Fransız İhtilali ile hayatımıza giren ve dünyaya yayılan ideoloji günümüzün en önemli kavramlarından birisi haline gelmiştir. Değişen dünya düzeninde dinin gördüğü işlevin bir kısmını ideoloji görmektedir. İdeoloji bireye dünyayı anlamasında ona yol gösteren bir olgu olmuştur. İdeoloji olgusunun bir ihtiyaç olarak ortaya çıkması ile birçok ideoloji çeşidi (liberalizm, sosyalizm, komünizm, muhafazakarlık, sosyal demokrasi, İslamcılık) oluşmuştur. Faşizm gibi bazı ideolojiler de dönemsel olarak yaygınlık kazanmış ancak zaman içinde etkinliğini yitirmiştir. Tüm dünyada etkili olan ideolojiler Türkiye'de de kendine az veya çok yer bulmuştur. Dünyadaki uygulamalardan farklı olarak ülke içi dinamikler de ideolojilerin gelişimini farklı yönlerden etkilemiştir. Türkiye'de ideolojiler ilk olarak sağ-sol ekseninde ayrışırken, günümüzde ise laiklik-din, modern-geleneksel ve milliyetçilik ekseninde bir çizgide ilerlemektedir. Toplumsal grupların ideolojilerinin biçimlenmesinde cinsiyet de belirleyici önemli bir faktördür. Genellikle kadınlar ve erkeklerin ideolojilerinin yönünde farklılık olmakta, kadınlar erkeklere göre daha muhafazakâr ve dini ideolojileri desteklemektedirler. Kadınların erkeklere göre daha kapalı bir toplumsal yapıda yaşamaları onların ideolojileri üzerinde de etkili olmaktadır. Kadınların sosyoekonomik özellikleri değişince, özellikle eğitim seviyeleri yükselince ve çalışma yaşamına girince onların ideolojilerinde de farklılaşma görülmektedir. Bu çalışma beş bölümden oluşmaktadır. İlk dört bölümde teorik bilgiler verilmekte ve beşinci bölümde alan araştırması verileri sunulmaktadır. İlk bölümde kadın-erkek kavramı, toplumsal cinsiyet, ideoloji ile ilgili temel kavramlar, ideolojinin tarihçesi, özellikleri ve belli başlı ideolojiler ele alınmıştır. İkinci bölümde bireyin ideolojisinin oluşmasında etkili olan sosyoekonomik faktörler olan cinsiyet, din, eğitim, yerleşim yeri, meslek, etnisite, yaş ve kitle iletişim araçları ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ideolojilerin kadına bakışı ve Osmanlı İmparatorluğu'ndan Cumhuriyet'e ideolojik bağlamda kadın sorunu ele alınmıştır. Dördüncü bölümde ülkemizde kadınların ideolojilere yönelimleri ve bu konudaki araştırma bulgularına yer verilmiştir. Beşinci ve son bölümde ise Küme Örnekleme yöntemine göre Antalya ilinde 663 kadın ve 196 erkek denek ile ideolojik yönelimleri üzerine yapılan alan araştırması ile kadınların ideolojilerinin erkeklerin ideolojilerinden nasıl farklılaştığı ve bu farklılığa etki eden faktörler belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma sonucunda; kadın ve erkek arasında benimsenen ideolojilerin farklılığının nedeni biyolojik cinsiyet yerine toplumsal cinsiyet rollerinin bir sonucu olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Kadınların sahip olduğu sosyoekonomik özelliklerin onların kendi ideolojilerinde de farklılığa yol açtığı bulgusuna ulaşılmıştır. Anahtar kelimeler: İdeoloji, Kadın, Erkek, Toplumsal Cinsiyet, Antalya.
