| dc.description |
<table width="100%" cellspacing="0" cellpadding="1" style="margin: 0px; padding: 0px; outline: 0px; max-width: 100%; background-color: rgb(255, 255, 255); color: rgb(34, 34, 34); font-family: Verdana, Arial, sans-serif; font-size: 13.2px;"><tbody style="margin: 0px; padding: 0px; outline: 0px;"><tr class="renkp" style="margin: 0px; padding: 0px; outline: 0px;"><td colspan="4" id="td0" style="margin: 0px; padding-left: 9px; outline: 0px; background-color: rgb(240, 245, 249); font-size: 10px;">Radon maruziyeti, halk sağlığını yakından ilgilendiren gerçek bir çevre sorunudur. Radon radyoaktiftir ve A-sınıfı bir kanserojendir. Yaşadığımız her yerde, az veya çok miktarda mutlaka radon mevcuttur. Radon, havadan daha ağırdır ve zamanla kapalı mekânlarda birikebilir. Radon ve bozunma ürünlerinin solunması akciğer kanseri oluşumu ile ilişkilendirildiğinden bina içi radon seviyelerinin belirlenmesi ve bilhassa orta veya yüksek düzeyde doğal radyasyona sahip bölgelerdeki bina içi radon yoğunluklarının takip edilmesi oldukça önemlidir. Radonun varlığı ve miktarı, sadece özel olarak geliştirilmiş cihazlar vasıtasıyla tespit edilebilmektedir. Bu çalışmada, bina içi atmosferik radon konsantrasyonlarının ölçümü ve monitörlemesi için geliştirilen ve IRL-RMS (Isparta Radon Laboratuvarı-Radon Monitörleme Sistemi) adını verdiğimiz web-kontrollü online bir radon takip ağı tasarımı tanıtılmaktadır. Önerilen sistem mimarisi, yerleştirildiği ölçüm noktalarındaki radon düzeylerini eş-zamanlı ve sürekli (her saatte bir kez) ölçerek bu ölçüm sonuçlarına ait verileri online olarak bir merkeze (kontrol merkezine) gönderen IoT-tabanlı (nesnelerin interneti kapsamında çalışan) tekli radon takip sistemlerini web üzerinden bir arada kontrol edebilen bir takip ağı olarak tasarlanmıştır. Bu tasarım sayesinde, farklı mekânlardan (birbirinden bağımsız tekli radon takip sistemlerinden) gelen veriler, gerçek-zamanlı olarak kontrol merkezinde işlenip, depolanabilmekte ve ölçülen radon düzeyleri, internet erişimine sahip uzaktaki bir bilgisayardan anlık olarak veya belirli bir zaman aralığı için görsel olarak da takip edilebilmektedir. Önerilen tasarım iki adımlı bir çalışma ile hayata geçirilmiştir. İlk adımda, online radon ölçümü için kullanılacak IoT-tabanlı tekli radon takip sistemi geliştirilerek bu sistemin uzun-dönem radon ölçümleri için veri aktarma performansı bakımından uygunluğu, ön-ölçümlerle ortaya konulmuştur. Sonraki adımda ise, tekli sistemleri bir arada kontrol edebilen web-tabanlı bir kontrol programı hazırlanmış ve fiziki olarak kurulan bir radon takip ağı ile bir yıl boyunca test ölçümleri yapılarak önerilen tasarımın pratikteki kullanımı gerçekleştirilmiştir. Çalışmada öncelikle, ev ve işyerleri için bina içi atmosferik radon seviyelerinin sürekli olarak ölçülüp monitörlenebileceği, uygun maliyetli bir IoT-tabanlı tekli takip sistemi tasarımına odaklanılmıştır. Bu amaçla, piyasadan temin edilebilen hesaplı bir elektronik radon dedektörü ile bir SBC (tek kartlı bilgisayar) birbirlerine kablosuz olarak bağlanmıştır. SBC içerisinde çalışan ve Python dilinde yazdığımız kod yardımıyla, sistem tarafından alınan radon ölçüm verilerinin tanımlı internet alanına (buluta) aktarılması ve depolanması sağlanmıştır. Buluttaki bu verilere, internete bağlı cihazlarla iletişim kurmayı sağlayan açık kaynaklı bir IoT uygulama programı ile ulaşmak mümkün olduğu için önerilen tasarım, internete bağlı bir PC kullanarak ölçüm verilerinin uzaktan işlenmesini ve görselleştirilmesini mümkün kılmıştır. Bir radon takip sisteminin uzun-dönem ölçümlerine uygun olması gerekmektedir. Bu nedenle tekli radon takip sistemimizin veri iletim verimliliği, Isparta il merkezinde bulunan bir konutta, 1 Haziran 2020 ile 31 Ocak 2021 tarihleri arasında gerçekleştirilen ön-ölçümlerle araştırılmıştır. 