Malatya&#039;da Çeşme Mimarisi

DEMİRCİ, Doğan; Süleyman Demirel Üniversitesi

DSpace Home
→
SDÜ Yayınları
→
Akademik Dergiler
→
Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi
→
View Item

dc.creator	DEMİRCİ, Doğan; Süleyman Demirel Üniversitesi
dc.date	2021-12-30T00:00:00Z
dc.date.accessioned	2022-05-10T11:03:00Z
dc.date.available	2022-05-10T11:03:00Z
dc.identifier	https://dergipark.org.tr/tr/pub/sufesosbil/issue/67386/1028769
dc.identifier
dc.identifier.uri	http://acikerisim.sdu.edu.tr/xmlui/handle/123456789/96344
dc.description	Su, canlı yaşamın varlığı açısından vazgeçilmez bir unsurdur. Dolayısıyla insanlık için suyun tedariki, temini ve depolanması elzem konulardandır. Bu anlamda insanlığın mimarlık tarihi serüveninde su mimarisi önem arz eden alanlardan olmuştur. Su ile ilişkili yapılar tarih öncesi çağlardan bu yana toplumlar için önemli olmuş, toplumların; sosyal, kültürel ve ekonomik gelişimleri açısından ön planda yer almıştır. Tarihte medeniyetler suyun taşınması amacıyla su kemerleri, su yolları, suyun biriktirilmesi için havuzlar ve sarnıçlar, suyun dağıtılması için maksemler, içmek amacıyla çeşmeler, sebiller, selsebiller, gibi su yapıları inşa etmişlerdir. Çeşmeler, suyun; kaynağından bir hazneye toplanarak veya borularla getirilerek lüleli veya musluklu, mermerden, taştan veya buna benzer malzemelerden yapılmış, umuma mahsus su alma yerleridir. Çeşmeler; ortada kitabesi olan nişi çevreleyen bir kemer, tas nişi, ayna taşında bir musluk, musluktan akan suyun biriktirdiği bir yalak, yalağın iki yanında dinlenme taşı formunda cephe düzenine sahiptir.Türk-İslam dönemi su mimarinsin en sanatsal yapıları olan çeşmeler mükemmel mimari düzenlemeleri, şebekeleri, taş süslemeleri, bezemeleri ile dönemlerinin anıtsal özelliklerini yansıtmaktadır. Malatya çeşmelerinde su haznesi sadece 4 çeşmede görülür. Cephe gerisinde yer alan su haznesi ve düz dam şeklinde ve yığma taşla örülmüş duvar örgüsüne sahiptir. Çeşmelerin cephelerinde yoğun bir bezeme görülmez. Birkaç örnekte devşirme malzeme kullanılarak süsleme yapılsa da, Klasik Dönem Osmanlı süsleme unsurları kullanılmamıştır. Küçük ölçekli çeşmelerin yanı sıra heybetli ebatlarıyla dikkat çeken çeşme örnekleri de bulunur. Bu bağlamda, burada tanıtılacak ve mimari yönden tartışılacak olan bu yapıların, akademik literatüre mütevazı da olsa bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
dc.format	application/pdf
dc.language	tr
dc.publisher	Süleyman Demirel Üniversitesi
dc.publisher	Süleyman Demirel University
dc.relation	https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2100982
dc.source	Volume: , Issue: 54 270-298	en-US
dc.source	1300-9435
dc.source	2667-6206
dc.source	Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi
dc.subject	Su Yapıları,Malatya Çeşmeleri,Çeşme Tipolojisi
dc.title	Malatya'da Çeşme Mimarisi	tr-TR
dc.type	info:eu-repo/semantics/article
dc.citation	Acun, H. (1999). Manisa’da Türk Devri Yapıları, Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
dc.citation	Aktaş, A. F. (2009). Elazığ İli Çeşmeleri, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi Anabilim Dalı, (Yayınlanmamış) Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
dc.citation	Aktuna, B. (1997). Ankara Çeşmeleri, Gazi Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Anabilim Dalı (Yayınlanmamış) Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
dc.citation	Altun, A. (1981-1982). Kütahya’nın Türk Devri Mimarisi, Atatürk’ün Doğumunun 100. Yılına Armağan, İstanbul.
dc.citation	Anonim, (2006). Bilecik Kültür Envanteri, Bilecik Valiliği, Bilecik.
dc.citation	Anonim, (1988). İlimiz Malatya, İstanbul: Özgül Yayınları.
dc.citation	Anonim, (1993-1994). Tematik Ansiklopedi, Sanat ve Kültür: Türk-İslam, C. VI, İstanbul, 278-279.
dc.citation	Arseven, C., E. (1983). “Çeşme” Maddesi, Sanat Ansiklopedisi, C. 1, İstanbul.
dc.citation	Arseven, C., E. (1954). Türk Sanatı Tarihi, İstanbul: Maarif Basımevi.
dc.citation	Aytöre, M. (1962). Türklerde Su Mimarisi, I. Uluslararası Türk Sanatı Kongresi, Bildiriler, Ankara, 45-69.
