| dc.description |
<p>Anne bekçiliği kavramı ilk olarak Allen ve Hawkins (1999) tarafından ifade edilen annelerin birlikte ebeveynliğeengel ve eşlerini ev işi ve çocuk bakımından alıkoyduklarına yönelik tanımlaması yapılan bir kavramdır. Dahasonraki yapılan çalışmalarda anne bekçiliği kavramı babalar için kısıtlayıcı ve olumsuz bir kavram olmaktançıkarak kolaylaştırıcı bir faktör olarak da ele alınmaya başlamıştır (Roy ve Dyson, 2005; Sano vd., 2008; SchoppeSullivan vd., 2008) Bu bakış açısından hareketle Puhlman ve Pasley (2013) anne bekçiliği kavramını aile sistemlerikuramı kapsamında yeniden ele alarak annenin baba üzerinde engelleyici, kontrol edici ya da teşvik edicitutumlarını ve bu tutumları oluşturan alt kategorilerin (geleneksel sınır koyucu, pasif engelleyici, kolaylaştırıcı,pasif kolaylaştırıcı, tutarsız, duyarsız, başına buyruk ve gözlemlenemeyen) babanın çocuk yetiştirme tutumlarıüzerine etkisini incelemiştir. Anne bekçiliğinin dinamik bir unsur olduğu ve çocuğun gelişimsel döneminden, aileiçi koşullardan (Puhlman ve Pasley, 2013), annenin kendi ebeveynliğine yönelik tutumlarından (Gaunt, 2008);günlük stres yaşantılarından (Whisman ve Baucom, 2012) ve annenin kişilik özelliklerinden (Fagan ve Barnett,2003) etkilendiği araştırmacılar tarafından vurgulanmaktadır. Aynı zamanda annelerin çocuk bakımındayaşadıkları zorlukların evlilik ilişkisini olumsuz yönde etkilediği (Lavee ve Ben-Ari, 2007), bu zorlukların da annebekçiliğini etkileyen bir faktör olduğu da alan yazında bulgular arasındadır (Schoppe-Sullivan vd., 2015). Sonyıllarda eşlerin ebeveynlik ile ilgili rolleri ve bu rollerin birbirlerinin ebeveynliklerini nasıl etkilediklerine yönelikyapılan araştırmalar, babaların çocuk yetiştirme ve bakımı konusunda etkin olması gerekliliğine ve anne-çocukilişkisinden daha çok anne-baba-çocuk ilişkisinin önemine vurgu yapmaktadır (Cabrera vd., 2007; Tu vd., 2014).Babaların çocuk yetiştirme ve bakım sürecine ortak katılımının çocukların gelişimini her yönden destekleyici birunsur olduğu (Downer vd., 2008) ve annenin rolüyle babanın bu sürece katılımı arasında bir ilişki olduğuaraştırmacılar tarafından vurgulanmaktadır (DeLuccie, 1995). Anne bekçiliği yani annenin çocuk yetiştirmesürecinde baba üzerindeki bu rolü, birlikte ebeveynliğin önemli değişkenlerinden biridir (Fagan ve Barnett, 2003;Schope-Sullivan vd., 2008). Araştırmalar anne bekçiliğinin çift yönlü bir süreç olduğunu, bu karşılıklı etkileşimiçinde anne bekçiliğinin babanın çocuk yetiştirme ve bakımına katılımının hem nedeni hem de sonucu olduğunuvurgulamaktadır (Hauser, 2012; Puhlman ve Palsey, 2013). Anne bekçiliğinin baba katılımını etkilediği ve babakatılımının da birlikte ebeveynliğin önemli parçası olduğu göz önünde bulundurulduğunda (Jia ve SchoppeSullivan, 2011) anne bekçiliğinin birlikte ebeveynlik üzerindeki neden ve sonuç etkisinin incelenmesinin önemliolduğu düşünülmektedir. Bu bağlamda, bu araştırmanın amacı anne bekçiliğinin birlikte ebeveynlik üzerindekietkisini ortaya koyabilmek, farklı demografik özelliklere sahip annelerin gözünden birlikte ebeveynliğinincelenerek annelerin anne bekçiliği rollerinin evlilikleri ve çocuk yetiştirmede birlikte ebeveynliklerine etkilerikonusunda algılarını nitel bir araştırma ile ortaya koymaktır. Bu bağlamda araştırmada katılımcılara “Şu andaçocuk yetiştirme ve bakımı konusunda eşinizle nasıl hareket ediyorsunuz? (Birlikte ebeveynliğiniz