Üretim miktarı gün geçtikçe artan elektrikli ve elektronik atıklar çevreye büyük tehdit oluşturmalarının yanı sıra, ekonomik potansiyel içermektedirler. Cep telefonları, bilgisayarlar, tabletler, güneş panelleri gibi birçok üründe kullanılan LCD (Sıvı Kristal Ekran) paneller de bu teknolojik atıklar içinde önemli yer tutmaktadır. LCD paneller, Avrupa Birliğinin kritik hammadde (CRM) olarak kabul ettiği indiyum içerir. İndiyum, LCD panel içerisinde İndiyum-Kalay Oksit şeklinde bulunur ve elektrot görevi görerek iletkenlik gösterir. Dünya arzında yaşanan sorunlar, birincil kaynaktan rezervlerin tükenme derecesine ulaşması ve çevresel kaygılar nedeniyle indiyumun ikincil kaynak olan atıklardan yapılacak olan Ar-Ge çalışmaları önem kazanmaktadır. Bu amaçla tezde, atık LCD numunesiyle asit liçi uygulanarak indiyumun ve diğer metallerin yüksek verimle, ekonomik ve aynı zamanda çevre dostu bir prosesle kazanımı hedeflenmiştir. Tez çalışması sonucunda, atık LCD numunesinden hidroklorik asit liçi yapılarak %10 çözücü konsantrasyonu, %30 K/S oranı ve 5 saat liç süresi koşullarında %94.53'lük kazanma verimi elde edilmiştir. Ayrıca %99.08 bakır kazanımı, %45.28 çinko kazanımı ve %26.54 kalay kazanımı elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Geri dönüşüm, Hidrometalurji, İndiyum, ITO(İndiyum-kalay oksit), Kritik Metaller, LCD(Sıvı Kristal Ekran)
Electric and electronic wastes, which production amount is increasing day by day, pose a big threat to enviroment as well as contain economic potential. LCD (Liquid Crystal Display) panels, which are use in many products as mobile phones, computers, tabs, solar panels, also have an important amount in these technological wastes. LCD panels contain indium, which is considered as critical raw material (CRM) by the European Union. İndium is present in the LCD panel as indium -Tin Oxide and shows conductivity. Because of the problems in the world supply, the depletion of the reserves from the primary source and environmental concerns, R&D studies to be made from wastes which are the secondary sources of indium is gain importance. For this purpose, in the thesis, it's aimed to leach indium and other metals from the waste LCD sample with a high yield, economic and environmentally friendly process. As a result of the thesis, hydrochloric acid leaching from the waste LCD sample was recovery yield of %94.53 was obtained under the conditions of %10 solvent concentration, %30 pulp density and 5 hours leaching time. Furthermore, 99.08% copper recovery, 45.28% zinc recovery and 26.54% tin recovery were obtained. Keywords: Recycle, Hydrometallurgy, Indium, ITO(Indium-Tin Oxide), Critical Materials, LCD(Liquid Crystal Display)
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Maden Mühendisliği Anabilim Dalı, 2021.
Kaynakça var.
Üretim miktarı gün geçtikçe artan elektrikli ve elektronik atıklar çevreye büyük tehdit oluşturmalarının yanı sıra, ekonomik potansiyel içermektedirler. Cep telefonları, bilgisayarlar, tabletler, güneş panelleri gibi birçok üründe kullanılan LCD (Sıvı Kristal Ekran) paneller de bu teknolojik atıklar içinde önemli yer tutmaktadır. LCD paneller, Avrupa Birliğinin kritik hammadde (CRM) olarak kabul ettiği indiyum içerir. İndiyum, LCD panel içerisinde İndiyum-Kalay Oksit şeklinde bulunur ve elektrot görevi görerek iletkenlik gösterir. Dünya arzında yaşanan sorunlar, birincil kaynaktan rezervlerin tükenme derecesine ulaşması ve çevresel kaygılar nedeniyle indiyumun ikincil kaynak olan atıklardan yapılacak olan Ar-Ge çalışmaları önem kazanmaktadır. Bu amaçla tezde, atık LCD numunesiyle asit liçi uygulanarak indiyumun ve diğer metallerin yüksek verimle, ekonomik ve aynı zamanda çevre dostu bir prosesle kazanımı hedeflenmiştir. Tez çalışması sonucunda, atık LCD numunesinden hidroklorik asit liçi yapılarak %10 çözücü konsantrasyonu, %30 K/S oranı ve 5 saat liç süresi koşullarında %94.53'lük kazanma verimi elde edilmiştir. Ayrıca %99.08 bakır kazanımı, %45.28 çinko kazanımı ve %26.54 kalay kazanımı elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Geri dönüşüm, Hidrometalurji, İndiyum, ITO(İndiyum-kalay oksit), Kritik Metaller, LCD(Sıvı Kristal Ekran)
Electric and electronic wastes, which production amount is increasing day by day, pose a big threat to enviroment as well as contain economic potential. LCD (Liquid Crystal Display) panels, which are use in many products as mobile phones, computers, tabs, solar panels, also have an important amount in these technological wastes. LCD panels contain indium, which is considered as critical raw material (CRM) by the European Union. İndium is present in the LCD panel as indium -Tin Oxide and shows conductivity. Because of the problems in the world supply, the depletion of the reserves from the primary source and environmental concerns, R&D studies to be made from wastes which are the secondary sources of indium is gain importance. For this purpose, in the thesis, it's aimed to leach indium and other metals from the waste LCD sample with a high yield, economic and environmentally friendly process. As a result of the thesis, hydrochloric acid leaching from the waste LCD sample was recovery yield of %94.53 was obtained under the conditions of %10 solvent concentration, %30 pulp density and 5 hours leaching time. Furthermore, 99.08% copper recovery, 45.28% zinc recovery and 26.54% tin recovery were obtained. Keywords: Recycle, Hydrometallurgy, Indium, ITO(Indium-Tin Oxide), Critical Materials, LCD(Liquid Crystal Display)