dc.citation	Barışta, Ö., H. (1991). İstanbul Çeşmeleri Beyoğlu Cihetindeki Meyve Motifleriyle Bezenmiş Tek Cepheli Anıt Çeşmeler, Ankara.
dc.citation	Barışta, Ö., H. (1993). İstanbul Çeşmeleri-Kabataş Hekimoğlu Ali Paşa Meydan Çeşmesi, Ankara.
dc.citation	Barışta, Ö., H. (1995). İstanbul Çeşmeleri, Azapkapı Saliha Sultan Çeşmesi, Ankara.
dc.citation	Boran, A., Tüfekçioğlu, A. ve Erdal, Z. (2002). Siirt İli ve İlçelerindeki 2000 Yılı Yüzey Araştırması, 19. Araştırma Sonuçları Toplantısı, C.I., Ankara, 17-32.
dc.citation	Bölükbaşı, E. (2004). Safranbolu Su Mimarisi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayınlanmamış) Doktora Tezi, Ankara.
dc.citation	Cerasi M. (1999). Osmanlı Kenti (1. Baskı), İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
dc.citation	Çerkez, M. (2005). İnebolu Çeşmeleri, Erdem Dergisi, C. 15, Ankara,145-184.
dc.citation	Çetin, Y. (2006). Sakarya ve İlçelerinde Sivil Mimari Eserler, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı (Yayınlanmamış) Doktora Tezi, Erzurum.
dc.citation	Demiralp, Y. (1996). Akşehir ve Köylerindeki Türk Anıtları, Ankara.
dc.citation	Demirci, D. (2020). Isparta-Eğirdir-Atabey Kervanyolu Üzerindeki Menzil Çeşmesi Üzerine Bir İnceleme”, Journal of History Studies, 148-167.
dc.citation	Denktaş, M. (1998). Kayseri-Büyük Bürüngüz Köyü’ndeki Türk Anıtları, Vakıflar Dergisi, Sayı 27, Kayseri, 161-190.
dc.citation	Denktaş, M. (2005). Divriği Çeşmeleri, Kayseri: Laçin Yayınevi.
dc.citation	Denktaş, M. (2000a). Karaman Çeşmeleri, Kayseri: Kıvılcım Kitabevi.
dc.citation	Denktaş, M. (2000b). Kayseri’deki Tarihi Su Yapıları (Çeşmeler, Hamamlar), Kayseri.
dc.citation	Durman, A. (2014). Uşak Çeşmeleri, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı (Yayınlanmamış) Yüksek Lisans Tezi, Van.
dc.citation	Dündar, A. (1999). Kilis'teki Osmanlı Devri Mimari Eserleri, Ankara.
dc.citation	Eyice, S. (1993). Çeşme Maddesi, D.İ.A., C. 8, İstanbul: Diyanet Yayınları.
dc.citation	Fındık, Özkul, N. (2006). Hekimhan Çeşmeleri, Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitü Dergisi, Sayı 9, Erzurum, 99-117.
dc.citation	Geyik, G. (2007). İzmir Su yapıları, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı (Yayınlanmamış) Yüksek lisans Tezi, Erzurum.
dc.citation	Gündoğdu, H. (2006). Niksar’da Pek Bilinmeyen Bir Çeşme ve Üzerindeki Kabartmalar, Tokat.
dc.citation	Altuntaş, H. ve Şahin, M. (2011). Kuran-ı Kerim Meali, D.İ.B., Ankara: Yeni Matbaacılık.
dc.citation	Işıkdoğan, A. (2013). Balıkesir Çeşmeleri, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı (Yayınlanmış) Yüksek Lisans Tezi, Van.
dc.citation	Karademir, M. (2007). Edirne Çeşmeleri, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim dalı (Yayınlanmamış) Yüksek Lisans Tezi, Konya.
dc.citation	Karasu, G. (2006). Afyon Çeşmeleri, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı (Yayınlanmamış) Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
dc.citation	Karpuz, E. (1996). Konya’da Bulunan Çok Cepheli Çeşme Özellikleri, Müze, Sayı 11, Konya, 27-32.
dc.citation	Karpuz, H. (1996). Trabzon’un Tarihi Yapıları, Trabzon: T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları.
dc.citation	Kaşıkeman, Ö. (2005). Tokat İli ve Niksar İlçesi Çeşme ile Şadırvanları, (Yayınlanmamış) Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
dc.citation	Konyalı, İ. H. (1960). Abideleri ve Kitabeleri İle Erzurum Tarihi, İstanbul.
dc.citation	Kürkçüoğlu, A. (1997). Şanlıurfa Mimari Eserleri, (Ed. Seyfi Başkan), Ankara.
dc.citation	Mülayim, S. (1996). Nevşehir’de Türk Dönemi, Nevşehir: T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları.
dc.citation	Ödekan, A. (1987). Çeşme, Maddesi, Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi, C. II, İstanbul.
dc.citation	Ödekan, A. (1992a). Kentiçi Çeşme Tasarımında Tipolojik Çözümleme, Semavi Eyice’ye Armağan, İstanbul Yazıları, İstanbul, 281-297.