hakkındakigörüşleriniz neler?)”, “Çocuk yetiştirme ve bakımı konusunda eşinizle aranızdaki uyum ve uyumsuzluklarkonusunda ne düşünüyorsunuz?”, “Çocuk yetiştirme ve bakımı konusunda eşinizle birbirinize ebeveynlikkonusunda ne gibi yorumlarda bulunursunuz?”, “Çocuk yetiştirme ve bakımı sürecinde eşinizle aranızdaki işbölümü hakkında ne düşünüyorsunuz?”, “Çocuk yetiştirme ve bakımı süresinde karşılaştığınız sorun ya daanlaşmazlıkları yönetme konusunda ne düşünüyorsunuz?”, “Eşinizin çocuk bakımı konusunda nasıl bir rolesahipsiniz?” ve “Bu rolünüzün birlikte ebeveynliğinize etkisi konusundaki görüşleriniz neler?” sorularıyöneltilmiştir. Araştırmanın katılımcılarını evli ve çocuk sahibi olan farklı sayıda, farklı mesleğe ve farklı eğitimdüzeylerine sahip 10 anne oluşturmuştur. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan yarıyapılandırılmış görüşme formu kullanılarak, görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Araştırma sonucunda, katılımcılarbirlikte ebeveynlik konusunda genellikle iş yükünün annelerde olduğunu bununla birlikte belli konularda da olsababaların yardımcı ve destek olduklarını ifade etmektedirler. Yaşanan anlaşmazlıkların çoğunlukla çocukların148uyku ve yemek gibi konularda rutin kazanması, babaların çocukla iletişimi ve buna annenin müdahalesi, annenindaha kuralcı yapıda olup babanın bu konuda destek vermemesi konularında olduğu katılımcılar tarafından ifadeedilmiştir. Ayrıca birlikte ebeveynlik konusunda yükün anneler üzerinde olduğunu söyleyen katılımcıların yanısıra iş bölümünün var olduğu ancak bu iş bölümünde de belirleyici kişilerin yine anneler olduğu bulgulararasındadır. Annelerin birlikte çocuk yetiştirme süresinde baba üzerinde rolleri incelendiğinde, katılımcılar dahaçok kontrolcü ve teşvik edici rollerinin yüksek olduğunu belirtmişlerdir. Bunun yanı sıra engelleyici tutumlarınındaha fazla olduğunu belirten katılımcılar da mevcuttur. Bu konuda ayrıca özellikle 2 ve daha çok çocuğa sahipkatılımcıların ilk çocuklarında kontrolcü ve engelleyici tutumlarının daha fazla olduğu daha sonraki çocuklarda işyükünün ağır gelmesinden dolayı rollerini teşvik edici olarak değiştirmeye çalıştıklarını belirtmişlerdir. Son olarakkatılımcıların bu rollerinin birlikte ebeveynlikleri üzerine etkileri sorusunda ortaya çıkan temalar babaların bu rolükabullenmiş ve uyum sağlıyor olmaları, kolaylaştırıcı etkisi, iş yükünün anneye kalması, babayı pasif kılması veanneyi tahammülsüzleştirmesi konularındadır. Araştırma sonuçları çocuk bakımı ve yetiştirmesi konusundabirlikte ebeveynliğin genel olarak uygulanabildiğini ancak bu süreçte annelerin kontrolcü ve kural koyucututumlarının baskın olduğunu göstermektedir. Ayrıca bulgular anne bekçiliğinin çocuk sayısı, çocuğun yaşı veannenin çocuk bakımı konusunda stres düzeyinin artması ile ilişkili olduğunu göstermektedir. Araştırma sonuçlarıanne bekçiliğinin birlikte ebeveynliği belirleyen faktör olduğunu ortaya koyması, birlikte ebeveynlik konusundaannenin stres düzeyi artmadan, anne bekçiliği rolünü kolaylaştırıcı olarak belirlemesinin hem pozitif eş ilişkilerihem de çocuk bakımı konusunda eşlerin iş yükünü paylaşmaları açısından önemini vurgulamaktadır. Ayrıcabulgular özellikle yeni bebek sahibi olmuş ya da anne adaylarının, çocuğun yaşı ya da çocuk sayısına bağlıolmaksızın kolaylaştırıcı rolü benimsemeleri konusunda farkındalıklarını arttırması açısından önem taşımaktadır. <br></p> |
|