüşlerini tenkitçi bir uslüpla ele almıştır. Düşünür konuyu ele alırken, Devvânî'nin de eserinde atıf yaptığı Seyyid Şerif el-Cürcânî, Necmettin Kâtibî el-Kazvînî gibi âlimlerden de birtakım iktibaslar yapmıştır. Sonuç olarak, bu çalışmada Kemalpaşazâde'nin Şerhu Risâleti isbâti'l-vâcib adlı eserinin tahkik ve tahlili hedeflenmiştir. Anahtar Kelimeler : Kemalpaşazâde, İsbâti'l Vâcib, Vâcib, Devvânî, Teselsül, Devir, İllet-Ma'lûl, Tam İllet, Fâil İllet.
In this study, has been tackled scrutiny and text analysis of the comment text by name Şerhu Risâleti isbâti'l-vâcib that written by Kemalpashazâde (died 1534), who was a mudarris and a shaykh al-islam in Ottoman Empire. The work that reaches the present day with three copies, takes part in Turkey Libraries as manuscript. In this study, firstly, we informed about aforesaid work's three copies. After this, the text had been analysed and investigated. The work of Kemalpashazade by name Şerhu Risâleti isbâti'l-vâcib, includes explanation of one chapter of Jalaladdin Dawani's Risâletu İsbâti'l-vâcibi'l-kadîme. Kemalpashazâde in his explanation work, discusses Dawani's ideas about tasalsul and dawr and invalidity of tasalsul and dawr, complete cause and maker cause critically. He while discussing the subjects, quoted some citations from scholars like Seyyid Sharif Jurjani and Necmeddin al-Kâtibî who had quoted from them Dawani too. As a result, in this study, we aim scrutiny and analysis of the work by name Şerhu Risâleti isbâti'l-vâcib. Keywords : Kemalpashazade, Isbat al-Wajib, Wajib, Dawani, Tasalsul, Dawr, Cause-Effect, Complete Cause, Maker Cause.