8 ay boyunca toplamda 5848 adet saatlik veri kaydedilerek sistemin %99,5 düzeyinde yüksek bir veri iletim performansına sahip olduğu ve uzun-dönem radon ölçümleri için rahatlıkla kullanılabileceği gösterilmiştir. IoT-tabanlı tekli radon takip sistemi için yapılan ön-ölçümlerde, atmosferik radon konsantrasyonlarının 2-178 Bq/m3 arasında değiştiği ve evdeki ortalama radon yoğunluğunun 59 Bq/m3 olduğu tespit edilmiştir. Bu düzey, TENMAK'ın (Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu'nun) meskenler için kabul ettiği 400 Bq/m3'lük sınır değerin oldukça altındadır. Ek olarak, ön-ölçümlerden elde edilen verilerin istatistiksel analizi, SPSS 25.0 programı kullanılarak yapılmıştır. Sağa çarpık bir dağılım sergileyen fakat, herhangi bir dağılıma uymayan verilerin analizleri için parametrik olmayan testler uygulanmış ve Kruskal Wallis testlerine göre; hem aylar arasında hem de mevsimler arasında radon ölçümleri bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Çalışmanın ikinci aşamasında 12 adet tekli radon takip sisteminin yer aldığı bir ölçüm ağı kurulmuştur. Ağdaki tekli sistemlere ait ölçümlerin online olarak takip edilebilmesi amacıyla bu tasarımla entegre olarak çalışabilecek web-tabanlı bir kontrol programı hazırlanmıştır. Önerilen web-kontrollü online radon takip ağı sisteminin performansı, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi'nde bulunan 12 ayrı birimde, Mart 2021 tarihinden itibaren bir yıl boyunca kesintisiz olarak gerçekleştirilen test ölçümleriyle incelenmiştir. Sorunsuz olarak çalışan bu sistemle, toplamda 97503 adet saatlik radon ölçüm verisi, yer ve zaman bilgileriyle birlikte önceden belirlenmiş www.irl32.me adresli internet alanına aktarılarak kayıt altına alınmıştır (Isparta özelinde yaşanan yoğun yağışların neden olduğu uzun süreli elektrik ve internet kesintilerinden kaynaklanan veri kaybı %7 civarındadır). Test ölçümlerinden elde edilen bina içi atmosferik radon konsantrasyonlarının 1 Bq/m3 ile 4691 Bq/m3 arasında değiştiği bulunmuştur. Fakülte genelindeki ortalama radon seviyesi ise 415 Bq/m3 olarak belirlenmiştir. Ölçüm yapılan iki birimdeki ortalama radon yoğunluklarının 1970 Bq/m3 ve 1579 Bq/m3 değerleri ile TENMAK'ın işyerleri için belirlediği 1000 Bq/m3'lük sınırı aştığı tespit edilmiştir. Fakülte genelinde, katlara bağlı ortalama radon seviyelerinin; zemin, 1.kat ve 2.kat için sırasıyla 1000 Bq/m3, 135 Bq/m3 ve 101 Bq/m3 düzeyinde olduğu bulunmuş, beklenildiği gibi yükseklik arttıkça radon yoğunluğunun azaldığı gösterilmiştir. Test ölçümlerine ait tüm veriler SPSS 25.0 programıyla istatistiksel olarak analiz edilmiş ve normal dağılıma sahip olmayan radon ölçüm verilerinin katlara ve mevsimlere bağlı değişimi parametrik olmayan testlerle incelenmiştir. Kruskal Wallis test sonuçlarına göre; radon ölçümleri ile katlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu (p<0,05) tespit edilmiş ve ayrıca radon ölçümleri ile mevsimler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu bulunmuştur (p<0,05). Bu çalışmanın limitleri dahilinde, ülkemizdeki ilk web-kontrollü online radon takip ağı sistemlerinden birini kurmak üzere geliştirdiğimiz IRL-RMS tasarımının, test ölçümlerini başarıyla geçtiği ve gerek kısa-dönemli gerekse uzun-dönemli ölçümler için atmosferik radon konsantrasyonlarının uzaktaki bir merkezde monitörlenmesi amacıyla kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.</td></tr><tr class="renkbas" style="margin: 0px; padding: 0px; outline: 0px;"></tr></tbody></table><br> |
|