Ideology, which entered into our lives with the French Revolution and spread to the world, has become one of the most important concepts of our time. In the changing world order, ideology fulfills some of the functions of religion. Ideology has been a phenomenon that guides the individual in understanding the world. With the appearance of the phenomenon of ideology as a need, many types of ideologies (liberalism, socialism, communism, conservatism, social democracy, Islamism) have emerged. Some ideologies, such as fascism, also gained prevalence periodically but lost their effectiveness over time. Ideologies that have been effective all over the world have more or less found a place for themselves in Turkey as well. Domestic dynamics, unlike global practices, also influenced the development of ideologies in a variety of ways. While ideologies first diverged on the left-right political spectrum in Turkey, today they progress along the axis of secularism-religion, modern-traditional, and nationalism. Gender is also an important factor in shaping the ideologies of social groups. Generally, there are differences in the direction of the ideologies of women and men in that women are more conservative and support religious ideologies more than men. The fact that women live in a more closed social structure also affects their ideologies. When the socio-economic conditions of women change, especially when their education level rises and they enter into working life, this causes a differentiation in their ideologies as well. This research study consists of five parts. In the first four parts, theoretical information is given, and in the fifth part, field research data is presented. In the first part, the concept of man and woman, gender, basic concepts related to ideology, the history of ideology, its features, and major ideologies are discussed. In the second part, the socioeconomic factors such as gender, religion, education, place of residence, occupation, ethnicity, age, and mass media, which have been effective determinants in the formation of the individual's ideology, are covered. In the third part, the views of ideologies towards women and the issues of women in the ideological context from the Ottoman Empire to the Republic are studied. In the fourth part, the orientation of women in Turkey towards ideologies and related research findings are presented. In the fifth and last part, through the field research conducted by using the cluster sampling method on the ideological orientations of 663 female and 196 male subjects in the province of Antalya, it was tried to determine how the ideologies of women differ from those of men and the factors affecting this difference. Finally, at the end of the research, it was found that the difference in the ideologies adopted by men and women is the result of gender roles rather than biological sex. It was also found that the socioeconomic characteristics of women cause differences in their own ideologies. Keywords: Ideology, Women, Men, Gender, Antalya
Tez (Doktora-PhD)- Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Kamu Yönetimi Anabilim Dalı, 2022.
Kaynakça var.
Fransız İhtilali ile hayatımıza giren ve dünyaya yayılan ideoloji günümüzün en önemli kavramlarından birisi haline gelmiştir. Değişen dünya düzeninde dinin gördüğü işlevin bir kısmını ideoloji görmektedir. İdeoloji bireye dünyayı anlamasında ona yol gösteren bir olgu olmuştur. İdeoloji olgusunun bir ihtiyaç olarak ortaya çıkması ile birçok ideoloji çeşidi (liberalizm, sosyalizm, komünizm, muhafazakarlık, sosyal demokrasi, İslamcılık) oluşmuştur. Faşizm gibi bazı ideolojiler de dönemsel olarak yaygınlık kazanmış ancak zaman içinde etkinliğini yitirmiştir. Tüm dünyada etkili olan ideolojiler Türkiye'de de kendine az veya çok yer bulmuştur. Dünyadaki uygulamalardan farklı olarak ülke içi dinamikler de ideolojilerin gelişimini farklı yönlerden etkilemiştir. Türkiye'de ideolojiler ilk olarak sağ-sol ekseninde ayrışırken, günümüzde ise laiklik-din, modern-geleneksel ve milliyetçilik ekseninde bir çizgide ilerlemektedir. Toplumsal grupların ideolojilerinin biçimlenmesinde cinsiyet de belirleyici önemli bir faktördür. Genellikle kadınlar ve erkeklerin ideolojilerinin yönünde farklılık olmakta, kadınlar erkeklere göre daha muhafazakâr ve dini ideolojileri desteklemektedirler. Kadınların erkeklere göre daha kapalı bir toplumsal yapıda yaşamaları onların ideolojileri üzerinde de etkili olmaktadır. Kadınların sosyoekonomik özellikleri değişince, özellikle eğitim seviyeleri yükselince ve çalışma yaşamına girince onların