Günümüzde tarihi çevrelerde peyzaj ve restorasyon birçok ülkede önemli yer tutmakta ve bu konularla ilgili çalışmalar yapılmaktadır. Bu kapsamda ülkemiz özelinde ve birçok medeniyete ev sahipliği yapmış İstanbul düşünüldüğünde, tarihi çevre ve yapılar açısından oldukça zengin kültürel varlığa sahip olduğumuz görülmektedir. Bu zenginlik içerisinde atıl kalan birçok tarihi yapı ve çevre de bulunmaktadır. Bu kapsamda yer alan Mimar Sinan'ın İstanbul'da yaptığı üç darüşşifa (Haseki, Süleymaniye ve Atik Valide) özelinde bu çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışma içerisinde tarihi peyzajlar içerisinde yer alan şifahanelerin yapılarının temel kavramları açıklanmış; Mimar Sinan'ın Osmanlı döneminde yaptığı darüşşifalar tanıtılmıştır. İlgili literatürler taranarak özellikle İstanbul'da yer alan şifahaneler ve külliyeler gezilerek yerinde gözlem ve görüşmeler yapılmıştır. Çalışma kapsamında yer alan Haseki, Süleymaniye ve Atik Valide Darüşşifalarının bahçelerinin tarihsel süreç içerisinde olan değişimi ve dönüşümü (mülkiyet-mimari-dış mekân-bahçe kullanımı) ayrıntılarıyla çizelgeler ve vaziyet planları ile ortaya koyulmuştur. Elde edilen değerlendirmeler ile hem kültürel hem tarihi mirasa ışık tutan Mimar Sinan darüşşifalarının tekrar günümüze kazandırılmasına yönelik öneriler getirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Darüşşifa, Dış mekân, Tarihi peyzaj, Peyzaj özellikleri, Şifa bahçeleri.
Today, landscape and restoration in historical environments have an important place in many countries and studies are carried out on these issues. In this context, considering Istanbul, which has hosted many civilizations in our country, it is seen that we have a very rich cultural asset in terms of historical environment and structures. In this richness, there are many historical buildings and environments that remain idle. In this context, three darüşşifa (Haseki, Süleymaniye and Atik Valide) built by Mimar Sinan in Istanbul were studied specifically. In the study, the basic concepts of the structures of the darussifas located in historical landscapes are explained; Darussifas built by Mimar Sinan during the Ottoman period are introduced. By scanning the relevant literature, especially the hospitals and complexes in Istanbul were visited and on-site observations and interviews were made. The change and transformation (property-architecture-outdoor-garden use) of the gardens of Haseki, Süleymaniye and Atik Valide Hospitals, which are within the scope of the study, in the historical process are presented in detail with charts and site plans. With the evaluations obtained, suggestions have been made to bring the Mimar Sinan Darussifas, which shed light on both cultural and historical heritage, to the present day. Keywords: Darussifa, Outdoor, Historical landscape, Landscape features, Healing gardens.
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, 2022.
Kaynakça var.
Günümüzde tarihi çevrelerde peyzaj ve restorasyon birçok ülkede önemli yer tutmakta ve bu konularla ilgili çalışmalar yapılmaktadır. Bu kapsamda ülkemiz özelinde ve birçok medeniyete ev sahipliği yapmış İstanbul düşünüldüğünde, tarihi çevre ve yapılar açısından oldukça zengin kültürel varlığa sahip olduğumuz görülmektedir. Bu zenginlik içerisinde atıl kalan birçok tarihi yapı ve çevre de bulunmaktadır. Bu kapsamda yer alan Mimar Sinan'ın İstanbul'da yaptığı üç darüşşifa (Haseki, Süleymaniye ve Atik Valide) özelinde bu çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışma içerisinde tarihi peyzajlar içerisinde yer alan şifahanelerin yapılarının temel kavramları açıklanmış; Mimar Sinan'ın Osmanlı döneminde yaptığı darüşşifalar tanıtılmıştır. İlgili literatürler taranarak özellikle İstanbul'da yer alan şifahaneler ve külliyeler gezilerek yerinde gözlem ve görüşmeler yapılmıştır. Çalışma kapsamında yer alan Haseki, Süleymaniye ve Atik Valide Darüşşifalarının bahçelerinin tarihsel süreç içerisinde olan değişimi ve dönüşümü (mülkiyet-mimari-dış mekân-bahçe kullanımı) ayrıntılarıyla çizelgeler ve vaziyet planları ile ortaya koyulmuştur. Elde edilen değerlendirmeler ile hem kültürel hem tarihi mirasa ışık tutan Mimar Sinan darüşşifalarının tekrar günümüze kazandırılmasına yönelik öneriler getirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Darüşşifa, Dış mekân, Tarihi peyzaj, Peyzaj özellikleri, Şifa bahçeleri.
Today, landscape and restoration in historical environments have an important place in many countries and studies are carried out on these issues. In this context, considering Istanbul, which has hosted many civilizations in our country, it is seen that we have a very rich cultural asset in terms of historical environment and structures. In this richness, there are many historical buildings and environments that remain idle. In this context, three darüşşifa (Haseki, Süleymaniye and Atik Valide) built by Mimar Sinan in Istanbul were studied specifically. In the study, the basic concepts of the structures of the darussifas located in historical landscapes are explained; Darussifas built by Mimar Sinan during the Ottoman period are introduced. By scanning the relevant literature, especially the hospitals and complexes in Istanbul were visited and on-site observations and interviews were made. The change and transformation (property-architecture-outdoor-garden use) of the gardens of Haseki, Süleymaniye and Atik Valide Hospitals, which are within the scope of the study, in the historical process are presented in detail with charts and site plans. With the evaluations obtained, suggestions have been made to bring the Mimar Sinan Darussifas, which shed light on both cultural and historical heritage, to the present day. Keywords: Darussifa, Outdoor, Historical landscape, Landscape features, Healing gardens.