dc.citation	Ödekan, A. (1992b). Çeşme Maddesi, İstanbul Ansiklopedisi, C. II, İstanbul.
dc.citation	Ödekan, A. (1997). Selsebil Maddesi, Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi, C. 3, İstanbul.
dc.citation	Ömerov, A. (2012). Suyun Önemi ve Müslümanlar Arasında Gelişen Sebil Kültürü, Yüksek İslam Enstitüsü Yıllığı, Sayı 4, Sofya, 210-221.
dc.citation	Önge, Y. (1997). Türk Mimarisinde Selçuklu ve Osmanlı Dönemlerinde Su Yapıları, İstanbul.
dc.citation	Özkarcı, M. (2001). Niğde’de Türk Mimarisi, Ankara: Türk Tarih Kurumu.
dc.citation	Özünal, A. (1997). Bergama Tarihinde Su Yolları ve Çeşme’ler; Bergama’da su Mimarisi ve Çeşmeler, Bergama: Bergama Belediyesi Kültür Yayınları.
dc.citation	Öztürk, Ş. (2004). Bitlis Su Mimarisi, Bitlis Valiliği: Bitlis Valiliği İl Kültür ve Turizm Yayınları.
dc.citation	Pektaş, K. (2002). Tunus'ta Osmanlı Mimari Eserleri, Ankara: Türk Tarih Kurumu.
dc.citation	Pilehvarian, N., Urfalıoğlu N. ve Yazıcıoğlu L. (2004). Osmanlı Başkenti İstanbul'da Çeşmeler, İstanbul.
dc.citation	Pilehvarian, N. K. (2002). Osmanlı Çeşme Mimarisi. Türkler Ansiklopedisi, Cilt 12, Ankara, 247-251.
dc.citation	Sarı, İ. (1996). Şehrimiz Diyarbakır, İstanbul: D.B.B., Kültür Yayınları.
dc.citation	Sözen, M. ve Tanyeli U. (2005). Sanat Kavram ve Terimleri Sözlüğü, 4. Basım, İstanbul: Remzi Kitabevi.
dc.citation	Şahin, M. K. (2010). Merzifonda Kara Mustafa Paşa’nın Yaptırdığı Çeşmeler, Geçmişten Günümüze Merzifon, Ankara: Merzifon Belediyesi Yayınları, 409-444.
dc.citation	Şahin, M. K. (2015). Merzifon’da Az Bilinen ve Bilinmeyen Bir Grup Çeşme Üzerine Gözlemler, III. Uluslararası Geçmişten Günümüze Merzifon ve Amasya Yöresi Sempozyumu, 08-10 Ekim 2015, Ankara: Edge Akademi Yayıncılık, 465-515.
dc.citation	Tanışık, İ. H. (1943). İstanbul Çeşmeleri, İstanbul: Maarif Matbaası.
dc.citation	Türker, Ç. A. (2002). Osmanlı Çeşme Mimarisinde Çanakkale Çeşmelerinin Yeri ve önemi, Ortaçağ‘da Anadolu Aynur Durukan’a Armağan, Ankara, 167-184.
dc.citation	Yalman, B. (1983). Bursa Çeşmeleri, İlgi Dergisi, S. 36, İstanbul, 27-31.
dc.citation	Yeşilbaş, E. (2007). Diyarbakır’da Su Mimarisi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi.
dc.citation	Yıldız, İ. (2003). Savur’daki Mimari Eserler, YYÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayınlanmamış) Yüksek Lisans Tezi, Van.
dc.citation	Yörükoğlu, Ö. (1987). Kayseri Çeşmeleri, Kayseri: Beğendik Kültür.
dc.citation	Yurttaş, H. (1999). Hacı Dede Ağa Çeşmesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, S. 5, Erzurum, 193-198.
dc.citation	Yurttaş H. ve Haldun Ö. (2002). Tarihi Erzurum Çeşmeleri ve Su Yolları, Büyükşehir Belediyesi, ESKİ Genel Müdürlüğü Hizmet Serisi, Erzurum: Bakanlar Matbaacılık.
dc.citation	https://www.tiski.gov.tr/icerik/detay.aspx?Id=42 (Erişim: 18.11.2021).
dc.citation	http://www.restoraturk.com/restorasyon-sanat/restorasyon-sanat-tarihi/223-osmanlidacesml Html (Erişim: 9.3.2016).
dc.citation	https://www.tarihtarih.com/?Syf=26&Syz=384316. “Osmanlı Çeşme Mimarisi” / Doç. Dr. Nuran Kara Pilehvarian (Erişim: 5.4.2016).
dc.citation	https://evrenseldegerler.org.tr/osmanlida-hayir-sanati-cesmeler/ (Erişim: 18.11.2021).
dc.citation	https://www.tiski.gov.tr/icerik/detay.aspx?Id=42 (Erişim: 18.11.2021).
dc.citation	https://www.tukav.org.tr/haber/osmanli-cesme-mimarisi.html.html (Erişim: 1811.2021).