| dc.description |
<p>İnsanlık varoluşundan itibaren her türlü rahatsızlıklarına karşı kendini koruma ve iyileştirme güdüsüyle, sağlığı ile ilgili endişelerini giderecek, tedavisini sağlayacak ilaç amaçlı oluşturulan, doğa kaynaklı doğrudan ya da terkip halinde edinilen etkin maddelerin arayışı içinde olmuştur. Antik Dönemden itibaren belirginleşen halk hekimliği, tedavi yöntemlerini ve ilaç arayışını daha da sistemli bir şekilde sürdürmüştür. Birçok uygarlığın tıp geleneklerini bünyesinde yaşatan Anadolu, aynı zamanda tarihsel süreçte tıp kültürü ve tarihi açısından odak bir coğrafyadır. Antik Dönemden Osmanlı tıbbına kadar gelişen ve geçen süre zarfında, Osmanlı Dönemi’ndeki ilginç örneklerden biri de Tıyn-ı Mahtum /Limni Toprağı (Mühürlü Toprak) olarak bilinen, batılıların da Terra Lemnos/Lemnia (Terra Sigillata/Terra Sphragis) olarak ifade ettiği şifalı topraklardan yapılan droglardır. İstanbul’un fethini takip eden yıllarda Osmanlı hâkimiyetine giren Limni Adası’nda üretilen ve birçok hastalığa derman olduğu ileri sürülen mühürlü toprak draje benzeri haplar, özellikle Osmanlı döneminde önem kazanmıştır. Şifa sağladığı yönündeki kuvvetli algısıyla yüksek değer kazanan bu mühürlü topraklar, aynı dönemlerde batının da ilgisini çekmiş, kıymetinden dolayı alternatifleri farklı coğrafyalarda üretilmek istenmiş, hatta sahteleri bile yapılmıştır. Pliny, Diskorides, Galen, Belon, Hasluck gibi birçok toplum ve tabiat bilimcilerin araştırdıkları Limni toprağının özellikleri ve kültürünün, günümüzde de ritüellerini kapsayacak şekilde araştırmaları sürdürülmektedir. Limni Adası’nın belki de en önemli özelliği olan Tıyn-ı Mahtum olarak adlandırılan mühürlü şifa toprakları, uluslararası literatürde daha geniş araştırmalara konu edilmiştir. Yapılan çalışmada, bu konuya ilişkin birçok disipline işaret eden ulusal ve uluslararası araştırmaların bir arada değerlendirilmesi ve Osmanlı tababet harsında önemli bir yeri olan bu kültürün tanıtılması amaçlanmıştır.</p><p>Anahtar Sözcükler: Tıyn-ı Mahtum, Limni Adası, Limni Toprağı, Mühürlü Toprak.<br></p> |
|