| dc.description |
<p>ÖZET Amulet (muska) kültürü dâhilinde, insanı her türlü dışarıdan gelecek tehlikelere karşı koruduğuna inanılan nesnelerin, inanç sistemi içindeki varlığına ilk çağlardan itibaren rastlamaktayız. Tüm arkeolojik dönemlerin son derece dolu yaşandığı Anadolu coğrafyası, buna koşut olarak binlerce yıllık kültürel zenginliği de bünyesinde barındırmaktadır. İnsanı yaşadığı dünya ile bütünleştiren en önemli duyu organlarından olan göz, tarihöncesinden günümüze yaşama dair birçok görüngüsel (fenomenal) olguda ön plana alınmıştır. İlk bulgularına Obeyd ve Halaf kültürlerinden Tell Brak üzeri Anadolu’ya uzanan ve Malatya Pirot Höyük’te rastlanan pişmiş toprak göz idolleri, Ön Asya coğrafyasında yaygın bir görünüm sergilemektedir. Anadolu kültür mirası içinde yer alan korunma amaçlı çeşitli inanış ritüelleri, günümüze kadar uzanan süreçte farklı bölgesel özelliklerle farklı biçimlerde varlığını sürdürmektedir. Bu kapsamda nazar inanışı da, çağdaş gelişmelere karşın halk inanç sisteminde tinsel biçimsellikle devam etmektedir. Anadolu insanın tarihsel süreçte olumsuz olaylara karşı kesintisiz süren korunma güdüsü, etnolojik bağlamda yöresel farklılıklarla çeşitli objelerle ifade edilmesinin yanı sıra, gözün gücü kavramsallığına dayalı olarak göz üzerinde yoğunlaşmıştır. Günümüzde mavi nazar boncukları şeklinde üretilen kültür endüstrisinin de bir parçası olan cam boncuklar aynı zamanda, üreticileri esas alınarak Somut Olmayan Kültürel Miras (SOKÜM) kapsamında, Yaşayan İnsan Hazineleri Ulusal Envanterinde (YİH) yer almaktadır. Yapılan çalışmada; göz ve nazar olgusunun, pişmiş toprak göz idollerinden günümüz cam boncuklara değin oluşan süreçte, tanımlanan nazar nesneleri üzerinden genel hatlarıyla betimlenmesi amaçlanmıştır. </p><p>Anahtar Kelimeler: Nazar Olgusu, Amulet, Pişmiş Toprak, Mavi Nazar Boncukları<br></p> |
|