Tekstile hitap eden farklı materyaller ile sanatsal anlamda yüzey tasarımları üretilebilmektedir. Tekstil lifinden elyafa kadar her türlü tekstil malzemesi, çok farklı dikiş ve boyama teknikleri ile birlikte uygulanarak, iki veya üç boyutlu tekstil yüzey tasarımlarında kullanılabilmektedir. Tekstil yüzey düzenlemeleri olarak sayabileceğimiz kırkyama/kırkpare (patchwork), yorganlama (quilting), shibori, avalon, saçaklama (schenille), keçe, ebru (marbling/kumaş ebrusu), doğal/organik (eco) boyama ve dijital tekstil baskı tekniklerinin her biri, kendi içinde farklı çalışma ilkelerine dayalı, tekstil yüzey düzenleme yöntemleridir. Bunlardan keçe tekniği ile klasik Türk ebru sanatı geleneksel el sanatlarımızdan, yorganlama (quilting) ile kırkyama/kırkpare (patchwork) teknikleri geleneksel el zanaatlerindendir. Anadolu'nun binlerce yıllık tarihinden gelen bu el sanatlarımız çeşitli uygarlıkların kültür mirasıyla, kendi öz değerlerimizin birleşimidir ve geleneksel kültür değerlerimizde zengin bir mozaik oluşturmuştur. Ancak bu tekniklerin üretimi azalmış ve hatta "yorganlama" (quilting), gibi bazı teknikler unutulmaya yüz tutmuştur. Batik, kullanılan malzemeleri, yapım tekniği ve işlem basamakları açısından kendine özgü özellikleri olan, tamamen el işçiliğine dayalı, kişinin yaratıcılığını ortaya koyan, çok farklı bir çeşit desenleme, boyama ve aynı zamanda uygun tekstil malzemesi üzerine resim yapma sanatıdır. Endonezya-Java başta olmak üzere Güney Doğu Asya Bölgesine ait bir tekniktir. Bu teknik, ülkemizde de Malatya yöresine ait olan ve üretimi yapılmayan bervanik baskı ile diğer yörelerimizde yapımı az da olsa devam eden yazmacılık ve çözgüden boyamalı ikat teknikleri ile malzeme ve uygulama yönünden benzerlikler göstermektedir. Bu çalışmada batik tekniğinin tüm aşamaları dikkate alınarak kırkyama/kırkpare (patchwork), yorganlama (quilting), shibori, avalon, saçaklama (schenille), keçe, ebru (marbling/kumaş ebrusu), doğal/organik (eco) boyama ve dijital tekstil baskı tekniklerinin her biri, kendi içinde farklı çalışma ilkelerine dayalı, tekstil yüzey düzenleme yöntemleridir. Bunlardan keçe tekniği ile klasik Türk ebru sanatı geleneksel el sanatlarımızdan, yorganlama (quilting) ile kırkyama/kırkpare (patch-work) teknikleri ile birlikte kullanılması ve böylece tekstil tasarımında farklı yüzey düzenlemeleri oluşturulması hedeflenmiştir. Rezerve boyama tekniklerinden biri olan batik tekniğinin diğer rezerve ve kumaş boyama yöntem ve teknikleriyle aynı tutulması konusunda kavram kargaşası yaşandığından, bu konuya da açıklık getirilmiştir. Anahtar Kelimeler : Tekstil, Tekstil Yüzey Düzenleme, Batik Tekniği, Batik.
Various artistic surface designs can be created by using different types of textile materials, which could be formed in two or three dimensions and finished with different sewing and dying techniques. Kırkyama/kırkpare (patchwork), yorganlama (quilting), shibori, avalon, schenille, felting, marbling/ebru on fabric, dying with ecologic/natural dyestuff and digital textile printing are different disciplines that can be applied for establishing creative textile surfaces. Among above techniques, felting (wet, dry and kertikli) and ebru are traditional Turkish arts, and kırkyama/kırkpare (patchwork) and yorganlama are traditional Turkish handicrafts that have been practiced for thousands of years. These techniques are a sort of combination of cultures of various civilizations, which were localized in Anatolia, and our own values. However, application of these techniques, especially quilting, has been significantly diminished nowadays. Batik has special characteristics such as having specific application technique and unique processing steps, and depending on creative designing, patterning and dying on suitable textile materials. This technique is mostly applied in Indonesia and South East Asia region in the World. In our country, bervanik printing, which is very well-known but not applied much recently in Malatya region, and the wrap of printing and dyeing should ikat show some similarities with batik in terms of application methods. In this study, it is aimed to create different textile surface arrangements by using batik art and kırkyama/kırkpare (patchwork), yorganlama (quilting), shibori, avalon, schenille, felting, marbling/ebru on fabric, dying with ecologic/natural dyestuff and digital textile printing techniques together, and consequently, it is determined to obtain sustainable textile surface designs. Also, it was considered to combine batik art and fundamental designing parameters such as texture, color, formation, shape, distance, direction, depth to generate different three-dimensional surface compositions. As there has been a confusion of conceptualization of batik technique, one of the reserved painting techniques, with other reserve and fabric dyeing methods and techniques, this issue has also been clarified. Keywords : Textile, Surface, Textile Material, Batik, Technical, Design.
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Sanat ve Tasarım Anasanat Dalı, 2019.
