Kıbrıs meselesi denince akıllara daha çok 1960’ta kısmen bağımsız olan Kıbrıs’ta 1963 sonrası baslayan ve değisik boyutlarda günümüze kadar devam eden olaylar zinciri gelmektedir. Oysa 1960’tan önce bir İngiliz kolonisi olan Kıbrıs’ta üç NATO üyesi ülkeyi (İngiltere, Türkiye, Yunanistan) ve adada yasayan Türkler ile Rumları karsı karsıya getiren ilk gelismeler 2. Dünya Savası’nın akabinde ortaya çıkmıs ve 1960 yılına kadar devam etmisti. Bu yüzden Kıbrıs’ın uluslararası boyutta bir problem olarak ilk kez ortaya çıktığı 1945-1960 yılları arasında geçen süreçte yasananların farklı boyutlarda araştırılıp incelenmesi Kıbrıs meselesinin anlaşılmasında önemli bir yere sahiptir. Bu bağlamda Kıbrıs’ın geleceği ile ilgili politikaların belirleyicisi ve uygulayıcısı olarak İngiltere’nin bu dönemde takip etmiş olduğu stratejilerin araştırılıp incelenmesi ayrı bir önem arz etmektedir. Bundan dolayı bu çalışmada İngiltere’nin 1945-60 yılları arasında Kıbrıs meselesini çözmeye yönelik takip etmiş olduğu politikalar incelenmektedir.İngiltere, adayı 1878’de Osmanlı Devleti’nden stratejik nedenlerden ötürü devralmıştı. 2. Dünya Savaşı sona erdiğinde ise Kıbrıs'ın bu stratejik önemi azalmamıs bilakis artmıstı. Çünkü savastan sonra küresel bir güç olarak varlığını devam ettirmek isteyen İngiltere için zengin petrol yataklarıyla Ortadoğu vazgeçilmez bir öneme sahipti. Bu bağlamda kendisine ait bir ada olarak Kıbrıs, Doğu Akdeniz’deki konumu itibariyle bölgeye yönelik geliştirilen savunma politikaları için bölgede var olan diğer İngiliz üslerinden farklı avantajlar sunmaktaydı. 2. Dünya Savaşı'nın ardından ortaya çıkan sömürge karsıtı hareketin de etkisiyle öteden beri adanın Yunanistan ile birleşmesini isteyen Kıbrıslı Rumlar bu taleplerini artırdılar.Türkiye'nin bu isteklere şiddetle karşı çıkması başka türlü olsa Rumların bu taleplerine olumlu cevap verebilecek İngiltere açısından yeni stratejik açmazlar ortaya çıkardı. Bir tarafta istikrarsız ve iç savastan yeni çıkmış Yunanistan, diğer tarafta ise Ortadoğu’daki en sağlam müttefiki Türkiye vardı.Soğuk Savaş rüzgarlarının esmeye başladığı bir süreçte Kıbrıs meselesinden dolayı NATO üyesi ülkelerin karşı karşıya gelmesi Batı ittifakı için de bir huzursuzluk kaynağı oldu. Bunun üzerine İngilizler, çıkarlarına ters düşmeyecek şekilde Türkiye ile Yunanistan’ın Batı ittifakına olan bağlılıklarına zarar vermeyecek çözüm arayışlarını artırdılar. Bu bağlamda, İngiltere’nin bölge ve dünya genelindeki stratejik algılamalarının ve savunma politikalarının Kıbrıs meselesine yönelik oluşturmuş olduğu politikalar üzerindeki etkileri bu çalışmanın ana problemini teşkil etmektedir. Anahtar Kelimeler: Kıbrıs, Kıbrıs Meselesi, Kıbrıs Sorunu, Kıbrıs Problemi, Kıbrıs Tarihi, İngiltere, İngiltere’nin Kıbrıs Politikası, Ortadoğu, Türk-Yunan ilişkileri.
This study aims to analyse British policymaking towards Cyprus between 1945 and 1960. After the Second World War British Strategic requirements increased the importance of Cyprus in the eyes of the British policy makers. However, there was a growing demand of Greek Cypriots for the unification of the island with Greece. Thus Cyprus would begin to occupy more space in British policymakers’ agendas. Therefore, 1945 was chosen to be starting point. The study will end by 1960 when Britain ceased to be sovereign of the island. The formulation of British policies will be the main focus of the thesis. In order to comprehend the determining factors of British policies the Cabinet, the Colonial Office, the Foreign Office, the Chiefs of Staff, the British Cyprus Government and others will be studied as the ideas that shaped the policies were evolved in these circles. International aspects of the issue are examined to the extent that they influenced the British policymaking. Keywords: Cyprus, Cyprus Problem, History of Cyprus, British Politics, Middle East, Turkey, Greece.
Tez (Doktora)- Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, 2012.
