Bu çalışma, 2021 yılında Havza ilçesi ve ilçeye bağlı yerleşim yerlerinde yaşayan yerli halkın ağız özelliklerini araştırma ve tespit etme sonucu ortaya çıkmıştır. Türkiye Türkçesinin önemli dil alanlarından biri de ağızlardır. Bunların çeşitli yönleri üzerinde Türkiye'de ve dünyada birçok çalışma yapılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde hâlâ işlenmemiş, üzerinde bilimsel çalışma yapılmamış ağız bölgeleri olduğu bilinmektedir. Günümüzde kitle iletişim araçlarının hayatımızdaki yerinin artmasıyla ağız özelliklerinin giderek kaybolduğu görülmektedir. Bu sebeple henüz bilimsel yöntemlerle hiçbir çalışma yapılmayan ağız bölgeleri üzerinde çalışılması gerekmektedir. Türkiye Türkçesi ağızları üzerine yapılan çalışmalar azımsanmayacak kadar çok olmasına karşın boşluklar ve eksiklikler vardır. Türkiye Türkçesinin tam ve kapsamlı bir dil atlasının oluşturulması da ağız çalışmalarının tamamlanmasına bağlıdır. Samsun iline bağlı olan Havza ilçesi, tarihî ve coğrafi konumu bakımından bir hayli önemlidir. Anadolu'nun Türkleşmesinde kilit rol oynayan, Kurtuluş Savaşı'nın temelleri atılan coğrafyalardan biri olarak anılan Havza, bu tarihî sebeplerle önemli bir coğrafi yerleşim yeridir. Bu bağlamda Havza Ağzı, Türkiye Türkçesi ağızları içinde incelenmeye değer dil özellikleri taşımaktadır. Bu özelliklerin belirlenmesi, ilçenin önemli özelliklerinden olan ağız özelliklerini de ortaya koyacaktır. Havza Ağzı adlı bu çalışma, çalışmanın konu ve kapsamı, yörenin tarihi, coğrafyası ve etnik yapısının bulunduğu "Giriş" bölümü ile "İnceleme" (Ses Bilgisi, Şekil Bilgisi), "Metinler" ve "Sözlük" bölümlerinden oluşmaktadır. Anahtar Kelimeler : Türkiye Türkçesi, Türkiye Türkçesi ağızları, Samsun, Havza Ağzı.
This study was the result of researching and detecting the dialect characteristics of the local people living in Havza district and its settlements in 2021. One of the important language areas of Turkey- Turkish is dialects. Many studies have been conducted on various aspects of these in Turkey and around the world. It is known that there are still dialect areas within the borders of the Republic of Turkey that are undeveloped and have not been scientifically studied. Nowadays, it is seen that dialect features are gradually disappearing as the place of mass media in our lives increases. For this reason, it is necessary to study areas that have not yet been studied using scientific methods. Although there are a considerable number of studies on Turkey- Turkish dialects, there are gaps and deficiencies. Creating a complete and comprehensive language atlas of Turkey- Turkish also depends on the completion of dialect studies. Havza district of Samsun province is very important in terms of its historical and geographical location. Havza, which played a key role in the Turkification of Anatolia and is known as one of the geographies where the foundations of the War of Independence were laid, is an important geographical settlement for these historical reasons. In this context, Havza Dialect has linguistic features worth examining among Turkey Turkish dialects. Determining these features will also reveal the dialect features, which are important features of the district. This study, called Havza Dialect, consists of the "Introduction" section, which includes the subject and scope of the study, the history, geography and ethnic structure of the region, and the "Review" (Phonology, Morphology), "Texts" and "Dictionary" sections. Keywords : Turkey Turkish, Turkey Turkish dialects, Samsun, Havza Dialect.
Tez (Yüksek Lisans) - Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, 2024.
Kaynakça var.
Bu çalışma, 2021 yılında Havza ilçesi ve ilçeye bağlı yerleşim yerlerinde yaşayan yerli halkın ağız özelliklerini araştırma ve tespit etme sonucu ortaya çıkmıştır. Türkiye Türkçesinin önemli dil alanlarından biri de ağızlardır. Bunların çeşitli yönleri üzerinde Türkiye'de ve dünyada birçok çalışma yapılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde hâlâ işlenmemiş, üzerinde bilimsel çalışma yapılmamış ağız bölgeleri olduğu bilinmektedir. Günümüzde kitle iletişim araçlarının hayatımızdaki yerinin artmasıyla ağız özelliklerinin giderek kaybolduğu görülmektedir. Bu sebeple henüz bilimsel yöntemlerle hiçbir çalışma yapılmayan ağız bölgeleri üzerinde çalışılması gerekmektedir. Türkiye Türkçesi ağızları üzerine yapılan çalışmalar azımsanmayacak kadar çok olmasına karşın boşluklar ve eksiklikler vardır. Türkiye Türkçesinin tam ve kapsamlı bir dil atlasının oluşturulması da ağız çalışmalarının tamamlanmasına bağlıdır. Samsun iline bağlı olan Havza ilçesi, tarihî ve coğrafi konumu bakımından bir hayli önemlidir. Anadolu'nun Türkleşmesinde kilit rol oynayan, Kurtuluş Savaşı'nın temelleri atılan coğrafyalardan biri olarak anılan Havza, bu tarihî sebeplerle önemli bir coğrafi yerleşim yeridir. Bu bağlamda Havza Ağzı, Türkiye Türkçesi ağızları içinde incelenmeye değer dil özellikleri taşımaktadır. Bu özelliklerin belirlenmesi, ilçenin önemli özelliklerinden olan ağız özelliklerini de ortaya koyacaktır. Havza Ağzı adlı bu çalışma, çalışmanın konu ve kapsamı, yörenin tarihi, coğrafyası ve etnik yapısının bulunduğu "Giriş" bölümü ile "İnceleme" (Ses Bilgisi, Şekil Bilgisi), "Metinler" ve "Sözlük" bölümlerinden oluşmaktadır. Anahtar Kelimeler : Türkiye Türkçesi, Türkiye Türkçesi ağızları, Samsun, Havza Ağzı.
This study was the result of researching and detecting the dialect characteristics of the local people living in Havza district and its settlements in 2021. One of the important language areas of Turkey- Turkish is dialects. Many studies have been conducted on various aspects of these in Turkey and around the world. It is known that there are still dialect areas within the borders of the Republic of Turkey that are undeveloped and have not been scientifically studied. Nowadays, it is seen that dialect features are gradually disappearing as the place of mass media in our lives increases. For this reason, it is necessary to study areas that have not yet been studied using scientific methods. Although there are a considerable number of studies on Turkey- Turkish dialects, there are gaps and deficiencies. Creating a complete and comprehensive language atlas of Turkey- Turkish also depends on the completion of dialect studies. Havza district of Samsun province is very important in terms of its historical and geographical location. Havza, which played a key role in the Turkification of Anatolia and is known as one of the geographies where the foundations of the War of Independence were laid, is an important geographical settlement for these historical reasons. In this context, Havza Dialect has linguistic features worth examining among Turkey Turkish dialects. Determining these features will also reveal the dialect features, which are important features of the district. This study, called Havza Dialect, consists of the "Introduction" section, which includes the subject and scope of the study, the history, geography and ethnic structure of the region, and the "Review" (Phonology, Morphology), "Texts" and "Dictionary" sections. Keywords : Turkey Turkish, Turkey Turkish dialects, Samsun, Havza Dialect.