Kaynakça var.
Tekstile hitap eden farklı materyaller ile sanatsal anlamda yüzey tasarımları üretilebilmektedir. Tekstil lifinden elyafa kadar her türlü tekstil malzemesi, çok farklı dikiş ve boyama teknikleri ile birlikte uygulanarak, iki veya üç boyutlu tekstil yüzey tasarımlarında kullanılabilmektedir. Tekstil yüzey düzenlemeleri olarak sayabileceğimiz kırkyama/kırkpare (patchwork), yorganlama (quilting), shibori, avalon, saçaklama (schenille), keçe, ebru (marbling/kumaş ebrusu), doğal/organik (eco) boyama ve dijital tekstil baskı tekniklerinin her biri, kendi içinde farklı çalışma ilkelerine dayalı, tekstil yüzey düzenleme yöntemleridir. Bunlardan keçe tekniği ile klasik Türk ebru sanatı geleneksel el sanatlarımızdan, yorganlama (quilting) ile kırkyama/kırkpare (patchwork) teknikleri geleneksel el zanaatlerindendir. Anadolu'nun binlerce yıllık tarihinden gelen bu el sanatlarımız çeşitli uygarlıkların kültür mirasıyla, kendi öz değerlerimizin birleşimidir ve geleneksel kültür değerlerimizde zengin bir mozaik oluşturmuştur. Ancak bu tekniklerin üretimi azalmış ve hatta "yorganlama" (quilting), gibi bazı teknikler unutulmaya yüz tutmuştur. Batik, kullanılan malzemeleri, yapım tekniği ve işlem basamakları açısından kendine özgü özellikleri olan, tamamen el işçiliğine dayalı, kişinin yaratıcılığını ortaya koyan, çok farklı bir çeşit desenleme, boyama ve aynı zamanda uygun tekstil malzemesi üzerine resim yapma sanatıdır. Endonezya-Java başta olmak üzere Güney Doğu Asya Bölgesine ait bir tekniktir. Bu teknik, ülkemizde de Malatya yöresine ait olan ve üretimi yapılmayan bervanik baskı ile diğer yörelerimizde yapımı az da olsa devam eden yazmacılık ve çözgüden boyamalı ikat teknikleri ile malzeme ve uygulama yönünden benzerlikler göstermektedir. Bu çalışmada batik tekniğinin tüm aşamaları dikkate alınarak kırkyama/kırkpare (patchwork), yorganlama (quilting), shibori, avalon, saçaklama (schenille), keçe, ebru (marbling/kumaş ebrusu), doğal/organik (eco) boyama ve dijital tekstil baskı tekniklerinin her biri, kendi içinde farklı çalışma ilkelerine dayalı, tekstil yüzey düzenleme yöntemleridir. Bunlardan keçe tekniği ile klasik Türk ebru sanatı geleneksel el sanatlarımızdan, yorganlama (quilting) ile kırkyama/kırkpare (patch-work) teknikleri ile birlikte kullanılması ve böylece tekstil tasarımında farklı yüzey düzenlemeleri oluşturulması hedeflenmiştir. Rezerve boyama tekniklerinden biri olan batik tekniğinin diğer rezerve ve kumaş boyama yöntem ve teknikleriyle aynı tutulması konusunda kavram kargaşası yaşandığından, bu konuya da açıklık getirilmiştir. Anahtar Kelimeler : Tekstil, Tekstil Yüzey Düzenleme, Batik Tekniği, Batik.
Various artistic surface designs can be created by using different types of textile materials, which could be formed in two or three dimensions and finished with different sewing and dying techniques. Kırkyama/kırkpare (patchwork), yorganlama (quilting), shibori, avalon, schenille, felting, marbling/ebru on fabric, dying with ecologic/natural dyestuff and digital textile printing are different disciplines that can be applied for establishing creative textile surfaces. Among above techniques, felting (wet, dry and kertikli) and ebru are traditional Turkish arts, and kırkyama/kırkpare (patchwork) and yorganlama are traditional Turkish handicrafts that have been practiced for thousands of years. These techniques are a sort of combination of cultures of various civilizations, which were localized in Anatolia, and our own values. However, application of these techniques, especially quilting, has been significantly diminished nowadays. Batik has special characteristics such as having specific application technique and unique processing steps, and depending on creative designing, patterning and dying on suitable textile materials. This technique is mostly applied in Indonesia and South East Asia region in the World. In our country, bervanik printing, which is very well-known but not applied much recently in Malatya region, and the wrap of printing and dyeing should ikat show some similarities with batik in terms of application methods. In this study, it is aimed to create different textile surface arrangements by using batik art and kırkyama/kırkpare (patchwork), yorganlama (quilting), shibori, avalon, schenille, felting, marbling/ebru on fabric, dying with ecologic/natural dyestuff and digital textile printing techniques together, and consequently, it is determined to obtain sustainable textile surface designs. Also, it was considered to combine batik art and fundamental designing parameters such as texture, color, formation, shape, distance, direction, depth to generate different three-dimensional surface compositions. As there has been a confusion of conceptualization of batik technique, one of the reserved painting techniques, with other reserve and fabric dyeing methods and techniques, this issue has also been clarified. Keywords : Textile, Surface, Textile Material, Batik, Technical, Design.