Haşviyye, İslam tarihinin ilk zamanlarında var olan oluşumlardan biridir. Hicri II. asrın ikinci çeyreğinde ortaya çıkmış olan Haşviyye kavramı bugün herhangi bir oluşum için kullanılmamaktadır. Haşviyye, tam anlamıyla mezhep hüviyetine sahip olmadığı için bir zihniyet biçimidir. Haşviyye kavramı muhaliflerince ashab-ı hadis zihniyetinin içindeki aşırı kesim için kullanılmıştır. Haşviyye zihniyeti aynı zamanda Hanbeli mezhebi ile de yakın bir ilişki içerisindedir.Nakil-akıl çekişmesinin bir tezahürü niteliğindeki Haşviyye muhalifleri tarafından birçok kavram ile adlandırılmıştır. “Nâbite”, “Nâsıbe” ve “Şükkak” bu kavramlardan sadece birkaçıdır. İslam coğrafyasında özellikle Mu'tezile ve Maturidiler Haşviyye düşüncesinin karşısında yer almıştır. Aynı zamanda başta Hz. Osman ve Hz. Ali konusundaki yaklaşımları nedeniyle Şia da Haşviyye düşüncesini eleştirmekten uzak kalmamıştır.Haşviyye zihniyetinin, en temel özelliği rivayete dayalı bir yaklaşım şekli olmasıdır. Bütün rivayetler, arkasındaki anlam dikkate alınmadan; zahiri bir şekilde değerlendirilmektedir. Rivayetler üzerinde hiçbir şeklide tevil söz konusu değildir. Bu nedenle teşbih ve tecsim düşüncesine sahip oldukları yönünde büyük eleştirilere maruz kalmışlardır. Anahtar Kelimeler: Haşviyye, Mezhep, Zihniyet, Ashab-ı Hadis, Hanbelilik, Teşbih, Tecsim.
Hashwiyya, one of the formations in the early period of Islamic history. Hashwiyya has emerged in the second quarter of AH II. century but this concept disuse at the present time. Hashwiyya is mentality format due to it is not literally sect. The concept of Hashwiyya was used for excessive section of “Ashab Hadith”. Also Hashwiyya is close link with the Hanbali sect.Haswiyya has been named with many concepts by the opposition. “Nabita”, “Nasiba” and “sukkak” are only some of these concepts. Especially Mutezilites and Maturidies take a stand against Hashwiyya in the Islamic world. At the same time, the Shi’a critizizes the idea of Hashwiyya.This mentality is approachment rest upon rumor. All rumors is evaluated in a manner apparent without considering the meaning behind. Gloss or interpretation is not concerned over rumors. Therefore they were exposed to great criticism. Keywords: Hashwiyya, Sect, Mentality, Ashab Hadith, Hanbali Sect, Similitude, Embodiment.
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, 2015.
Kaynakça var.
Haşviyye, İslam tarihinin ilk zamanlarında var olan oluşumlardan biridir. Hicri II. asrın ikinci çeyreğinde ortaya çıkmış olan Haşviyye kavramı bugün herhangi bir oluşum için kullanılmamaktadır. Haşviyye, tam anlamıyla mezhep hüviyetine sahip olmadığı için bir zihniyet biçimidir. Haşviyye kavramı muhaliflerince ashab-ı hadis zihniyetinin içindeki aşırı kesim için kullanılmıştır. Haşviyye zihniyeti aynı zamanda Hanbeli mezhebi ile de yakın bir ilişki içerisindedir.Nakil-akıl çekişmesinin bir tezahürü niteliğindeki Haşviyye muhalifleri tarafından birçok kavram ile adlandırılmıştır. “Nâbite”, “Nâsıbe” ve “Şükkak” bu kavramlardan sadece birkaçıdır. İslam coğrafyasında özellikle Mu'tezile ve Maturidiler Haşviyye düşüncesinin karşısında yer almıştır. Aynı zamanda başta Hz. Osman ve Hz. Ali konusundaki yaklaşımları nedeniyle Şia da Haşviyye düşüncesini eleştirmekten uzak kalmamıştır.Haşviyye zihniyetinin, en temel özelliği rivayete dayalı bir yaklaşım şekli olmasıdır. Bütün rivayetler, arkasındaki anlam dikkate alınmadan; zahiri bir şekilde değerlendirilmektedir. Rivayetler üzerinde hiçbir şeklide tevil söz konusu değildir. Bu nedenle teşbih ve tecsim düşüncesine sahip oldukları yönünde büyük eleştirilere maruz kalmışlardır. Anahtar Kelimeler: Haşviyye, Mezhep, Zihniyet, Ashab-ı Hadis, Hanbelilik, Teşbih, Tecsim.
Hashwiyya, one of the formations in the early period of Islamic history. Hashwiyya has emerged in the second quarter of AH II. century but this concept disuse at the present time. Hashwiyya is mentality format due to it is not literally sect. The concept of Hashwiyya was used for excessive section of “Ashab Hadith”. Also Hashwiyya is close link with the Hanbali sect.Haswiyya has been named with many concepts by the opposition. “Nabita”, “Nasiba” and “sukkak” are only some of these concepts. Especially Mutezilites and Maturidies take a stand against Hashwiyya in the Islamic world. At the same time, the Shi’a critizizes the idea of Hashwiyya.This mentality is approachment rest upon rumor. All rumors is evaluated in a manner apparent without considering the meaning behind. Gloss or interpretation is not concerned over rumors. Therefore they were exposed to great criticism. Keywords: Hashwiyya, Sect, Mentality, Ashab Hadith, Hanbali Sect, Similitude, Embodiment.