Kaynakça var.
Kıbrıs meselesi denince akıllara daha çok 1960’ta kısmen bağımsız olan Kıbrıs’ta 1963 sonrası baslayan ve değisik boyutlarda günümüze kadar devam eden olaylar zinciri gelmektedir. Oysa 1960’tan önce bir İngiliz kolonisi olan Kıbrıs’ta üç NATO üyesi ülkeyi (İngiltere, Türkiye, Yunanistan) ve adada yasayan Türkler ile Rumları karsı karsıya getiren ilk gelismeler 2. Dünya Savası’nın akabinde ortaya çıkmıs ve 1960 yılına kadar devam etmisti. Bu yüzden Kıbrıs’ın uluslararası boyutta bir problem olarak ilk kez ortaya çıktığı 1945-1960 yılları arasında geçen süreçte yasananların farklı boyutlarda araştırılıp incelenmesi Kıbrıs meselesinin anlaşılmasında önemli bir yere sahiptir. Bu bağlamda Kıbrıs’ın geleceği ile ilgili politikaların belirleyicisi ve uygulayıcısı olarak İngiltere’nin bu dönemde takip etmiş olduğu stratejilerin araştırılıp incelenmesi ayrı bir önem arz etmektedir. Bundan dolayı bu çalışmada İngiltere’nin 1945-60 yılları arasında Kıbrıs meselesini çözmeye yönelik takip etmiş olduğu politikalar incelenmektedir.İngiltere, adayı 1878’de Osmanlı Devleti’nden stratejik nedenlerden ötürü devralmıştı. 2. Dünya Savaşı sona erdiğinde ise Kıbrıs'ın bu stratejik önemi azalmamıs bilakis artmıstı. Çünkü savastan sonra küresel bir güç olarak varlığını devam ettirmek isteyen İngiltere için zengin petrol yataklarıyla Ortadoğu vazgeçilmez bir öneme sahipti. Bu bağlamda kendisine ait bir ada olarak Kıbrıs, Doğu Akdeniz’deki konumu itibariyle bölgeye yönelik geliştirilen savunma politikaları için bölgede var olan diğer İngiliz üslerinden farklı avantajlar sunmaktaydı. 2. Dünya Savaşı'nın ardından ortaya çıkan sömürge karsıtı hareketin de etkisiyle öteden beri adanın Yunanistan ile birleşmesini isteyen Kıbrıslı Rumlar bu taleplerini artırdılar.Türkiye'nin bu isteklere şiddetle karşı çıkması başka türlü olsa Rumların bu taleplerine olumlu cevap verebilecek İngiltere açısından yeni stratejik açmazlar ortaya çıkardı. Bir tarafta istikrarsız ve iç savastan yeni çıkmış Yunanistan, diğer tarafta ise Ortadoğu’daki en sağlam müttefiki Türkiye vardı.Soğuk Savaş rüzgarlarının esmeye başladığı bir süreçte Kıbrıs meselesinden dolayı NATO üyesi ülkelerin karşı karşıya gelmesi Batı ittifakı için de bir huzursuzluk kaynağı oldu. Bunun üzerine İngilizler, çıkarlarına ters düşmeyecek şekilde Türkiye ile Yunanistan’ın Batı ittifakına olan bağlılıklarına zarar vermeyecek çözüm arayışlarını artırdılar. Bu bağlamda, İngiltere’nin bölge ve dünya genelindeki stratejik algılamalarının ve savunma politikalarının Kıbrıs meselesine yönelik oluşturmuş olduğu politikalar üzerindeki etkileri bu çalışmanın ana problemini teşkil etmektedir. Anahtar Kelimeler: Kıbrıs, Kıbrıs Meselesi, Kıbrıs Sorunu, Kıbrıs Problemi, Kıbrıs Tarihi, İngiltere, İngiltere’nin Kıbrıs Politikası, Ortadoğu, Türk-Yunan ilişkileri.
This study aims to analyse British policymaking towards Cyprus between 1945 and 1960. After the Second World War British Strategic requirements increased the importance of Cyprus in the eyes of the British policy makers. However, there was a growing demand of Greek Cypriots for the unification of the island with Greece. Thus Cyprus would begin to occupy more space in British policymakers’ agendas. Therefore, 1945 was chosen to be starting point. The study will end by 1960 when Britain ceased to be sovereign of the island. The formulation of British policies will be the main focus of the thesis. In order to comprehend the determining factors of British policies the Cabinet, the Colonial Office, the Foreign Office, the Chiefs of Staff, the British Cyprus Government and others will be studied as the ideas that shaped the policies were evolved in these circles. International aspects of the issue are examined to the extent that they influenced the British policymaking. Keywords: Cyprus, Cyprus Problem, History of Cyprus, British Politics, Middle East, Turkey, Greece.