| dc.description |
<p>İnsanlar tarihler boyunca, var olan fiziki ve psikolojik sınırlarının</p><p>üzerine koymaya çalışmış, beceri ve yeteneklerini geliştirmeye çalışmış</p><p>(Erkiner, 2006), antik çağ kültlerinden günümüze sportif faaliyetlerde yer</p><p>almıştır (Salici & Çimen, 2021; Akıncı, 2020). Doping ilk olarak Güney</p><p>Afrika yerlileri tarafından seremonilerde uyarıcı içecek olarak kullanılmıştır.</p><p>Ancak literatürde dopingin ilk olarak 1889 yılında, yarış atlarında performans</p><p>geliştirici olarak kullanıldığı bilgisi yer almaktadır (Lippi ve ark., 2008). Aynı</p><p>zamanda, doping kelimesi, 17. yüzyılda Hollanda kökenli bir şirketin</p><p>inşaatlarında görev yapan çalışanlarının enerjilerini arttırdığı öne sürülen</p><p>‘doop’ isimli bir çorbada geçmektedir (Vatanoğlu & Hot, 2011). 19. yüzyıl ve</p><p>öncesinde, doping maddeleri çoğunlukla bitki, hayvan ve mikrobiyolojik</p><p>kaynaklardan elde ediliyordu. Ayrıca, sporcuların müsabakalarda avantaj</p><p>üstünlüğü sağlamak amacıyla koka yaprağı çiğnemek ve koyun testisi yemek</p><p>gibi çeşitli yöntemleri kullandığı bilinmektedir (Yesalis ve ark., 2000).</p><p>Sporcuların yanı sıra antrenörler ve bilim insanları da tarihler boyunca sporda</p><p>performansı arttırmaya yönelik teknikler aramıştırlar. Yüzyıllar öncesinde</p><p>yapılan spor yarışmalarında sporcuların daha fazla performans ortaya</p><p>koyabilmek adına mantar yedikleri ve gladyatörlerin daha iyi dövüşebilmeleri</p><p>içinse uyarıcı birtakım maddeler kullandıkları tarihi kaynaklardan</p><p>bilinmektedir (Karataş ve ark., 2012). Diğer bir yandan, 20. yüzyılda at</p><p>yarışlarında yasal olmayan doping maddelerinin kullanılması ile doping</p><p>kavramı, spor alanına dahil olmuş ve yaygınlaşmaya başlamıştır (Fraser,</p><p>2004). Doping kullanımı sadece sporcularla sınırlı değil aynı zamanda da yarış</p><p>atları ve yarış köpeklerinde de kullanıldığı bilinmektedir (İmamoğlu, 1991).</p> |
|