ideolojilerinde de farklılaşma görülmektedir. Bu çalışma beş bölümden oluşmaktadır. İlk dört bölümde teorik bilgiler verilmekte ve beşinci bölümde alan araştırması verileri sunulmaktadır. İlk bölümde kadın-erkek kavramı, toplumsal cinsiyet, ideoloji ile ilgili temel kavramlar, ideolojinin tarihçesi, özellikleri ve belli başlı ideolojiler ele alınmıştır. İkinci bölümde bireyin ideolojisinin oluşmasında etkili olan sosyoekonomik faktörler olan cinsiyet, din, eğitim, yerleşim yeri, meslek, etnisite, yaş ve kitle iletişim araçları ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ideolojilerin kadına bakışı ve Osmanlı İmparatorluğu'ndan Cumhuriyet'e ideolojik bağlamda kadın sorunu ele alınmıştır. Dördüncü bölümde ülkemizde kadınların ideolojilere yönelimleri ve bu konudaki araştırma bulgularına yer verilmiştir. Beşinci ve son bölümde ise Küme Örnekleme yöntemine göre Antalya ilinde 663 kadın ve 196 erkek denek ile ideolojik yönelimleri üzerine yapılan alan araştırması ile kadınların ideolojilerinin erkeklerin ideolojilerinden nasıl farklılaştığı ve bu farklılığa etki eden faktörler belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma sonucunda; kadın ve erkek arasında benimsenen ideolojilerin farklılığının nedeni biyolojik cinsiyet yerine toplumsal cinsiyet rollerinin bir sonucu olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Kadınların sahip olduğu sosyoekonomik özelliklerin onların kendi ideolojilerinde de farklılığa yol açtığı bulgusuna ulaşılmıştır. Anahtar kelimeler: İdeoloji, Kadın, Erkek, Toplumsal Cinsiyet, Antalya.
Ideology, which entered into our lives with the French Revolution and spread to the world, has become one of the most important concepts of our time. In the changing world order, ideology fulfills some of the functions of religion. Ideology has been a phenomenon that guides the individual in understanding the world. With the appearance of the phenomenon of ideology as a need, many types of ideologies (liberalism, socialism, communism, conservatism, social democracy, Islamism) have emerged. Some ideologies, such as fascism, also gained prevalence periodically but lost their effectiveness over time. Ideologies that have been effective all over the world have more or less found a place for themselves in Turkey as well. Domestic dynamics, unlike global practices, also influenced the development of ideologies in a variety of ways. While ideologies first diverged on the left-right political spectrum in Turkey, today they progress along the axis of secularism-religion, modern-traditional, and nationalism. Gender is also an important factor in shaping the ideologies of social groups. Generally, there are differences in the direction of the ideologies of women and men in that women are more conservative and support religious ideologies more than men. The fact that women live in a more closed social structure also affects their ideologies. When the socio-economic conditions of women change, especially when their education level rises and they enter into working life, this causes a differentiation in their ideologies as well. This research study consists of five parts. In the first four parts, theoretical information is given, and in the fifth part, field research data is presented. In the first part, the concept of man and woman, gender, basic concepts related to ideology, the history of ideology, its features, and major ideologies are discussed. In the second part, the socioeconomic factors such as gender, religion, education, place of residence, occupation, ethnicity, age, and mass media, which have been effective determinants in the formation of the individual's ideology, are covered. In the third part, the views of ideologies towards women and the issues of women in the ideological context from the Ottoman Empire to the Republic are studied. In the fourth part, the orientation of women in Turkey towards ideologies and related research findings are presented. In the fifth and last part, through the field research conducted by using the cluster sampling method on the ideological orientations of 663 female and 196 male subjects in the province of Antalya, it was tried to determine how the ideologies of women differ from those of men and the factors affecting this difference. Finally, at the end of the research, it was found that the difference in the ideologies adopted by men and women is the result of gender roles rather than biological sex. It was also found that the socioeconomic characteristics of women cause differences in their own ideologies. Keywords: Ideology, Women, Men, Gender, Antalya